# Esperanto’da vücut bölümleri ve doktor ifadeleri

Source: https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/vucut-ve-saglik/
Language: tr
Updated: 2026-10-28

> Esperanto vücut bölümleri (kapo, mano, koro), sağlık kelimeleri ve doktor ifadeleri okunuşlarıyla: Mi havas kapdoloron’dan Doloras al mi la dorso’ya kadar.

Esperanto’da vücut bölümleri *-o* ile biten isimlerdir: ***kapo*** “baş”, ***mano*** “el”, ***koro*** “kalp”, ***piedo*** “ayak”. Bir yerin ağrıdığını söylemek için ***dolori*** fiili kullanılır: *Mia kapo doloras* – “Başım ağrıyor”. “Hasta”, ***sana*** “sağlıklı” kelimesine *mal-* eklenmiş hâliyle ***malsana***’dır; doktor ise ***kuracisto***’dur. Okunuş sütunu kelimeleri hecelere böler ve vurgulu heceyi büyük harflerle gösterir; harfler Türkçe yazımla verilmiştir (bkz. [alfabe](https://esperantopedia.org/tr/ogren/alfabe-ve-telaffuz/): ĉ = ç, ĝ = c, ŝ = ş, c = ts, j = y).

## Baş ve yüz

| Türkçe | Esperanto | Okunuş |
|---|---|---|
| baş, kafa | *kapo* | KA-po |
| yüz | *vizaĝo* | vi-ZA-co |
| alın | *frunto* | FRUN-to |
| göz | *okulo* | o-KU-lo |
| burun | *nazo* | NA-zo |
| ağız | *buŝo* | BU-şo |
| dudak | *lipo* | Lİ-po |
| diş | *dento* | DEN-to |
| dil (ağızdaki) | *lango* | LAN-go |
| kulak | *orelo* | o-RE-lo |
| yanak | *vango* | VAN-go |
| çene | *mentono* | men-TO-no |
| (tek bir) saç teli, kıl | *haro* | HA-ro |

*Lango* ağzınızdaki dildir; konuştuğunuz dil ise *lingvo*’dur. Türkçede ikisine de “dil” denir, Esperanto ise bu iki anlamı ayırır. *Haro* tek bir saç teli ya da kıldır, bu yüzden baştaki saçlar çoğul olur: *longaj haroj* – “uzun saç”.

## Boyun ve gövde

| Türkçe | Esperanto | Okunuş |
|---|---|---|
| vücut, beden | *korpo* | KOR-po |
| deri, cilt | *haŭto* | HAU-to |
| boyun | *kolo* | KO-lo |
| boğaz | *gorĝo* | GOR-co |
| omuz | *ŝultro* | ŞUL-tro |
| göğüs | *brusto* | BRUS-to |
| sırt | *dorso* | DOR-so |
| karın | *ventro* | VEN-tro |

ReVo, *ventro*’yu göğüs ile leğen kemiği arasındaki bölüm olarak tanımlar; içindeki organ ise *stomako*’dur (“mide”). Dikkat: Türkçedeki “kol” *brako*’dur; *kolo* ise boyundur.

## Kollar ve bacaklar

| Türkçe | Esperanto | Okunuş |
|---|---|---|
| kol | *brako* | BRA-ko |
| dirsek | *kubuto* | ku-BU-to |
| el | *mano* | MA-no |
| parmak | *fingro* | FİN-gro |
| bacak | *kruro*, *gambo* | KRU-ro, GAM-bo |
| diz | *genuo* | ge-NU-o |
| ayak | *piedo* | pi-E-do |
| ayak parmağı | *piedfingro* | pi-ed-FİN-gro |

*Kruro* genel olarak “bacak”tır, ayrıca dizden ayağa kadar olan kısmı da anlatır. *Gambo* ise uyluk dahil insanın bütün bacağıdır (ReVo).

## Vücudun içi

| Türkçe | Esperanto | Okunuş |
|---|---|---|
| kalp | *koro* | KO-ro |
| akciğer | *pulmo* | PUL-mo |
| mide | *stomako* | sto-MA-ko |
| karaciğer | *hepato* | he-PA-to |
| beyin | *cerbo* | TSER-bo |
| kemik | *osto* | OS-to |
| kan | *sango* | SAN-go |

Türkçedeki “koro” (birlikte şarkı söyleyen topluluk) Esperanto’da *ĥoro*’dur; *koro* kalp demektir.

## Sağlık, hastalık ve doktorlar

| Türkçe | Esperanto | Okunuş |
|---|---|---|
| sağlıklı | *sana* | SA-na |
| hasta | *malsana* | mal-SA-na |
| hastalık | *malsano* | mal-SA-no |
| hasta kişi | *malsanulo* | mal-sa-NU-lo |
| hasta (tedavi gören) | *paciento* | pa-tsi-EN-to |
| hastane | *malsanulejo*, *hospitalo* | mal-sa-nu-LE-yo, hos-pi-TA-lo |
| doktor, hekim | *kuracisto* | ku-ra-TSİS-to |
| hemşire | *flegisto*, *flegistino* | fle-GİS-to, fle-gis-Tİ-no |
| diş hekimi | *dentisto* | den-TİS-to |
| eczane | *apoteko* | a-po-TE-ko |
| ilaç | *medikamento* | me-di-ka-MEN-to |
| hap | *pilolo* | pi-LO-lo |
| reçete | *recepto* | re-TSEP-to |

*Doktoro* hekimler için gayriresmî bir hitap unvanı olarak da kullanılır; asıl anlamı akademik derecedir (ReVo). Türkçedeki “doktor” hem hekimi hem de doktora yapmış kişiyi anlatır; Esperanto’da hekim için asıl kelime *kuracisto*’dur.

## Kelimelerin yapısı

Hastane anlamındaki *malsanulejo* beş parçaya ayrılır:

| Parça | Anlam | Görev |
|---|---|---|
| *mal-* | karşıtı | ön ek |
| *san-* | sağlıklı | kök |
| *-ul-* | bu niteliğe sahip kişi | son ek |
| *-ej-* | bir şey için ayrılmış yer | son ek |
| *-o* | isim | dil bilgisel ek |

PMEG, *malsanulejo*’yu hastaların bakıldığı ve tedavi edildiği yer olarak tanımlar. Türkçedeki “hastane” de aynı mantıkla kurulmuştur: hasta + -hane, yani hastaların yeri. Aynı parçalar bir kelime ailesi de verir:

| Kelime | Parçalar | Türkçe |
|---|---|---|
| *malsaniĝi* | mal·san·iĝ·i | hastalanmak |
| *sanigi* | san·ig·i | iyileştirmek, sağlığına kavuşturmak |
| *resaniĝi* | re·san·iĝ·i | iyileşmek |
| *kuracisto* | kurac·ist·o | doktor, hekim |
| *kuracilo* | kurac·il·o | ilaç, tedavi aracı |
| *dentisto* | dent·ist·o | diş hekimi |

*-ist-* bir şeyle uğraşan kişiyi adlandırır: *kuracisto* “tedavi eden”, *dentisto* “dişle uğraşan”. Türkçedeki “-cı, -ci, -cu, -cü” (ve “-çı, -çi, -çu, -çü”) ekleri de aynı işi görür: diş + çi = “dişçi”, yani *dentisto*. *-in-* dişil yapar. Daha fazlası için [kelime türetme](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/kelime-turetme/), [ön ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/on-ekler/) ve [son ekler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/son-ekler/) sayfalarına bakın.

### -doloro ile ağrı kelimeleri

*Doloro* “ağrı”, bir vücut bölümüyle birleşerek belirli bir ağrıyı adlandırır; son kök asıl kelimedir, bu yüzden *kapdoloro* “baş-ağrı”dır. Sıra Türkçedekiyle aynıdır: önce yer, sonra ağrı.

| Kelime | Parçalar | Türkçe |
|---|---|---|
| *kapdoloro* | kap·dolor·o | baş ağrısı |
| *dentodoloro*, *dentdoloro* | dent·o·dolor·o | diş ağrısı |
| *gorĝdoloro* | gorĝ·dolor·o | boğaz ağrısı |
| *dorsdoloro* | dors·dolor·o | sırt ağrısı |
| *lumbodoloro* | lumb·o·dolor·o | bel ağrısı |
| *stomakdoloro* | stomak·dolor·o | mide ağrısı |

ReVo *dentodoloro*’yu listeler, *dentdoloron* biçimini de alıntılar. *Cefalalgio* ya da *odontalgio* gibi Yunanca kökenli terimler yerine *kapdoloro* gibi yalın birleşikleri önerir.

## Neresinin ağrıdığını söylemek

*Dolori* ile ağrıyan vücut bölümü özne olur; kime ait olduğunu *mia* “benim” ya da *al mi* “bana” ile gösterirsiniz:

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| *Mi havas kapdoloron.* | Baş ağrım var. |
| *Mia kapo doloras.* | Başım ağrıyor. |
| *La kapo doloras al mi.* | Başım ağrıyor. (kelimesi kelimesine “baş bana ağrıyor”) |
| *Doloras al mi la dorso.* | Sırtım ağrıyor. |
| *Kie doloras?* | Neresi ağrıyor? |
| *Ĉu doloras ĉi tie?* | Burası ağrıyor mu? |

PMEG, *Mi lavas al mi la manojn* ifadesini *Mi lavas miajn manojn* – “Ellerimi yıkıyorum” ile eşdeğer sayar: *al*, vücut bölümünün kime ait olduğunu gösterir. ReVo, eski metinlerde kişinin de nesne yapıldığını (*mia internaĵo min doloras*), ancak çağdaş kullanımın yukarıdaki biçimleri yeğlediğini belirtir. Özne ağrıyan yer olduğundan *Mi doloras* “acı çekiyorum” anlamına gelmez. Türkçe de aynı yolu izler: “Başım ağrıyor” cümlesinde ağrıyan yer özne, kişi ise iyelik ekidir (baş·**ım**). Ayrıca bkz. [belirtme durumu](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/belirtme-durumu/).

## Doktorda

| Esperanto | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| *Mi devas iri al la kuracisto.* | mi DE-vas İ-ri al la ku-ra-TSİS-to | Doktora gitmem gerekiyor. |
| *Mi ne fartas bone.* | mi ne FAR-tas BO-ne | Kendimi iyi hissetmiyorum. |
| *Mi havas febron.* | mi HA-vas FE-bron | Ateşim var. |
| *Mi malvarmumis.* | mi mal-var-MU-mis | Üşüttüm. |
| *Mi sentas naŭzon kaj kapturnon.* | mi SEN-tas NAU-zon kay kap-TUR-non | Midem bulanıyor ve başım dönüyor. |
| *Mi vundis al mi la manon.* | mi VUN-dis al mi la MA-non | Elimi yaraladım. |
| *Mi havas alergion kontraŭ penicilino.* | mi HA-vas a-ler-Gİ-on KON-trau pe-ni-tsi-Lİ-no | Penisiline alerjim var. |

Duyabileceğiniz sorular ve talimatlar:

| Esperanto | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| *Kiam komenciĝis la doloro?* | Kİ-am ko-men-TSİ-cis la do-LO-ro | Ağrı ne zaman başladı? |
| *Prenu unu pilolon trifoje tage.* | PRE-nu U-nu pi-LO-lon tri-FO-ye TA-ge | Günde üç kez bir hap alın. |
| *Vi devas ripozi kaj trinki multe da akvo.* | vi DE-vas ri-PO-zi kay TRİN-ki MUL-te da AK-vo | Dinlenmeli ve bol su içmelisiniz. |
| *Ĉu tio estas grava?* | çu Tİ-o ES-tas GRA-va | Ciddi mi? |

*Farti* “iyi ya da kötü durumda olmak” fiilidir: *Kiel vi fartas?* – “Nasılsınız?”. Sahip olduğunuz, hissettiğiniz ya da aldığınız şey nesnedir, bu yüzden *-n* ile biter: *febron*, *naŭzon*, *pilolon*.

## Eczanede

| Esperanto | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| *Kie estas la plej proksima apoteko?* | Kİ-e ES-tas la pley prok-Sİ-ma a-po-TE-ko | En yakın eczane nerede? |
| *Ĉu vi havas ion kontraŭ kapdoloro?* | çu vi HA-vas İ-on KON-trau kap-do-LO-ro | Baş ağrısına karşı bir şeyiniz var mı? |
| *Mi serĉas kontraŭdolorilon.* | mi SER-ças kon-trau-do-lo-Rİ-lon | Ağrı kesici arıyorum. |

## Acil durumlar

*Helpu!*, *Voku ambulancon!* ve *Kie estas la hospitalo?* için [seyahat ifadeleri](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/seyahat/) sayfasındaki acil durum listesine bakın. *Mi malsanas* – “Hastayım” – [temel ifadeler](https://esperantopedia.org/tr/ifadeler/temel-ifadeler/) sayfasındadır. Türkiye’de acil yardım için 112 aranır.

## Sık sorulan sorular

### Esperanto’da başlıca vücut bölümleri nelerdir?

*Kapo* (baş), *okulo* (göz), *nazo* (burun), *buŝo* (ağız), *orelo* (kulak), *brako* (kol), *mano* (el), *kruro* (bacak), *piedo* (ayak) ve *koro* (kalp). Çoğul *-j* alır: *okuloj*.

### Esperanto’da “başım ağrıyor” nasıl denir?

*Mi havas kapdoloron* ya da *Mia kapo doloras*. Başka ağrılar için *kap-* yerine başka bir vücut bölümü koyun: *gorĝdoloro*, *dorsdoloro*.

### Esperanto’da “doktor” nasıl denir?

*Kuracisto*; *kuraci* “tedavi etmek” ve *-ist-*’ten türemiştir. Kadın doktor için *kuracistino* denebilir. *Doktoro* da bir hitap unvanı olarak kullanılır.

### Esperanto’da “hastane” için hangi kelime kullanılır?

*Malsanulejo*, kelimesi kelimesine “hasta kişilerin yeri”, ya da uluslararası *hospitalo*.

### Esperanto’da “hastayım” nasıl denir?

*Mi estas malsana* ya da daha kısa *Mi malsanas*. Yalnızca kendinizi iyi hissetmediğinizi söylemek için *Mi ne fartas bone* deyin.

### Esperanto’da “Neresi ağrıyor?” nasıl sorulur?

*Kie doloras?* Yanıt vermek için *al mi* ve bir vücut bölümü kullanın – *Doloras al mi la genuo*, “Dizim ağrıyor” – ya da yalnızca *Doloras ĉi tie*, “Burası ağrıyor”.

## Kaynaklar

- [ReVo: dolori, doloro, kapdoloro, dentodoloro, gorĝdoloro, dorsdoloro, lumbodoloro, stomakdoloro](https://reta-vortaro.de/revo/art/dolor.html)
- [ReVo: sana, malsana, malsaniĝi, malsanulejo, sanigi, resaniĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/san.html)
- [ReVo: kuraci, kuracisto, kuracilo, paciento](https://reta-vortaro.de/revo/art/kurac.html)
- [ReVo: flegi, flegisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/fleg.html)
- [ReVo: apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [pilolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pilol.html), [recepto](https://reta-vortaro.de/revo/art/recept.html)
- [ReVo: malvarmumi, malvarmumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/varm.html), [febro](https://reta-vortaro.de/revo/art/febr.html), [naŭzi](https://reta-vortaro.de/revo/art/nauxz.html), [kapturno](https://reta-vortaro.de/revo/art/turn.html), [farti](https://reta-vortaro.de/revo/art/fart.html), [doktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/doktor.html)
- [ReVo: kapo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kap.html), [kruro](https://reta-vortaro.de/revo/art/krur.html), [gambo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gamb.html), [ventro](https://reta-vortaro.de/revo/art/ventr.html), [fingro](https://reta-vortaro.de/revo/art/fingr.html), [haro](https://reta-vortaro.de/revo/art/har.html)
- [PMEG: EJ son eki (malsanulejo)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [UL son eki](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ul.html), [IST son eki (kuracisto, dentisto)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [IN son eki](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html)
- [PMEG: Verboj kun al-komplemento (Mi lavas al mi la manojn)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/al.html), [Posedaj pronomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/posedaj.html)
- [PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (vurgu)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)