# Esperanto dersi 2: aile, isimler ve çoğul

Source: https://esperantopedia.org/tr/ogren/kurs/ders-2/
Language: tr
Updated: 2026-10-22

> Her Esperanto ismi -o ile biter, çoğul -j ile yapılır ve la her isimde “belirli” anlamı verir. Aile kelimelerini, “benim”, “işte” ve “de, da”yı öğrenin.

Bu derste Esperanto isimlerinin nasıl işlediğini öğreneceksiniz. Her isim *-o* ile biter, çoğul *-j* ekiyle yapılır ve tek bir tanımlık, *la*, her isimde “belirli” anlamını verir. Ayrıca *mia* “benim” ile ailenizi anlatacak, *jen* “işte” ile bir şey gösterecek, *kaj* “ve” ve *ankaŭ* “de, da” ile başka kişileri ekleyeceksiniz.

## Diyalog

Bir hafta sonra Ana ile Tomo görüntülü konuşuyor. Ana, ailesinin bir fotoğrafını paylaşıyor.

| Esperanto | Türkçe |
|---|---|
| **Ana:** Saluton, Tomo! Jen foto de mia familio. | Merhaba Tomo! İşte ailemin bir fotoğrafı. |
| **Tomo:** Saluton! Ho, granda familio! | Merhaba! Oo, büyük bir aile! |
| **Ana:** Jes! Jen miaj gepatroj, Paulo kaj Rita. | Evet! İşte annemle babam, Paulo ve Rita. |
| **Tomo:** Kaj la knabo? | Peki ya oğlan? |
| **Ana:** La knabo estas mia frato, Pedro. Li estas studento, kiel mi. | Oğlan, erkek kardeşim Pedro. Benim gibi öğrenci. |
| **Tomo:** Kaj la du knabinoj? | Ya iki kız? |
| **Ana:** Ili estas miaj fratinoj, Bia kaj Lara. Ili estas ĝemeloj. | Onlar kız kardeşlerim, Bia ve Lara. İkizler. |
| **Tomo:** Kaj la kato? | Ya kedi? |
| **Ana:** La kato estas Kafo. Ĝi estas la ĉefo de la familio! | Kedinin adı Kafo (“Kahve”). Ailenin patronu o! |
| **Tomo:** Ha ha! Jen ankaŭ mia familio: miaj gepatroj, mia fratino Marta kaj mi. | Ha ha! İşte benim ailem de: annemle babam, kız kardeşim Marta ve ben. |
| **Ana:** Kaj la sinjorino? | Ya bu hanım? |
| **Tomo:** Ŝi estas mia avino, Zofia. Ŝi estas la ĉefo de nia familio! | O, büyükannem Zofia. Bizim ailenin patronu o! |
| **Ana:** Ha ha! Kafo kaj Zofia – du ĉefoj! | Ha ha! Kafo ve Zofia – iki patron! |

## Yeni kelimeler

| Esperanto | Türkçe | Notlar |
|---|---|---|
| *familio* | aile | isim |
| *foto* | fotoğraf | isim |
| *patro* | baba | *patrino* “anne” |
| *gepatroj* | anne baba, ebeveynler | *ge-* = iki cinsiyet birlikte |
| *frato* | erkek kardeş, ağabey | *fratino* “kız kardeş, abla” |
| *avo* | büyükbaba, dede | *avino* “büyükanne, nine”, *geavoj* “büyükanne ve büyükbaba” |
| *knabo* | oğlan, erkek çocuk | *knabino* “kız, kız çocuğu” |
| *studento* | öğrenci (üniversitede) | kadın ya da erkek herkes için |
| *ĝemeloj* | ikizler | tekili *ĝemelo* |
| *kato* | kedi | |
| *ĉefo* | patron, şef, baş | |
| *sinjorino* | hanım, hanımefendi; Bayan | *sinjoro* “bey, beyefendi; Bay” |
| *la* | (belirli tanımlık) | tek tanımlık; Türkçede karşılığı yok |
| *jen* | işte | bir şey gösterirken |
| *de* | -in (ilgi durumu); -den | *foto de mia familio* “ailemin fotoğrafı” |
| *mia* | benim | çoğul bir isimden önce *miaj* |
| *via* | senin, sizin | |
| *nia* | bizim | |
| *du* | iki | sayılar 8. derste |
| *granda* | büyük | sıfat (3. ders) |
| *kiel* | gibi | *kiel mi* “benim gibi” |
| *ho* | aa, oo, ah | ünlem |

## Dil bilgisi

### İsimler *-o* ile biter

Her Esperanto ismi *-o* ile biter: *familio, patro, kato, foto*. Kelimeyi bilmeseniz bile ismi bir bakışta tanırsınız. Türkçede olduğu gibi isimlerin dil bilgisel cinsiyeti yoktur: *la familio* ve *la kato* aynı *la*’yı alır. Daha fazlası [isimler ve sıfatlar](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/isimler-ve-sifatlar/) sayfasında.

### Çoğul: *-j* ekleyin

Bir ismi çoğul yapmak için *-j* ekleyin. *-oj* eki “koy” kelimesindeki “oy” gibi okunur.

| Tekil | Çoğul | Türkçe |
|---|---|---|
| *frato* | *fratoj* | erkek kardeşler |
| *familio* | *familioj* | aileler |
| *knabino* | *knabinoj* | kızlar |
| *ĉefo* | *ĉefoj* | patronlar |

Düzensiz çoğul yoktur: *infano* “çocuk” → *infanoj* “çocuklar”, *homo* “insan” → *homoj* “insanlar”. *-j* Türkçedeki -lar, -ler gibidir ama ünlü uyumu olmadan: ek her zaman aynıdır.

Türkçeden önemli bir fark: Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır (“iki kız”), Esperanto’da ise çoğul olur: *du knabinoj*, *du ĉefoj*. Bunu sayılarla birlikte 8. derste yeniden göreceksiniz.

### Tek tanımlık: *la*

*La* “belirli” anlamı verir ve hiç değişmez: *la knabo, la knaboj, la knabino*. Türkçede tanımlık yoktur; belirlilik bağlamdan ya da nesnedeki belirtme durumu ekinden (-ı, -i, -u, -ü) anlaşılır. Kabaca, konuşanların ikisinin de bildiği bir şeyden söz ederken Esperanto *la* kullanır: “Kedi uyuyor” (bildiğimiz kedi) *La kato dormas* olur. “Bir” anlamı için hiçbir şey kullanılmaz: *kato* “(bir) kedi”, *la kato* “kedi (bildiğimiz kedi)”. Ayrıntılar [tanımlık](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/tanimlik/) sayfasında.

### *-in-* ile dişil biçimler

İnsanları bildiren birkaç kelime kendiliğinden erkeği gösterir: *patro, frato, avo* gibi aile kelimeleri, ayrıca *knabo* “oğlan” ve *sinjoro* “bey”. *-in-* son eki dişil biçimi yapar: *patrino* “anne”, *fratino* “kız kardeş”. *ge-* ön eki “iki cinsiyet birlikte” demektir: *gepatroj* “anne baba”, *gefratoj* “kardeşler”. İnsanları bildiren öteki kelimelerin çoğu ise, örneğin *studento* ve *amiko*, herkes için kullanılabilir.

Türkçede bu ayrım için ya ayrı kelimeler (“dede – nine”) ya da “erkek, kız” kelimeleri kullanılır (“erkek kardeş – kız kardeş”); Esperanto’da tek bir ek yeter. Öte yandan Esperanto, Türkçedeki bazı ayrımları yapmaz: *avino* hem babaanne hem anneannedir, *frato* hem ağabey hem küçük erkek kardeştir.

| Erkek | Kadın | İkisi birlikte |
|---|---|---|
| *patro* – baba | *patrino* – anne | *gepatroj* – anne baba |
| *frato* – erkek kardeş | *fratino* – kız kardeş | *gefratoj* – kardeşler |
| *avo* – büyükbaba | *avino* – büyükanne | *geavoj* – büyükanne ve büyükbaba |
| *knabo* – oğlan | *knabino* – kız | *geknaboj* – oğlanlar ve kızlar |

patrino = anne | patr = baba
gepatroj = anne baba | patr = baba

:::match Aile kelimeleri
patrino = anne
frato = erkek kardeş
fratino = kız kardeş
gepatroj = anne baba
avino = büyükanne
knabo = oğlan
:::

### “Benim”, “senin”, “bizim”: zamire *-a* ekleyin

İyelik zamirleri, sıfat eki *-a* almış kişi zamirleridir. Çoğul bir isimden önce onlar da isim gibi *-j* alır: *mia frato* “erkek kardeşim”, *miaj fratoj* “erkek kardeşlerim”. Türkçede iyelik bir ektir ve ismin sonuna gelir (“ailem”, “kardeşlerim”); Esperanto’da ise ayrı bir kelimedir, ismin önünde durur ve isimle birlikte çoğul olur. Tüm biçimler [zamirler](https://esperantopedia.org/tr/dilbilgisi/zamirler/) sayfasında.

| Zamir | İyelik | Örnek |
|---|---|---|
| *mi* | *mia* – benim | *mia familio* |
| *vi* | *via* – senin, sizin | *via frato* |
| *li* | *lia* – onun (erkek) | *lia patrino* |
| *ŝi* | *ŝia* – onun (kadın) | *ŝiaj gepatroj* |
| *ĝi* | *ĝia* – onun (hayvan, nesne) | *ĝia nomo* |
| *ni* | *nia* – bizim | *nia avino* |
| *ili* | *ilia* – onların | *ilia kato* |

:::write Çoğul yapın
? *knabino* “kız”
= knabinoj
? *la kato* “kedi”
= la katoj
? *mia amiko* “arkadaşım”
= miaj amikoj
! mia amikoj → *Mia* sıfat gibi davranır, bu yüzden o da -j alır: *miaj amikoj*.
? *nia avo* “büyükbabamız”
= niaj avoj
! nia avoj → *Nia* da -j alır: *niaj avoj*.
:::

### *Jen*, *kaj*, *ankaŭ*

*Jen* bir şeyi gösterir, tıpkı Türkçedeki “işte” gibi: *Jen mia frato* – “İşte erkek kardeşim”, *Jen la fotoj* – “İşte fotoğraflar”. *Kaj* kelimeleri ve cümleleri bağlar: *Paulo kaj Rita*. *Ankaŭ* “de, da” demektir ve normalde ilgili olduğu kelimenin hemen önünde durur: *Ankaŭ Marta estas studento* – “Marta da öğrenci”. Türkçedeki “de, da” kelimenin arkasına gelir, *ankaŭ* ise önüne: “Marta da” *ankaŭ Marta*, “ben de” *ankaŭ mi* olur. Bir ad ya da zamirden sonra, aynı anlamda ters sırayı da duyarsınız: *Marta ankaŭ estas studento*.

Türkçedeki “de, da”yı Esperanto’daki *de* ile karıştırmayın: *de* “-in” ya da “-den” demektir. İsim tamlamasında sıra da Türkçenin tersidir: önce sahip olunan şey, sonra *de* ve sahibi gelir. “Ailemin fotoğrafı” *foto de mia familio*, “ailenin patronu” *la ĉefo de la familio* olur.

:::order Cümleyi kurun
? İşte annemle babam.
= Jen miaj gepatroj.
- mia
? İşte ailemin bir fotoğrafı.
= Jen foto de mia familio.
- la
? Kedi ailenin patronu.
= La kato estas la ĉefo de la familio.
= La ĉefo de la familio estas la kato.
? Marta da öğrenci (Pedro gibi).
= Ankaŭ Marta estas studento.
= Marta ankaŭ estas studento.
:::

## Alıştırmalar

:::quiz 2. ders alıştırmaları
? *Frato* kelimesinin çoğulu nedir?
= fratoj
? Hangi kelime dişildir?
- *patro*
- *fratino* *
- *knabo*
? Esperanto’ya çevirin (tanımlık *la* ile): “kediler”
= la katoj
? *Jen miaj gepatroj* ne demektir?
- “İşte annemle babam.” *
- “İşte babam.”
- “İşte büyükannemle büyükbabam.”
? Tanımlığı yazın: *___ familio estas granda.*
= La
? Esperanto’ya çevirin: “kız kardeşlerim”
= miaj fratinoj
? Hangi cümle “Marta da öğrenci” demektir?
- *Ankaŭ Marta estas studento.* *
- *Jen Marta, la studento.*
- *Marta estas mia studento.*
? *Gepatroj* ne demektir?
- büyükanne ve büyükbaba
- anne baba *
- kız ve erkek kardeşler
? Esperanto’ya çevirin: “İşte erkek kardeşim.”
= Jen mia frato | Jen estas mia frato
:::

## Kültür köşesi

Bazı aileler evde Esperanto konuşur. Onunla büyüyen çocuklara *denaskuloj* – “doğuştan konuşanlar” – denir; araştırmacılar sayılarının yaklaşık 1.000 ile 2.000 arasında olduğunu tahmin ediyor. Bazıları Esperanto sayesinde tanışan ve başka ortak dili olmayan çiftlerin çocuklarıdır; daha sık görülen durum ise ortak bir dili olan anne babaların çocuklarıyla Esperanto konuşmayı seçmesidir. Daha fazlası için bkz. [ana dili Esperanto olanlar](https://esperantopedia.org/tr/esperanto-hakkinda/anadili-esperanto-olanlar/).

## Sık sorulan sorular

### Esperanto’da dil bilgisel cinsiyet var mı?

Hayır, tıpkı Türkçede olduğu gibi. İsimlerin cinsiyeti yoktur ve *la* her isim için aynıdır. Yalnızca insanları ve hayvanları bildiren kelimeler cinsiyet gösterebilir; dişil biçimi *-in-* yapar.

### “Bir kedi” derken “bir” nasıl çevrilir?

Hiç çevrilmez. Esperanto’da belirsiz tanımlık yoktur: *kato* “(bir) kedi” ya da “kedi”, *la kato* ise “(bildiğimiz) kedi” demektir. *Unu* yalnızca sayı olan “bir”dir: *unu kato* “bir tane kedi”.

### Neden *mia gepatroj* değil de *miaj gepatroj*?

*Mia* sıfat gibi davranır ve sıfatlar, isimleri çoğul olduğunda *-j* alır. Bu uyumu [3. derste](https://esperantopedia.org/tr/ogren/kurs/ders-3/) çalışacaksınız.

## Kaynaklar

- [Fundamento de Esperanto – İngilizce dil bilgisi (1–3. kurallar)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG: La – bazaj reguloj (tanımlık)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/difiniloj/la/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Nombro – bazaj reguloj (çoğul)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/unu-nombro_multe-nombro/bazaj_reguloj.html)
- [PMEG: Seksa signifo de O-vortoj (erkek, dişi ve cinsiyetsiz isimler)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/o-vortoj/seksa_signifo.html)
- [PMEG: Posedaj pronomoj (iyelik zamirleri)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/posedaj.html)
- [PMEG: Ankaŭ (yeri)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortecaj_vortetoj/ceteraj/ankau.html)
- [Jouko Lindstedt, “Native Esperanto as a test case for natural language”, SKY Journal of Linguistics 19 (2006)](https://journal.fi/finjol/article/view/153130/98645)
- [Wikipedia: Native Esperanto speakers (İngilizce)](https://en.wikipedia.org/wiki/Native_Esperanto_speakers)