# Esperanto’da alışveriş ve para: fiyatlar, ödeme, bankalar

Source: https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/alisveris-ve-para/
Language: tr
Updated: 2026-10-28

> Esperanto alışveriş kelimeleri: aĉeti, vendi, pagi, kosti. Fiyat -n alır (kostas dek eŭrojn). Bankalar, para birimleri (eŭro, eno) ve pazar diyaloğu.

Esperanto’da “satın almak” ***aĉeti***, “satmak” ***vendi***, “ödemek” ***pagi***, “mal olmak, tutmak” ise ***kosti*** demektir. “Dükkân” ***vendejo*** ya da ***butiko***, “fiyat” ***prezo***, “para” ***mono*** olur. Fiyat, *kosti* fiilinden sonra *-n* ekini alır: *Ĝi kostas dek du eŭrojn* – “On iki avro tutuyor.” Okunuş rehberleri kelimeleri hecelere böler, vurgulu heceyi büyük harflerle gösterir ve sesleri Türkçe yazımla verir (ç = ĉ, c = ĝ, ş = ŝ, y = j, u = ŭ, ts = c).

## Dükkânlar ve pazarlar

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| dükkân, mağaza | *vendejo* | ven-DE-yo | ReVo: satış ve alışveriş yeri; bugün bir bina ya da web sitesi çağrıştırır |
| dükkân (cadde üzerinde) | *butiko* | bu-Tİ-ko | ReVo: genellikle zemin katta, perakende satış yapar |
| süpermarket | *superbazaro*, *supervendejo* | su-per-ba-ZA-ro, su-per-ven-DE-yo | geniş bir ürün yelpazesi sunan büyük dükkân |
| büyük mağaza | *ĉiovendejo* | çi-o-ven-DE-yo | “hepsi-dükkân”. *Magazeno* ReVo’ya göre depo ya da büyük bir dükkândır, dergi (“magazin”) değil |
| pazar, çarşı | *bazaro* | ba-ZA-ro | birçok tezgâhın bulunduğu bir salon ya da açık hava yeri |
| eczane | *apoteko* | a-po-TE-ko | ilaçların hazırlanıp satıldığı yer |
| fırın | *bakejo* | ba-KE-yo | unlu mamullerin yapıldığı ya da satıldığı yer |
| çevrim içi mağaza | *retbutiko* | ret-bu-Tİ-ko | *reto* “ağ” + *butiko* |
| alışverişe çıkmak | *butikumi* | bu-ti-KU-mi | ReVo: çeşitli alımlar için dükkânları gezmek |

Dükkân adları tek bir kalıbı izler: satılan şey + *-vendejo*, örneğin *libr·o·vend·ej·o*. *-ej-* eki “yer”, *-ist-* eki bir şeyi yapan kişi demektir; bu yüzden *vendisto* satıcı, *butikisto* dükkâncıdır. Bkz. [kelime türetme](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/kelime-turetme/), [son ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/son-ekler/) ve [meslekler ve iş](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/meslekler-ve-is/). Giysiler, bedenler ve deneme kabini ifadeleri [giysiler](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/giysiler/) sayfasında, geziler için hızlı alışveriş ifadeleri ise [seyahat](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/seyahat/) sayfasındadır. Türkçede “pazar” hem çarşıdır hem haftanın bir günüdür; Esperanto’da bunlar *bazaro* ve *dimanĉo* olarak ayrılır.

## Satın almak, satmak ve ödemek

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| satın almak | *aĉeti* | a-ÇE-ti | *aĉeti de iu* “birinden satın almak” |
| satmak | *vendi* | VEN-di | *vendi al iu* “birine satmak” |
| ödemek | *pagi* | PA-gi | *pagi por la libro* “kitap için ödemek” |
| mal olmak, tutmak | *kosti* | KOS-ti | fiyat *-n* alır, aşağıya bakın |
| değerinde olmak | *valori* | va-LO-ri | *valori dek eŭrojn* “on avro değerinde olmak” |
| fiyat | *prezo* | PRE-zo | |
| indirim | *rabato* | ra-BA-to | *fari rabaton* “indirim yapmak” (ReVo) |
| makbuz, fiş | *kvitanco* | kvi-TAN-tso | ReVo: ödemenin yazılı kanıtı |
| kasa | *kaso* | KA-so | *ĉe la kaso* “kasada” |
| kasiyer | *kasisto* | ka-SİS-to | *kaso* + *-isto* |
| müşteri | *kliento* | kli-EN-to | bir dükkânın ya da şirketin düzenli alıcısı |
| alışveriş torbası | *aĉetsako* | a-çet-SA-ko | |
| alışveriş arabası | *aĉetĉareto* | a-çet-ça-RE-to | *ĉareto* “küçük araba” |
| cüzdan | *monujo* | mo-NU-yo | *mono* + *-uj-* “kap” |
| para üstü | *restmono* | rest-MO-no | “kalan para” |
| bahşiş | *trinkmono* | trink-MO-no | “içki parası” |
| pahalı | *multekosta* | mul-te-KOS-ta | “çok mal olan” |
| ucuz | *malmultekosta*, *malkara* | mal-mul-te-KOS-ta, mal-KA-ra | *mal-* karşıtını verir |

*Kara* ayrıca “sevgili, aziz” demektir ve ReVo onun “pahalı” anlamını eskimiş olarak işaretler. ReVo ayrıca *pagi la manĝon* “yemeği ödemek” sözünün kaçınılması gerektiğini söyler ve *pripagi la manĝon* önerir; yalın biçim *pagi por la manĝo*’dur.

## Fiyat cümlede nasıl çalışır

Fiyat, uzunluk ya da ağırlık gibi bir ölçüdür ve fiilden sonra gelen ölçü *-n* alır. Başvuru dil bilgisi PMEG, Fundamento’daki *Kvar metroj da tiu ĉi ŝtofo kostas naŭ frankojn* “Bu kumaştan dört metre dokuz franka mal olur” cümlesini açıklar: *naŭ frankojn* bir nesne değil, maliyeti gösteren bir ölçü tümlecidir. ReVo da aynı görüştedir ve *kosti*’yi geçişsiz olarak işaretler. Sayı kelimeleri hiç değişmez; arkalarındaki isim *du*’dan itibaren *-j*, fiyat için ise *-n* alır. Türkçede fiyat “on avroya mal olur” diye yönelme durumuyla söylenir; Esperanto’da bu iş *-n* ile görülür. Bkz. [belirtme durumu](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/belirtme-durumu/), [sayılar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/sayilar/) ve [sayı çevirici](https://esperantopedia.org/tr/araclar/sayilar/).

| Esperanto | Türkçe | Not |
|---|---|---|
| *Kiom kostas unu kilogramo da pomoj?* | Bir kilo elma ne kadar? | *da* bir miktarı ölçülen şeye bağlar |
| *Ili kostas du eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | 2,50 avro tutuyorlar. | iki isim de *-n* alır |
| *La libro valoras dek eŭrojn.* | Kitap on avro değerinde. | PMEG: *valori* de bir ölçü alır |
| *Mi pagis dek eŭrojn por la libro.* | Kitap için on avro ödedim. | para nesnedir, mal *por*’dan sonra gelir |
| *Mi aĉetis ĝin por dek eŭroj.* | Onu on avroya aldım. | *por*’dan sonra fiyat *-n* almaz |
| *Mi pagis per kreditkarto.* | Kredi kartıyla ödedim. | *per* “aracılığıyla” |
| *Mi pagos kontante.* | Nakit ödeyeceğim. | *kontante* “nakit olarak” |
| *Tiu ŝtofo kostas po dek eŭrojn por metro.* | O kumaşın metresi on avro. | *po* miktardan önce gelir |

PMEG, *kostas dek eŭrojn po metro* biçimine karşı uyarır: *po*, tekrar eden toplamdan önce gelir. PMEG ayrıca açık alım satım için *por*, diğer değişimler için *kontraŭ* önerir, ama sınırın çoğu zaman bulanık olduğunu söyler; ReVo satışlar için ikisini de kullanır.

## Bankalar ve para

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| banka | *banko* | BAN-ko | bir şubesi *bankejo*’dur |
| banka hesabı | *bankkonto* | bank-KON-to | tasarruf hesabı: *ŝparkonto* |
| ATM, bankamatik | *bankaŭtomato*, *monaŭtomato* | ban-kau-to-MA-to, mo-nau-to-MA-to | ReVo ikisini de verir, ayrıca *elpagaŭtomato* |
| kredi kartı | *kreditkarto* | kre-dit-KAR-to | banka kartı: *bankokarto*. ReVo’nun alıntıladığı bir metinde *debetkarto* (debit kart) da geçer |
| bozuk para, madeni para | *monero* | mo-NE-ro | |
| banknot, kâğıt para | *monbileto* | mon-bi-LE-to | ReVo *banknoto*’yu kaçınılması gereken biçim olarak işaretler |
| yatırmak | *deponi* | de-PO-ni | |
| çekmek | *elpreni* | el-PRE-ni | *elpreni monon el la bankaŭtomato* “bankamatikten para çekmek” |
| biriktirmek, tasarruf etmek | *ŝpari* | ŞPA-ri | birikimler: *ŝparaĵoj* |
| ödünç vermek, ödünç almak | *prunti* | PRUN-ti | aşağıya bakın |
| faiz | *interezo* | in-te-RE-zo | |
| borçlu olmak | *ŝuldi* | ŞUL-di | borç: *ŝuldo* |
| maaş | *salajro* | sa-LAY-ro | |

*Prunti* iki yönde de çalışır ve ReVo iki anlamı da verir: *Mi pruntis al li monon* “Ona ödünç para verdim”, *Mi pruntis monon de amiko* “Bir arkadaştan ödünç para aldım”. Açıklık için *pruntedoni* “ödünç vermek” ve *pruntepreni* “ödünç almak” kullanın; ReVo ikisini de verir ve iki kelimeli yazımı (*prunte doni*) daha düzenli bulur. Türkçede de yönü “ödünç vermek” ve “ödünç almak” diye ayırırsınız. Borcun kendisi *prunto*’dur.

## Para birimleri

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| avro | *eŭro* | EU-ro | ReVo: *Ĝi kostas dek eŭrojn kaj kvindek cendojn* |
| dolar | *dolaro* | do-LA-ro | ABD, Kanada, Avustralya, Singapur ve diğerleri |
| İngiliz sterlini | *pundo* | PUN-do | *funto* ağırlık birimidir, yaklaşık yarım kilogram |
| yen | *eno* | E-no | *jeno* değil; o “aşağıdaki” demektir |
| ruble | *rublo* | RU-blo | Rusya ve Belarus |
| zloti | *zloto* | ZLO-to | Polonya; çoğul *zlotoj* |
| frank | *franko* | FRAN-ko | İsviçre, birkaç Afrika devleti ve eskiden Belçika, Fransa ve Lüksemburg |
| yuan | *juano* | yu-A-no | Çin |

Bir ülkenin parası onun *valuto*’sudur “para birimi”; bir para birimi ise *monunuo*. Adlar sıradan, küçük harfli isimlerdir: *unu dolaro*, *dek dolaroj*, fiyat olarak *dek dolarojn*. Alt birimler arasında *cendo* “sent”, *penco* “peni” ve *kopeko* “kapik” (rublenin yüzde biri) vardır. Yen, *eno* “iç kısım” kelimesi gibi yazıldığı için ayrımı yalnızca bağlam yapar. Türk lirası için ReVo’da bir madde bulamadık (ReVo’daki *liro* İtalya’nın eski para birimidir), bu yüzden bir ad uydurmuyoruz; gerektiğinde *la turka valuto* “Türkiye’nin para birimi” diyebilirsiniz.

**Spesmilo.** Esperanto’nun bir zamanlar kendi parası vardı. *Spesmilo* (₷) 1907’de René de Saussure tarafından önerildi ve Birinci Dünya Savaşı’ndan önce, özellikle bir Esperanto çek bankası olan Ĉekbanko Esperantista aracılığıyla kullanıldı. Bir *spesmilo* 1.000 *speso*’ydu; 0,733 g saf altına, yaklaşık yarım ABD dolarına denkti. İngilizce Vikipedi onu kullanımdan kalkmış olarak niteler. PMEG şu örneği aktarır: *Mia ringo valoras tri kaj duonon da spesmiloj* – “Yüzüğüm üç buçuk spesmilo değerinde.”

## Pazarda bir konuşma

| Kim | Esperanto | Türkçe |
|---|---|---|
| satıcı | *Bonan tagon! Kion vi deziras?* | İyi günler! Ne istersiniz? |
| alıcı | *Bonan tagon. Kiom kostas unu kilogramo da pomoj?* | Merhaba. Bir kilo elma ne kadar? |
| satıcı | *Du eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | İki avro elli sent. |
| alıcı | *Bone, mi aĉetos du kilogramojn. Ĉu vi havas ankaŭ pirojn?* | Peki, iki kilo alayım. Armut da var mı? |
| satıcı | *Jes, ili estas pli malmultekostaj: ili kostas unu eŭron kaj kvindek cendojn.* | Evet, onlar daha ucuz: bir avro elli sent. |
| alıcı | *Mi prenos unu kilogramon.* | Bir kilo alacağım. |
| satıcı | *Ĉio kune kostas ses eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | Hepsi birlikte 6,50 avro. |
| alıcı | *Jen dudek eŭroj.* | Buyurun, yirmi avro. |
| satıcı | *Dankon. Jen via restmono: dek tri eŭroj kaj kvindek cendoj.* | Teşekkürler. Para üstünüz: 13,50 avro. |
| alıcı | *Dankon. Ĉu mi povas ricevi kvitancon?* | Teşekkürler. Fiş alabilir miyim? |
| satıcı | *Certe. Ĝis revido!* | Elbette. Hoşça kalın! |

## Sık sorulan sorular

### Esperanto’da “Ne kadar?” nasıl denir?

*Kiom kostas ĝi?* (Kİ-om KOS-tas ci). Şeyi söylemek için fiilden sonra koyun: *Kiom kostas la pomoj?* – “Elmalar ne kadar?” Yanıtta *-n* bulunur: *Ili kostas du eŭrojn.*

### *kosti*’den sonra fiyat -n alır mı?

Evet: *Ĝi kostas dek eŭrojn*. PMEG bu *-n* ekini bir nesne değil, ölçü tümleci sayar; ReVo *kosti*’yi geçişsiz olarak işaretler. *esti* ya da *por*’dan sonra fiyat *-n* almaz: *La prezo estas dek eŭroj*, *por dek eŭroj*.

### *butiko* ile *vendejo* arasındaki fark nedir?

İkisi de “dükkân” demektir. ReVo *butiko*’yu cadde seviyesinde perakende satış yapan dükkân, *vendejo*’yu satış ve alışveriş için ayrılmış herhangi bir yer diye tanımlar. Tezgâhlı bir pazar *bazaro*’dur; ReVo, *merkato*’nun hiçbir zaman bir yer olmadığını, yalnızca ekonomik anlamdaki pazar olduğunu söyler.

### Esperanto’da yen nedir?

*Eno*, örneğin *Ĝi kostas cent enojn* – “Yüz yen tutuyor” (kelime ReVo’da ve Esperanto Vikipedisi’nde vardır; ReVo’nun kendi örneği *ĉiu telero kostas 100 enojn*). *Jeno* ise başka bir kelimedir, “aşağıdaki” demektir.

### Esperanto’nun kendi para birimi var mı?

Tarihsel olarak evet: *spesmilo*, 1907’de önerildi ve Birinci Dünya Savaşı’ndan önce kullanıldı. İngilizce Vikipedi onu kullanımdan kalkmış olarak niteler.

## Kaynaklar

- [ReVo: vendi, vendejo, ĉiovendejo, butikumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vend.html), [butiko, butikisto, retbutiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/butik.html), [bazaro, superbazaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/bazar.html), [merkato](https://reta-vortaro.de/revo/art/merkat.html), [magazeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/magaze.html)
- [ReVo: apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [bakejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bak.html), [librovendejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/libr.html), [aĉeti](https://reta-vortaro.de/revo/art/acxet.html), [aĉetsako](https://reta-vortaro.de/revo/art/sak.html), [ĉaro, aĉetĉareto](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxar1.html)
- [ReVo: pagi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pag.html), [kosti](https://reta-vortaro.de/revo/art/kost.html), [valori](https://reta-vortaro.de/revo/art/valor.html), [prezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/prez.html), [rabato](https://reta-vortaro.de/revo/art/rabat.html), [kvitanco](https://reta-vortaro.de/revo/art/kvitan.html), [kaso, kasisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kas.html), [kliento](https://reta-vortaro.de/revo/art/klient.html), [kara](https://reta-vortaro.de/revo/art/kar.html)
- [ReVo: mono, monero, monujo, restmono, trinkmono](https://reta-vortaro.de/revo/art/mon.html), [monunuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/unu.html), [kontante](https://reta-vortaro.de/revo/art/kontan.html), [kreditkarto, bankokarto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kart.html), [debetkarto](https://reta-vortaro.de/revo/art/debet.html), [bankkonto, ŝparkonto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kont.html), [bankaŭtomato, monaŭtomato](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxtom.html), [banknoto](https://reta-vortaro.de/revo/art/not.html)
- [ReVo: banko, bankejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bank.html), [deponi](https://reta-vortaro.de/revo/art/depon.html), [ŝpari](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxpar.html), [prunti](https://reta-vortaro.de/revo/art/prunt.html), [interezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/intere1.html), [ŝuldi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxuld.html), [salajro](https://reta-vortaro.de/revo/art/salajr.html), [valuto](https://reta-vortaro.de/revo/art/valut.html)
- [ReVo: eŭro](https://reta-vortaro.de/revo/art/euxr.html), [dolaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/dolar.html), [pundo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pund.html), [eno (yen)](https://reta-vortaro.de/revo/art/en1.html), [eno (iç kısım)](https://reta-vortaro.de/revo/art/en.html), [rublo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rubl.html), [zloto](https://reta-vortaro.de/revo/art/zlot.html), [franko](https://reta-vortaro.de/revo/art/frank.html), [juano](https://reta-vortaro.de/revo/art/juan.html), [cendo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cend.html), [penco](https://reta-vortaro.de/revo/art/penc.html), [kopeko](https://reta-vortaro.de/revo/art/kopek.html), [speso, spesmilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/spes.html), [liro](https://reta-vortaro.de/revo/art/lir1.html)
- [PMEG: N-finaĵo por mezuro (kostas naŭ frankojn, valoras … spesmiloj)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html)
- PMEG: [por](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/por.html), [per](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/per.html), [po](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/po.html), [kontraŭ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/lokaj_rolvortetoj/kontrau.html)
- [Wikipedia: Spesmilo](https://en.wikipedia.org/wiki/Spesmilo), [Vikipedio: Spesmilo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Spesmilo), [Wikipédia: Spesmilo](https://fr.wikipedia.org/wiki/Spesmilo)
- [Vikipedio: Japana eno](https://eo.wikipedia.org/wiki/Japana_eno)
- [TDK Güncel Türkçe Sözlük](https://sozluk.gov.tr/): Türkçe karşılıkların yazımı