# Số đếm trong tiếng Esperanto – chuyển số thành chữ

Source: https://esperantopedia.org/vi/cong-cu/so-dem/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Viết bất kỳ số nào bằng chữ Esperanto: 1887 = mil okcent okdek sep. Cùng số thứ tự (unua), phân số (duono) và số lần (duobla).

Số đếm trong Esperanto hoàn toàn đều đặn: bạn chỉ cần **mười ba từ** – *nul, unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek, cent, mil* – để nói bất kỳ số nào dưới một triệu. Hàng chục và hàng trăm được viết thành một từ (*dudek* = 20, *tricent* = 300); mọi thứ còn lại viết tách riêng (*dudek tri* = 23).

## Số đếm Esperanto được cấu tạo như thế nào

| Số | Esperanto | Quy tắc |
|---|---|---|
| 1–9 | unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ | từ cơ bản |
| 10 | dek | từ cơ bản |
| 11 | dek unu | mười + một |
| 20 | dudek | hai-mười, một từ |
| 23 | dudek tri | hai mươi + ba |
| 100 | cent | từ cơ bản |
| 300 | tricent | ba-trăm, một từ |
| 1000 | mil | từ cơ bản |
| 2000 | du mil | *mil* viết tách riêng |
| 1.000.000 | unu miliono | *miliono* là danh từ |
| 2.000.000 | du milionoj | số nhiều *-j* |
| 3,5 | tri komo kvin | dấu phẩy thập phân *komo*, các chữ số sau đó đọc từng số một |

Hướng dẫn đầy đủ, kèm số thứ tự, ngày tháng và cách nói giờ, có ở trang [Số đếm trong tiếng Esperanto](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/so-tu/).

## So sánh với tiếng Việt

Cách đọc số của tiếng Việt cũng ghép từ vài từ cơ bản, nên bạn sẽ thấy quen: *unu* “một”, *du* “hai”, *tri* “ba”, *dek* “mười”, *cent* “trăm”, *mil* “nghìn” (hay “ngàn”) và *miliono* “triệu”. Khác biệt chính là Esperanto viết hàng chục và hàng trăm liền thành một từ (*dudek*, *tricent*) và không đổi hình thức của “một”, “mười” như tiếng Việt (một, mốt; mười, mươi). Tiếng Việt cũng dùng dấu phẩy thập phân, như Esperanto: 3,5 là “ba phẩy năm”, *tri komo kvin*.

Về số lớn, *miliardo* là 1.000.000.000 (10⁹), tức một “tỷ” trong tiếng Việt. *Biliono* là 10¹², tức “nghìn tỷ”.

## Các đuôi biến số thành từ khác

| Đuôi | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| -a | số thứ tự | *tria* – “thứ ba” |
| -e | trạng từ | *unue* – “trước hết” |
| -obl- | bội số | *duobla* – “gấp đôi” |
| -on- | phân số | *kvarono* – “một phần tư” |
| -op- | nhóm | *triope* – “theo nhóm ba” |
| -o | danh từ | *dekduo* – “một tá” |

## Câu hỏi thường gặp

### Nói 2026 trong tiếng Esperanto như thế nào?
*Du mil dudek ses.* Năm 1887, khi Esperanto được công bố, là *mil okcent okdek sep*.

### Viết số thứ tự như “thứ 21” như thế nào?
Thêm *-a* vào số: *dudek-unua* (hoặc *dudek unua*) nghĩa là “thứ hai mươi mốt”. Bằng chữ số, bạn có thể viết *21-a*.

### “Tỷ” trong tiếng Esperanto là gì?
*Miliardo* là 1.000.000.000 (10⁹). *Biliono* nghĩa là 10¹², theo thang số dài được dùng ở hầu hết châu Âu, nên *biliono* không phải là “billion” của tiếng Anh.

## Nguồn

- [Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG): Nombroj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/index.html)
- [Fundamento de Esperanto – Gramatiko, rule 4](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)