# Esperanto’da giysiler ve alışveriş ifadeleri

Source: https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/giysiler/
Language: tr
Updated: 2026-10-28

> Gömlek ĉemizo, pantolon pantalono, ayakkabı ŝuo: Esperanto giysi kelimeleri okunuşlarıyla, porti ile surmeti farkı ve mağazada kullanılacak ifadeler.

Esperanto’da giysiler ***vestoj***’dur; bu kelime “giysi, kıyafet” anlamındaki ***vesto***’dan gelir ve tek bir giysi parçasına ***vestaĵo*** denir. Bir giysinin üzerinizde olduğunu söylemek için ***porti*** ya da ***surhavi***, giyme eylemi için ***surmeti***, birine giysi giydirmek için ***vesti*** kullanılır. Okunuş sütunu kelimeleri hecelere böler ve vurgulu heceyi büyük harflerle gösterir; harfler Türkçe yazımla verilmiştir (bkz. [alfabe](https://esperantopedia.org/tr/ogren/alfabe-ve-telaffuz/)).

## Günlük giysiler

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| giysiler, kıyafet | *vestoj*, *vesto* | VES-toy, VES-to | *vesto* tek bir giysi de olabilir |
| gömlek | *ĉemizo* | çe-Mİ-zo | Başka giysilerin altına ya da üstüne giyilir |
| bluz | *bluzo* | BLU-zo | |
| kazak | *pulovero*, *svetero* | pu-lo-VE-ro, sve-TE-ro | *trikjako* hırkadır |
| ceket | *jako* | YA-ko | Önden açılır; *jaketo* kısa olandır |
| palto, manto | *mantelo*, *palto* | man-TE-lo, PAL-to | *palto* kalın dış paltodur; *pluvmantelo* yağmurluktur |
| yelek | *veŝto* | VEŞ-to | Kolsuzdur, genellikle ceketin altına giyilir |
| pantolon | *pantalono* | pan-ta-LO-no | Tek giysi olduğu için tekildir (Türkçedeki “pantolon” gibi) |
| kot pantolon | *ĝinzo* | CİN-zo | ReVo *ĵinzo* diye de yazar |
| şort | *pantaloneto*, *ŝorto* | pan-ta-lo-NE-to, ŞOR-to | |
| etek | *jupo* | YU-po | |
| elbise | *robo* | RO-bo | Aşağıdaki benzer görünen kelimelere bakın |
| takım elbise | *kostumo*, *vestokompleto* | kos-TU-mo, ves-to-kom-PLE-to | |

## İç çamaşırı, gecelik ve mayo

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| iç çamaşırı | *subvesto* | sub-VES-to | Görünen giysilerin altına giyilir |
| külot, don | *kalsono* | kal-SO-no | |
| sutyen | *mamzono* | mam-ZO-no | *mamo* “meme” + *zono* “kemer, kuşak” |
| pijama | *piĵamo* | pi-JA-mo | *ĵ* Türkçedeki j gibi okunur: pijama |
| mayo | *bankostumo* | ban-kos-TU-mo | *bani* “banyo yapmak, yıkanmak” |

## Ayakkabı, şapka ve aksesuar

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| ayakkabı | *ŝuo* | ŞU-o | Tek ayakkabı; bir çift *paro da ŝuoj* |
| bot, çizme | *boto* | BO-to | ReVo: dize kadar çıkan yüksek ayakkabı |
| sandalet | *sandalo* | san-DA-lo | |
| kısa çorap | *ŝtrumpeto* | ştrum-PE-to | Kısadır; *duonŝtrumpo* da denir |
| uzun çorap | *ŝtrumpo* | ŞTRUM-po | ReVo: örmedir, diz boyuna yakın |
| şapka | *ĉapelo* | ça-PE-lo | Kenarı vardır |
| başlık (kenarsız) | *ĉapo* | ÇA-po | Kenarı yoktur; siperlikli olan *kaskedo*’dur |
| kravat | *kravato* | kra-VA-to | |
| kemer | *zono* | ZO-no | Belin çevresindeki şerit |
| eldiven | *ganto* | GAN-to | Tek eldiven; bir çift *paro da gantoj* |
| şal, atkı | *ŝalo* | ŞA-lo | Omuzlara alınır |

## Parçalar ve malzemeler

| Türkçe | Esperanto | Okunuş |
|---|---|---|
| düğme | *butono* | bu-TO-no |
| cep | *poŝo* | PO-şo |
| kol (giysinin) | *maniko* | ma-Nİ-ko |
| yaka | *kolumo* | ko-LU-mo |
| fermuar | *zipo* | Zİ-po |
| kumaş | *ŝtofo* | ŞTO-fo |
| yün | *lano* | LA-no |
| pamuk | *kotono* | ko-TO-no |
| ipek | *silko* | SİL-ko |
| deri | *ledo* | LE-do |

Bir malzeme *-a* ile sıfat olur: *lana ŝalo* “yün şal”, *kotona ĉemizo* “pamuklu gömlek”, *leda jako* “deri ceket”. Türkçede malzeme adı ek almadan sıfat görevi görür (“deri ceket”); Esperanto’da *-a* gerekir. Buradaki kelimelerin çoğu 1905 tarihli Fundamento’dan gelir. *Robo*, *palto*, *bluzo*, *sandalo*, *piĵamo*, *zipo* ve *kaskedo* sonraki Resmî Eklemelerdir; *pulovero*, *svetero*, *ŝorto* ve *ĝinzo* ReVo’da bulunur, ancak resmî olarak işaretlenmemiştir.

## Türkçe konuşanlar için benzerlikler ve tuzaklar

| Türkçe kelime | Esperanto | Ne anlama gelir |
|---|---|---|
| elbise | *vesto*, *robo* | Türkçede “elbise” hem giysiyi hem kadın elbisesini anlatır; Esperanto ikisini ayırır. *Vesto* giysi ya da giysi parçasıdır; *robo* ReVo’ya göre uzun bir cübbe ve çoğunlukla kadınlara özgü tek parça elbisedir. Sabahlık *ĉambra robo*’dur |
| kostüm | *kostumo* | Türkçedeki “kostüm” sahne giysisinin yanı sıra takım giysiyi de (TDK: erkek takımı, kadın dış giysisi) anlatır. *Kostumo* ise ReVo’ya göre bir ulusa, sınıfa, döneme ya da mesleğe özgü giysidir; sahne kostümüne yakındır. Uyumlu bir giysi takımı *vestokompleto*’dur |
| yelek | *veŝto* | *Vesto* giysidir; yelek *veŝto*’dur |
| çorap | *ŝtrumpeto*, *ŝtrumpo* | Türkçede kısa ve uzun çorap tek kelimedir; Esperanto ayırır: kısa olan *ŝtrumpeto*, diz boyuna yakın örme olan *ŝtrumpo* |
| poşet | *poŝo* | Türkçedeki “poşet” torbadır; *poŝo* ise cep demektir |
| palto, bluz, pantolon, şort, kravat, pijama, sandalet, kasket | *palto*, *bluzo*, *pantalono*, *ŝorto*, *kravato*, *piĵamo*, *sandalo*, *kaskedo* | Anlamları ve yazılışları Türkçeye benzer; kolayca akılda kalır |

## Giysi fiilleri

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| giydirmek | *vesti* | VES-ti | Nesne ister |
| giyinmek | *vestiĝi*, *vesti sin* | ves-Tİ-ci | |
| soyunmak | *senvestiĝi* | sen-ves-Tİ-ci | |
| giymek, üstüne geçirmek | *surmeti* | sur-ME-ti | Giyme eylemi |
| çıkarmak | *demeti* | de-ME-ti | *surmeti*’nin karşıtı |
| giyiyor olmak | *porti*, *surhavi* | POR-ti, sur-HA-vi | Bir durum |
| denemek (giysiyi) | *surprovi*, *provi* | sur-PRO-vi, PRO-vi | |
| düğmelemek, düğmeyi çözmek | *butonumi*, *malbutonumi* | bu-to-NU-mi, mal-bu-to-NU-mi | *butoni* daha kısa bir değişkedir |

### Porti, surhavi ya da surmeti?

*Surmeti* bir şeyi üstünüze geçirdiğiniz andır. *Porti* ve *surhavi* ise giyiyor olmayı anlatır. *Porti* aynı zamanda “taşımak” demektir; bu yüzden *Li portas la mantelon* “paltoyu giyiyor” ya da “paltoyu taşıyor” anlamına gelebilir. *Surhavi* (ReVo’da “üzerinde bulundurmak”) ise yalnızca giyilmiş olmayı anlatır. Türkçedeki “giymek” hem eylemi hem durumu karşılar; Esperanto bunları ayırır.

| Fiil | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|
| *surmeti* | *Mi surmetas la mantelon.* | Paltomu giyiyorum. |
| *porti* | *Ŝi ofte portas verdan ĉapelon.* | Sık sık yeşil bir şapka takıyor. |
| *surhavi* | *Li surhavas novan jakon.* | Üzerinde yeni bir ceket var. |
| *demeti* | *Mi demetas la ŝuojn ĉe la pordo.* | Ayakkabılarımı kapıda çıkarıyorum. |

*Vesti* nesne ister, tıpkı Türkçedeki “giydirmek” gibi: *Ŝi vestas la infanon.* – “Çocuğu giydiriyor.” Kendiniz için *vestiĝi* ya da *vesti sin* kullanın: *La infano vestiĝas mem.* – “Çocuk kendi kendine giyiniyor.” Aradaki fark [-ig- ve -iĝ-](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/gecisli-gecissiz-fiiller/) sayfasında, *sin* ise [zamirler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/zamirler/) sayfasında açıklanır.

## Giysi kelimelerini türetmek

Asıl kelime sonda gelir: *kap·vest·o* “baş giysisi”dir. Daha fazlası için [kelime türetme](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/kelime-turetme/), [ön ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/on-ekler/) ve [son ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/son-ekler/) sayfalarına bakın.

| Kalıp | Örnekler | Türkçe |
|---|---|---|
| *X·vesto* | *kapvesto*, *piedvesto*, *noktovesto*, *survesto* | baş giysisi, ayak giysisi, gece giysisi, dış giysi |
| *-aĵ-* | *vestaĵo*, *trikaĵo* | bir giysi parçası, örgü giysi |
| *-ar-* | *vestaro* | bütün bir giysi takımı |
| *-ej-* | *vestejo*, *vestvendejo*, *kudrejo* | vestiyer, giysi mağazası, dikiş atölyesi |
| *ŝranko* | *vestoŝranko* | gardırop (dolap) |
| *-ist-* | *kudristo*, *botisto*, *gantisto* | terzi, çizmeci, eldivenci |
| *-uj-* | *monujo* | cüzdan, “para kabı” |
| *mal-* | *malvesti*, *malbutonumi*, *mallonga* | soymak, düğmeyi çözmek, kısa |

PMEG’in *-aĵ-* için örneği *tolo* → *tolaĵo* “ketenden yapılmış bir şey”dir; *-ej-* için *ĉapelejo* “şapka dükkânı ya da şapkaların saklandığı yer” örneğini verir.

## Beden ve renkler

| Türkçe | Esperanto | Okunuş |
|---|---|---|
| büyük | *granda* | GRAN-da |
| küçük | *malgranda* | mal-GRAN-da |
| uzun | *longa* | LON-ga |
| kısa | *mallonga* | mal-LON-ga |
| geniş | *larĝa* | LAR-ca |
| dar | *mallarĝa* | mal-LAR-ca |
| yeni | *nova* | NO-va |
| eski | *malnova* | mal-NO-va |

Sıfatlar isme uyar: *Ĉi tiuj ŝuoj estas tro malgrandaj.* – “Bu ayakkabılar çok küçük.” Türkçede sıfat çoğul almaz (“küçük ayakkabılar”); Esperanto’da sıfat da çoğul *-j* ve belirtme *-n* alır. “Daha uzun” için *pli* kullanın: *Mi serĉas pli longan jupon.* – “Daha uzun bir etek arıyorum.” Bkz. [karşılaştırma](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/karsilastirma/) ve [belirtme durumu](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/belirtme-durumu/). Renkler de sıfattır: *ruĝa jupo*, *helblua ĉemizo*. [Renkler sayfası](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/renkler/) bunları tonlarıyla birlikte listeler.

## Giysi alışverişi için ifadeler

### Bakmak ve denemek

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| *Mi serĉas nigran jakon.* | Siyah bir ceket arıyorum. |
| *Ĉu mi povas provi ĝin?* | Deneyebilir miyim? |
| *Kie estas la provbudo?* | Deneme kabini nerede? |
| *Ĉu vi havas ĝin en alia koloro?* | Bunun başka bir rengi var mı? |
| *Ĉu vi havas ĝin en pli granda mezuro?* | Bunun daha büyük bedeni var mı? |

ReVo *provbudo*’yu giysi mağazasında giysi denemeye ayrılmış kabin olarak tanımlar. *Surprovi* tam fiildir, ama yalın *provi* de yaygındır.

### Beden ve duruş

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| *Kiu estas via mezuro?* | Bedeniniz kaç? |
| *Ĝi estas tro granda.* | Çok büyük. |
| *Ili estas tro mallongaj.* | Çok kısalar. |
| *Tiu jako bone sidas al vi.* | O ceket size çok yakışıyor. |

Burada *sidi*, görünüş bakımından yakışmak demektir (ReVo). *Mezuro*, kelimesi kelimesine “ölçü”, giysi bedeni için kullanılır.

### Fiyat ve ödeme

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| *Kiom ĝi kostas?* | Ne kadar? |
| *Ĝi estas tro multekosta.* | Çok pahalı. |
| *Ĉu vi povas doni rabaton?* | İndirim yapabilir misiniz? |
| *Mi prenos ĝin.* | Bunu alıyorum. |
| *Ĉu mi povas pagi per karto?* | Kartla ödeyebilir miyim? |
| *Ĉu mi povas interŝanĝi ĝin?* | Değiştirebilir miyim? |

Mağaza *butiko* ya da *vendejo*, mağaza sahibi ya da satıcı *butikisto*’dur. Giysi mağazası *vestvendejo* (ReVo’nun kelimesi) ya da *vestobutiko*’dur. Birden çok şey için *ilin* kullanın: *Mi prenos ilin.*

## Ne giyiyorsunuz?

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| *Hodiaŭ mi portas bluan ĉemizon kaj grizan pantalonon.* | Bugün mavi bir gömlek ve gri bir pantolon giyiyorum. |
| *Kion vi surmetos hodiaŭ?* | Bugün ne giyeceksiniz? |
| *Ekstere estas malvarme, surmetu vian mantelon!* | Dışarısı soğuk, paltonuzu giyin! |

Her mevsimde ne giyileceği [hava ve mevsimler](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/hava-durumu-ve-mevsimler/) sayfasındadır.

## Sık sorulan sorular

### Esperanto’da “giysiler” nasıl denir?

*Vestoj*. Tek bir parça *vestaĵo*’dur. “Giymek” *porti* ya da *surhavi*’dir: *Mi portas ruĝan robon.* – “Kırmızı bir elbise giyiyorum.”

### Esperanto’da “elbise” nasıl denir?

Kadın elbisesi *robo*’dur: *Ŝi surhavas ruĝan robon.* – “Üzerinde kırmızı bir elbise var.” “Giydirmek” fiili *vesti*’dir.

### Esperanto’da porti ile surmeti arasındaki fark nedir?

*Surmeti* giysiyi giymek, yani üstüne geçirmektir; *porti* ve *surhavi* giyiyor olmaktır. *Demeti* giysiyi çıkarmaktır.

### Esperanto’da “Bunu deneyebilir miyim?” nasıl sorulur?

*Ĉu mi povas provi ĝin?* ya da daha doğrusu *Ĉu mi povas surprovi ĝin?*

### Esperanto’da pantalono tekil mi, çoğul mu?

Tekil. Bir pantolon tek giysidir: *unu pantalono*; iki pantolon *du pantalonoj*. Türkçedeki “pantolon” da tekildir (“iki pantolon”). Aynısı *kalsono*, *ŝorto* ve *ĝinzo* için de geçerlidir. Ayakkabı, eldiven ve çorapta ise tersi olur: *ŝuo*, *ganto* ve *ŝtrumpo* birer parçadır, bu yüzden bir çift *paro da ŝuoj*’dur.

## Kaynaklar

- [ReVo: vesto, vesti, vestaĵo, vestaro, vestejo, subvesto, kapvesto, piedvesto, noktovesto, laborvesto, senvestiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vest.html)
- [ReVo: ĉemizo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxemiz.html), [pantalono](https://reta-vortaro.de/revo/art/pantal.html), [jupo](https://reta-vortaro.de/revo/art/jup.html), [robo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rob.html), [jako](https://reta-vortaro.de/revo/art/jak.html), [mantelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mantel.html), [palto](https://reta-vortaro.de/revo/art/palt.html), [bluzo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bluz.html), [pulovero](https://reta-vortaro.de/revo/art/pulover.html), [svetero](https://reta-vortaro.de/revo/art/sveter.html), [veŝto](https://reta-vortaro.de/revo/art/vesxt.html), [ĝinzo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxinz.html), [ŝorto](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxort.html), [kostumo, bankostumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kostum.html), [kalsono, mamzono](https://reta-vortaro.de/revo/art/kalson.html)
- [ReVo: ŝuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxu.html), [boto](https://reta-vortaro.de/revo/art/bot.html), [sandalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sandal.html), [ŝtrumpo, ŝtrumpeto](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxtrum.html), [ĉapelo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxapel.html), [ĉapo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxap.html), [kaskedo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kasked.html), [kravato](https://reta-vortaro.de/revo/art/kravat.html), [zono](https://reta-vortaro.de/revo/art/zon.html), [ganto](https://reta-vortaro.de/revo/art/gant.html), [ŝalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxal.html), [monujo](https://reta-vortaro.de/revo/art/mon.html)
- [ReVo: butono, butonumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/buton.html), [poŝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/posx.html), [maniko](https://reta-vortaro.de/revo/art/manik.html), [zipo](https://reta-vortaro.de/revo/art/zip.html), [ŝtofo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxtof.html), [lano](https://reta-vortaro.de/revo/art/lan.html), [kotono](https://reta-vortaro.de/revo/art/koton.html), [silko](https://reta-vortaro.de/revo/art/silk.html), [ledo](https://reta-vortaro.de/revo/art/led.html), [trikaĵo](https://reta-vortaro.de/revo/art/trik.html), [kudri, kudristo, kudrejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kudr.html)
- [ReVo: meti (surmeti, demeti)](https://reta-vortaro.de/revo/art/met.html), [porti](https://reta-vortaro.de/revo/art/port.html), [havi (surhavi)](https://reta-vortaro.de/revo/art/hav.html), [provi, surprovi](https://reta-vortaro.de/revo/art/prov.html), [provbudo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bud.html), [sidi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sid.html), [vestoŝranko](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxrank.html), [rabato](https://reta-vortaro.de/revo/art/rabat.html), [butiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/butik.html)
- [PMEG: AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html), [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html)
- [Tatoeba](https://tatoeba.org/en/sentences/show/464632) (CC BY 2.0 FR), yalnızca kullanımı doğrulamak için kullanıldı: #464632 *pantalonon aŭ jupon*, [#555050](https://tatoeba.org/en/sentences/show/555050) *surprovi*, [#1687098](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1687098) *bone sidas*, [#570339](https://tatoeba.org/en/sentences/show/570339) *sin vestas*, [#1461552](https://tatoeba.org/en/sentences/show/1461552) *mezuro*