# Esperanto’da şehir, yol tarifi ve ulaşım

Source: https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/sehir-ve-ulasim/
Language: tr
Updated: 2026-10-28

> Şehir urbo, sol maldekstre, sağ dekstre: yerler, taşıtlar ve yönler için Esperanto kelimeleri, yol sorma ve -n ekinin harekette ne zaman gerektiği.

Şehir ***urbo***, sokak ***strato***’dur; ortalıkta ***iri*** “gitmek” ya da ***veturi*** “taşıtla gitmek” ile dolaşırsınız. Yönler zarftır: ***dekstre*** “sağda”, ***dekstren*** “sağa” demektir, çünkü *-n* eki hareketi gösterir. Bu sayfa, bilet, istasyon ve ilk yön ifadelerini kapsayan [seyahat ifadeleri](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/seyahat/) sayfasındaki ulaşım bölümüne şehir kelimelerini ve yönleri ekler. Okunuş sütunu kelimeleri hecelere böler ve vurgulu heceyi büyük harflerle gösterir; harfler Türkçe yazımla verilmiştir (bkz. [alfabe](https://esperantopedia.org/tr/ogren/alfabe-ve-telaffuz/)).

## Şehirdeki yerler

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| şehir, kent | *urbo* | UR-bo | |
| kasaba | *urbeto* | ur-BE-to | *-et-* “küçük” |
| köy | *vilaĝo* | vi-LA-co | |
| başkent | *ĉefurbo* | çe-FUR-bo | *ĉef-* “ana, baş” |
| şehir merkezi | *urbocentro*, *centro* | ur-bo-TSEN-tro, TSEN-tro | |
| mahalle, semt | *kvartalo* | kvar-TA-lo | |
| sokak, cadde | *strato* | STRA-to | |
| meydan | *placo* | PLA-tso | |
| köprü | *ponto* | PON-to | |
| kavşak, dörtyol | *vojkruciĝo* | voy-kru-TSİ-co | |
| trafik ışığı | *semaforo* | se-ma-FO-ro | ReVo *trafiklumo*’yu da listeler |
| park | *parko* | PAR-ko | |
| banka | *banko* | BAN-ko | |
| postane | *poŝtoficejo* | poş-to-fi-TSE-yo | |
| ibadethane | *preĝejo* | pre-CE-yo | *preĝi* “dua etmek”; cami *moskeo*, kilise *kirko*, sinagog ise *sinagogo*’dur |
| müze | *muzeo* | mu-ZE-o | |
| hastane | *hospitalo* | hos-pi-TA-lo | |
| eczane | *apoteko* | a-po-TE-ko | |
| süpermarket | *superbazaro* | su-per-ba-ZA-ro | *super-* + *bazaro* “çarşı, pazar” |

Pek çok ad *-ej-* “yer” ile kurulur: *preĝi*’den *preĝejo*, *halti* “durmak”tan *haltejo*, *buso* + *haltejo* ile *bushaltejo* “otobüs durağı”. *Flug-* “uçuş” + *haveno* “liman” ise *flughaveno*, yani “havalimanı”dır. Türkçedeki “-hane” (posta·ne, hasta·ne, ecza·ne) de bu işi görür. Bkz. [kelime türetme](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/kelime-turetme/).

## Taşıtlar ve toplu taşıma

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| araba | *aŭto* | AU-to | *aŭtomobilo*’nun kısaltması |
| otobüs | *buso* | BU-so | *aŭtobuso*’nun kısaltması |
| tren | *trajno* | TRAY-no | |
| tramvay | *tramo* | TRA-mo | |
| metro | *metroo* | me-TRO-o | |
| bisiklet | *biciklo* | bi-TSİ-klo | *biciklisto* “bisikletçi” |
| taksi | *taksio* | tak-Sİ-o | |
| uçak | *aviadilo* | a-vi-a-Dİ-lo | *aviado* “havacılık” + *-il-* “alet” |
| gemi | *ŝipo* | Şİ-po | |
| tren istasyonu, gar | *stacidomo* | sta-tsi-DO-mo | |

*Aŭtobuso*, *aviadilo* ve *taksio*, Fundamento’nun özgün kelime listesinden değil, Akademi’nin Resmî Eklemeleri’nden gelir.

## Hareket fiilleri

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Örnek |
|---|---|---|---|
| gitmek | *iri* | İ-ri | *Mi iras al la parko.* – Parka gidiyorum. |
| taşıtla gitmek | *veturi* | ve-TU-ri | *Ni veturas per trajno.* – Trenle gidiyoruz. |
| yürümek | *piediri* | pi-e-Dİ-ri | *Mi iras piede.* – Yürüyerek gidiyorum. |
| uçmak | *flugi* | FLU-gi | *Mia fratino flugas al Romo.* – Kız kardeşim Roma’ya uçuyor. |
| varmak | *alveni* | al-VE-ni | *Ni alvenos en Parizo je la deka.* – Saat onda Paris’e varacağız. |
| ayrılmak, yola çıkmak | *foriri* | fo-Rİ-ri | *La buso foriras de la stacidomo.* – Otobüs istasyondan kalkıyor. |
| karşıya geçmek, geçmek | *transiri* | tran-Sİ-ri | *Ni transiras la ponton.* – Köprüden geçiyoruz. |
| girmek, çıkmak | *eniri*, *eliri* | e-Nİ-ri, e-Lİ-ri | *Ŝi eniras en la muzeon.* – Müzeye giriyor. |

*Iri* genel fiildir. ReVo onu uzuvlarla ya da bir taşıtla yer değiştirmek diye tanımlar; *veturi*’yi ise yürümeden, bir araçla taşınarak gitmek diye. Dolayısıyla *Li iros per buso* “Otobüsle gidecek” doğrudur; *veturi* yolculuğu vurgular. Taşıtı *per* ile belirtin: *per buso*, *per trajno*, *per biciklo*. Türkçede bu işi “otobüsle”, “trenle” gibi vasıta eki “-la/-le” görür. *al-* ön eki varışı, *for-* ayrılışı verir; bkz. [ön ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/on-ekler/).

## Sağ, sol ve düz ileri

| Türkçe | Esperanto | Okunuş | Not |
|---|---|---|---|
| sağda | *dekstre* | DEKS-tre | Konum: *La banko estas dekstre.* – Banka sağda. |
| sağa | *dekstren* | DEKS-tren | Hareket: *Iru dekstren.* – Sağa gidin. |
| solda | *maldekstre* | mal-DEKS-tre | *mal-* karşıtını verir |
| sola | *maldekstren* | mal-DEKS-tren | |
| düz, dosdoğru | *rekte* | REK-te | *-n* yok: *Iru rekte.* – Düz gidin. |
| ileri, geri | *antaŭen*, *malantaŭen* | an-TAU-en, ma-lan-TAU-en | *rekte antaŭen* “dosdoğru ileri” |
| geri (geldiğiniz yoldan) | *reen* | RE-en | *tien kaj reen* “oraya ve geri”; *returne* aynı anlamdadır |
| yukarı, aşağı | *supren*, *malsupren* | SU-pren, mal-SU-pren | |
| yakın, uzak | *proksime*, *malproksime* | prok-Sİ-me, mal-prok-Sİ-me | *proksime de la parko* “parkın yakınında” |

Sıfatlar *dekstra* ve *maldekstra*’dır: *sur la dekstra flanko* “sağ tarafta”. *Reen*’deki *-n* düşürülemez, çünkü *ree* “yeniden” demektir. Yer için bir, yön için bir biçim veren aynı çift *tie* ve *tien*, *kie* ve *kien*, *hejme* ve *hejmen* için de geçerlidir; bkz. [zarflar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/zarflar/) ve [korelatifler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/korelatifler/).

## Kuzey, güney, doğu ve batı

| Türkçe | İsim | Okunuş | Konum (*-e*) | Yön (*-en*) |
|---|---|---|---|---|
| kuzey | *nordo* | NOR-do | *norde* | *norden* |
| güney | *sudo* | SU-do | *sude* | *suden* |
| doğu | *oriento* | o-ri-EN-to | *oriente* | *orienten* |
| batı | *okcidento* | ok-tsi-DEN-to | *okcidente* | *okcidenten* |

“…’nin kuzeyinde” için *norde de* kullanın: *La parko estas norde de la centro.* – “Park merkezin kuzeyindedir.” Hareket için *-en* gerekir: *Ni veturas norden.* – “Kuzeye doğru gidiyoruz.” İsimler bölgeleri adlandırır: *en la nordo de la lando* “ülkenin kuzeyinde”.

## Yanında, karşısında, arkasında

| Esperanto | Türkçe | Okunuş | Örnek |
|---|---|---|---|
| *apud* | yanında | A-pud | *apud la parko* |
| *kontraŭ* | karşısında | KON-trau | *kontraŭ la banko* |
| *antaŭ* | önünde | AN-tau | *antaŭ la muzeo* |
| *malantaŭ* | arkasında | ma-LAN-tau | *malantaŭ la preĝejo* |
| *inter* | arasında | İN-ter | *inter la ponto kaj la placo* |
| *ĉe* | -de, yanında | ÇE | *ĉe la semaforo* |
| *ĝis* | -e kadar | CİS | *ĝis la ponto* |

Türkçede yer bildiren kelimeler ismin ardından gelir (“parkın yanında”); Esperanto’da ise edat isimden önce gelir: *apud la parko*. Daha fazlası [edatlar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/edatlar/) sayfasında.

## Yol sormak

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| *Pardonu, kie estas la apoteko?* | Affedersiniz, eczane nerede? |
| *Kiel mi iru al la muzeo?* | Müzeye nasıl gidebilirim? |
| *Ĉu la banko estas proksime?* | Banka yakın mı? |
| *Kien iras ĉi tiu tramo?* | Bu tramvay nereye gidiyor? |

*Kiel mi iru?* kelimesi kelimesine “Nasıl gideyim?” diye sorar: *-u* eki istenci anlatır, tıpkı Türkçedeki “gideyim” gibi. PMEG, *Ĉu ni iru…?* gibi bir sorunun çoğu zaman kibar bir öneri işlevi gördüğünü belirtir.

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| *Iru rekte antaŭen ĝis la ponto.* | Köprüye kadar dosdoğru gidin. |
| *Turniĝu dekstren ĉe la dua strato.* | İkinci sokaktan sağa dönün. |
| *Ĉe la semaforo turniĝu maldekstren.* | Trafik ışığında sola dönün. |
| *Transiru la straton kaj iru maldekstren.* | Caddeyi geçin ve sola gidin. |
| *La muzeo estas apud la parko, kontraŭ la banko.* | Müze parkın yanında, bankanın karşısında. |
| *Ĝi ne estas malproksime. Vi estos tie post kvin minutoj.* | Uzak değil. Beş dakika sonra orada olursunuz. |

*Dua* “ikinci” bir sıra sayısıdır, *du*’dan *-a* ile kurulur; bkz. [sayılar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/sayilar/). Dönmek için ReVo yön değiştirmeye karşılık *turniĝi* ve *sin turni* “kendini çevirmek” verir; yalın *turni* ise anahtar gibi bir şeyi çevirmek demektir.

## Neden “en la urbon”? -n ile yön

| Yer (*-n* yok) | Yön (*-n*) |
|---|---|
| *Mi estas en la urbo.* – Şehirdeyim. | *Mi iras en la urbon.* – Şehrin içine gidiyorum. |
| *La infanoj kuras en la parko.* – Çocuklar parkta koşuyor. | *La infanoj kuras en la parkon.* – Çocuklar parka koşuyor. |
| *Li estas hejme.* – O evde. | *Li iras hejmen.* – O eve gidiyor. |
| *Kie vi estas?* – Neredesiniz? | *Kien vi iras?* – Nereye gidiyorsunuz? |

Türkçede de yer ile yön ayrı ekle gösterilir: “şehirde” (bulunma durumu) ve “şehre” (yönelme durumu). Esperanto’da bu ayrımı edatın kendisi değil, ismin sonuna eklenen *-n* yapar.

“Şehre gidiyorum” demenin dört yolu vardır:

| Esperanto | Nasıl çalışır |
|---|---|
| *Mi iras al la urbo.* | *al* edatı zaten “-e” demektir, bu yüzden *-n* yok. Olağan seçim. |
| *Mi iras en la urbon.* | Şehrin içine: yer edatı + *-n*. |
| *Mi iras urben.* | *urbe* “şehirde” yer zarfı + *-n*. |
| *Mi veturos Parizon.* | Ad + *-n*, Fundamento’daki gibi. PMEG bunu seyrek ve neredeyse eskimiş sayar; normal olan *al Parizo*’dur. |

Yönü kendileri gösteren *al*, *ĝis*, *el* ve *de* edatlarından sonra asla *-n* eklemeyin: *ĝis la ponto*, *el la urbo*. *Alveni* ile PMEG hem *alveni en Parizo* hem de *alveni en Parizon* biçimini kabul eder. Tüm kurallar [belirtme durumu](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/belirtme-durumu/) sayfasındadır.

## Sık sorulan sorular

### Esperanto’da “şehir” nasıl denir?

*Urbo*. Küçük şehir *urbeto*, başkent *ĉefurbo*, köy *vilaĝo*’dur.

### Esperanto’da iri ile veturi arasındaki fark nedir?

*Iri* yürüyerek ya da taşıtla “gitmek”tir. *Veturi* ise araba, tren ya da gemi gibi bir taşıtın taşımasıyla gitmek demektir: *veturi per trajno*.

### Esperanto’da sağ ve sol nasıl denir?

*Maldekstre* ve *dekstre* bir şeyin nerede olduğunu, *maldekstren* ve *dekstren* ise nereye gidileceğini söyler. Sıfatlar *maldekstra* ve *dekstra*’dır.

### Esperanto’da yol tarifi nasıl sorulur?

*Pardonu, kiel mi iru al…?* – “Affedersiniz, …’e nasıl gidebilirim?” deyin. Ardından *Ĉu ĝi estas malproksime?* – “Uzak mı?” diye sorun.

### Esperanto’da kuzey, güney, doğu ve batı nasıl denir?

*Nordo*, *sudo*, *oriento* ve *okcidento*. Yön için *-en* (*norden* “kuzeye”), konum için *-e* (*norde de la urbo* “şehrin kuzeyinde”) ekleyin.

## Kaynaklar

- [PMEG: N-finaĵo por direkto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/direkto.html)
- [PMEG: Vola modo, U-finaĵo](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj/vola.html)
- ReVo, yerler: [urbo](https://reta-vortaro.de/revo/art/urb.html), [vilaĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/vilagx.html), [kvartalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kvarta.html), [strato](https://reta-vortaro.de/revo/art/strat.html), [placo](https://reta-vortaro.de/revo/art/plac.html), [ponto](https://reta-vortaro.de/revo/art/pont.html), [semaforo](https://reta-vortaro.de/revo/art/semafo.html), [parko](https://reta-vortaro.de/revo/art/park.html), [banko](https://reta-vortaro.de/revo/art/bank.html), [poŝto](https://reta-vortaro.de/revo/art/posxt.html), [preĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pregx.html), [muzeo](https://reta-vortaro.de/revo/art/muze.html), [hospitalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hospit.html), [apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [bazaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/bazar.html)
- ReVo, taşıtlar: [aŭto](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxt.html), [buso](https://reta-vortaro.de/revo/art/bus.html), [trajno](https://reta-vortaro.de/revo/art/trajn.html), [tramo](https://reta-vortaro.de/revo/art/tram.html), [metroo](https://reta-vortaro.de/revo/art/metro.html), [biciklo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bicikl.html), [taksio](https://reta-vortaro.de/revo/art/taksi.html), [aviadilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/aviad.html), [ŝipo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxip.html), [haveno](https://reta-vortaro.de/revo/art/haven.html), [stacio](https://reta-vortaro.de/revo/art/staci.html)
- ReVo, fiiller ve yönler: [iri](https://reta-vortaro.de/revo/art/ir.html), [veturi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vetur.html), [flugi](https://reta-vortaro.de/revo/art/flug.html), [alveni](https://reta-vortaro.de/revo/art/ven.html), [turni](https://reta-vortaro.de/revo/art/turn.html), [dekstra](https://reta-vortaro.de/revo/art/dekstr.html), [rekta](https://reta-vortaro.de/revo/art/rekt.html), [nordo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nord.html), [sudo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sud.html), [oriento](https://reta-vortaro.de/revo/art/orient.html), [okcidento](https://reta-vortaro.de/revo/art/okcide.html)