# Mua sắm và tiền bạc trong tiếng Esperanto: giá cả, ngân hàng

Source: https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/mua-sam/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Từ vựng mua sắm tiếng Esperanto: aĉeti, vendi, pagi, kosti. Giá cả mang -n (kostas dek eŭrojn). Cùng ngân hàng, tiền tệ (eŭro, eno) và hội thoại ở chợ.

Mua trong tiếng Esperanto là ***aĉeti***, bán là ***vendi***, trả tiền là ***pagi*** và có giá là ***kosti***. Cửa hàng là ***vendejo*** hoặc ***butiko***, giá là ***prezo*** và tiền là ***mono***. Giá sau *kosti* mang đuôi *-n*: *Ĝi kostas dek du eŭrojn* – “Nó có giá mười hai euro.” Phần phát âm tách từ thành các âm tiết, âm tiết mang trọng âm được viết bằng chữ in hoa.

## Cửa hàng và chợ

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| cửa hàng | *vendejo* | ven-DE-jo | ReVo: nơi để bán và mua; ngày nay gợi đến một tòa nhà hoặc trang web |
| tiệm (trên phố) | *butiko* | bu-TI-ko | ReVo: thường ở tầng trệt, bán lẻ |
| siêu thị | *superbazaro*, *supervendejo* | su-per-ba-ZA-ro, su-per-ven-DE-jo | cửa hàng lớn với nhiều loại hàng |
| trung tâm bách hóa | *ĉiovendejo* | ĉi-o-ven-DE-jo | “cửa hàng tất cả”. *Magazeno* là kho hàng hoặc cửa hàng lớn, không phải tạp chí |
| chợ | *bazaro* | ba-ZA-ro | một sảnh hoặc nơi ngoài trời có nhiều gian hàng |
| hiệu thuốc | *apoteko* | a-po-TE-ko | nơi pha chế và bán thuốc |
| tiệm bánh | *bakejo* | ba-KE-jo | nơi làm hoặc bán bánh nướng |
| cửa hàng trực tuyến | *retbutiko* | ret-bu-TI-ko | *reto* “mạng” + *butiko* |
| đi mua sắm | *butikumi* | bu-ti-KU-mi | ReVo: đến các cửa hàng để mua nhiều thứ |

Tên cửa hàng theo một khuôn mẫu: thứ được bán + *-vendejo*, như *libr·o·vend·ej·o*. Hậu tố *-ej-* nghĩa là “nơi chốn” và *-ist-* là người làm một việc gì đó, nên *vendisto* là người bán hàng và *butikisto* là chủ tiệm. Xem [tạo từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tao-tu/), [hậu tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/hau-to/) và [nghề nghiệp](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/nghe-nghiep/). Quần áo, cỡ số và mẫu câu ở phòng thử đồ có ở trang [quần áo](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/quan-ao/), còn các mẫu câu mua sắm nhanh khi đi chơi có ở trang [du lịch](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/du-lich/).

## Mua, bán và thanh toán

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| mua | *aĉeti* | a-ĈE-ti | *aĉeti de iu* “mua từ ai đó” |
| bán | *vendi* | VEN-di | *vendi al iu* “bán cho ai đó” |
| trả tiền | *pagi* | PA-gi | *pagi por la libro* “trả tiền cho cuốn sách” |
| có giá | *kosti* | KOS-ti | giá mang *-n*, xem bên dưới |
| có giá trị | *valori* | va-LO-ri | *valori dek eŭrojn* “đáng giá mười euro” |
| giá | *prezo* | PRE-zo | |
| giảm giá | *rabato* | ra-BA-to | *fari rabaton* “giảm giá” (ReVo) |
| hóa đơn, biên lai | *kvitanco* | kvi-TAN-co | ReVo: giấy chứng nhận đã thanh toán |
| quầy thu tiền | *kaso* | KA-so | *ĉe la kaso* “ở quầy thu tiền” |
| thu ngân | *kasisto* | ka-SIS-to | *kaso* + *-isto* |
| khách hàng | *kliento* | kli-EN-to | người mua thường xuyên của một cửa hàng hay hãng |
| túi mua sắm | *aĉetsako* | a-ĉet-SA-ko | |
| xe đẩy mua hàng | *aĉetĉareto* | a-ĉet-ĉa-RE-to | *ĉareto* “xe đẩy nhỏ” |
| ví tiền | *monujo* | mo-NU-jo | *mono* + *-uj-* “vật đựng” |
| tiền thừa | *restmono* | rest-MO-no | “tiền-còn lại” |
| tiền boa | *trinkmono* | trink-MO-no | “tiền-uống” |
| đắt | *multekosta* | mul-te-KOS-ta | “nhiều-giá” |
| rẻ | *malmultekosta*, *malkara* | mal-mul-te-KOS-ta, mal-KA-ra | *mal-* cho nghĩa ngược lại |

*Kara* cũng có nghĩa “thân yêu”, và ReVo ghi nghĩa “đắt” của nó là cổ. ReVo cũng đánh dấu *pagi la manĝon* “trả bữa ăn” là nên tránh và đề nghị *pripagi la manĝon*; dạng thông thường là *pagi por la manĝo*.

## Giá cả hoạt động thế nào trong câu

Giá là một số đo, như chiều dài hay khối lượng, và số đo sau động từ mang *-n*. Sách ngữ pháp tham khảo PMEG giải thích câu *Kvar metroj da tiu ĉi ŝtofo kostas naŭ frankojn* “bốn mét vải này có giá chín franc” của Fundamento: *naŭ frankojn* là bổ ngữ đo lường cho biết giá, không phải tân ngữ. ReVo đồng ý và đánh dấu *kosti* là nội động từ. Số đếm không bao giờ đổi; danh từ theo sau mang *-j* từ *du* trở lên, và *-n* cho giá. Xem [đối cách](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/doi-cach/), [số](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/so-tu/) và [công cụ chuyển đổi số](https://esperantopedia.org/vi/cong-cu/so-dem/).

| Esperanto | Tiếng Việt | Ghi chú |
|---|---|---|
| *Kiom kostas unu kilogramo da pomoj?* | Một ki-lô-gam táo giá bao nhiêu? | *da* nối một lượng với vật được đo |
| *Ili kostas du eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | Chúng có giá 2,50 euro. | cả hai danh từ đều mang *-n* |
| *La libro valoras dek eŭrojn.* | Cuốn sách đáng giá mười euro. | PMEG: *valori* cũng đi với số đo |
| *Mi pagis dek eŭrojn por la libro.* | Tôi đã trả mười euro cho cuốn sách. | tiền là tân ngữ, hàng hóa theo sau *por* |
| *Mi aĉetis ĝin por dek eŭroj.* | Tôi đã mua nó với giá mười euro. | sau *por*, giá không có *-n* |
| *Mi pagis per kreditkarto.* | Tôi đã trả bằng thẻ tín dụng. | *per* “bằng phương tiện” |
| *Mi pagos kontante.* | Tôi sẽ trả tiền mặt. | *kontante* “bằng tiền mặt” |
| *Tiu ŝtofo kostas po dek eŭrojn por metro.* | Loại vải đó có giá mười euro một mét. | *po* đứng trước lượng tiền |

PMEG cảnh báo không dùng *kostas dek eŭrojn po metro*: *po* phải đứng trước khoản tiền lặp lại. PMEG cũng gợi ý dùng *por* cho việc mua bán rõ ràng và *kontraŭ* cho các trao đổi khác, nhưng nói ranh giới này thường mờ; ReVo dùng cả hai cho việc bán hàng.

## Ngân hàng và tiền

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| ngân hàng | *banko* | BAN-ko | chi nhánh là *bankejo* |
| tài khoản ngân hàng | *bankkonto* | bank-KON-to | tài khoản tiết kiệm: *ŝparkonto* |
| máy rút tiền ATM | *bankaŭtomato*, *monaŭtomato* | ban-kaŭ-to-MA-to, mo-naŭ-to-MA-to | ReVo ghi cả hai, cùng *elpagaŭtomato* |
| thẻ tín dụng | *kreditkarto* | kre-dit-KAR-to | thẻ ngân hàng: *bankokarto*. Thẻ ghi nợ là *debetkarto* trong một văn bản mà ReVo trích dẫn |
| đồng xu | *monero* | mo-NE-ro | |
| tờ tiền giấy | *monbileto* | mon-bi-LE-to | ReVo đánh dấu *banknoto* là nên tránh |
| gửi tiền | *deponi* | de-PO-ni | |
| rút tiền | *elpreni* | el-PRE-ni | *elpreni monon el la bankaŭtomato* |
| tiết kiệm (tiền) | *ŝpari* | ŜPA-ri | tiền tiết kiệm: *ŝparaĵoj* |
| cho vay, đi vay | *prunti* | PRUN-ti | xem bên dưới |
| lãi suất | *interezo* | in-te-RE-zo | |
| nợ | *ŝuldi* | ŜUL-di | khoản nợ: *ŝuldo* |
| tiền lương | *salajro* | sa-LAJ-ro | |

*Prunti* hoạt động theo cả hai chiều, và ReVo đưa ra cả hai nghĩa: *Mi pruntis al li monon* là “Tôi đã cho anh ấy vay tiền”, *Mi pruntis monon de amiko* “Tôi đã vay tiền từ một người bạn”. Muốn rõ ràng, dùng *pruntedoni* “cho vay” và *pruntepreni* “đi vay”; ReVo ghi cả hai và coi cách viết hai từ (*prunte doni*) là đều đặn hơn. Khoản vay là *prunto*.

## Tiền tệ

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| euro | *eŭro* | EŬ-ro | ReVo: *Ĝi kostas dek eŭrojn kaj kvindek cendojn* |
| đô la | *dolaro* | do-LA-ro | Mỹ, Canada, Úc, Singapore và các nước khác |
| bảng Anh | *pundo* | PUN-do | *funto* là đơn vị khối lượng, khoảng nửa ki-lô-gam |
| yên Nhật | *eno* | E-no | không phải *jeno*, nghĩa là “sau đây” |
| rúp | *rublo* | RU-blo | Nga và Belarus |
| zloty | *zloto* | ZLO-to | Ba Lan; số nhiều *zlotoj* |
| franc | *franko* | FRAN-ko | Thụy Sĩ, một số nước châu Phi và trước đây là Bỉ, Pháp, Luxembourg |
| nhân dân tệ | *juano* | ju-A-no | Trung Quốc |

Tiền của một quốc gia là *valuto* “tiền tệ”; một đơn vị tiền là *monunuo*. Tên các loại tiền là danh từ thường viết thường: *unu dolaro*, *dek dolaroj*, *dek dolarojn* khi là giá. Đơn vị nhỏ hơn gồm *cendo* “xu”, *penco* “penny” và *kopeko* “kopeck” (một phần trăm rúp). Đồng yên viết giống như *eno* “bên trong”, nên chỉ có ngữ cảnh mới phân biệt được.

Với người Việt: đồng Việt Nam là *dongo* (DON-go); ReVo định nghĩa đó là “monunuo de Vjetnamo” (đơn vị tiền của Việt Nam). Ví dụ: *Ĝi kostas cent mil dongojn.*

**Spesmilo.** Tiếng Esperanto từng có tiền riêng. *Spesmilo* (₷) do René de Saussure đề xuất năm 1907 và được dùng trước Thế chiến thứ nhất, chủ yếu qua Ĉekbanko Esperantista, một ngân hàng séc của người Esperanto. Một *spesmilo* bằng 1.000 *spesoj*, tương đương 0,733 g vàng nguyên chất hay khoảng nửa đô la Mỹ. Wikipedia tiếng Anh gọi nó là đã lỗi thời. PMEG trích câu *Mia ringo valoras tri kaj duonon da spesmiloj* – “Chiếc nhẫn của tôi đáng giá ba spesmilo rưỡi.”

## Hội thoại ở chợ

| Ai | Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| người bán | *Bonan tagon! Kion vi deziras?* | Chào bạn! Bạn muốn mua gì? |
| người mua | *Bonan tagon. Kiom kostas unu kilogramo da pomoj?* | Chào bạn. Một ki-lô-gam táo giá bao nhiêu? |
| người bán | *Du eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | Hai euro rưỡi. |
| người mua | *Bone, mi aĉetos du kilogramojn. Ĉu vi havas ankaŭ pirojn?* | Được, tôi mua hai ki-lô-gam. Bạn có lê không? |
| người bán | *Jes, ili estas pli malmultekostaj: ili kostas unu eŭron kaj kvindek cendojn.* | Có, lê rẻ hơn: một euro rưỡi. |
| người mua | *Mi prenos unu kilogramon.* | Tôi lấy một ki-lô-gam. |
| người bán | *Ĉio kune kostas ses eŭrojn kaj kvindek cendojn.* | Tất cả là 6,50 euro. |
| người mua | *Jen dudek eŭroj.* | Đây là hai mươi euro. |
| người bán | *Dankon. Jen via restmono: dek tri eŭroj kaj kvindek cendoj.* | Cảm ơn. Đây là tiền thừa của bạn: 13,50 euro. |
| người mua | *Dankon. Ĉu mi povas ricevi kvitancon?* | Cảm ơn. Cho tôi xin hóa đơn được không? |
| người bán | *Certe. Ĝis revido!* | Tất nhiên rồi. Tạm biệt! |

## Câu hỏi thường gặp

### Hỏi “Cái này giá bao nhiêu?” trong tiếng Esperanto thế nào?

*Kiom kostas ĝi?* (KI-om KOS-tas ĝi). Để nêu tên thứ cần hỏi, đặt nó sau động từ: *Kiom kostas la pomoj?* – “Táo giá bao nhiêu?” Câu trả lời có *-n*: *Ili kostas du eŭrojn.*

### Giá có mang -n sau kosti không?

Có: *Ĝi kostas dek eŭrojn*. PMEG gọi *-n* này là bổ ngữ đo lường, không phải tân ngữ, và ReVo đánh dấu *kosti* là nội động từ. Sau *esti* hoặc *por*, giá không có *-n*: *La prezo estas dek eŭroj*, *por dek eŭroj*.

### butiko và vendejo khác nhau thế nào?

Cả hai đều nghĩa là “cửa hàng”. ReVo định nghĩa *butiko* là cửa hàng ở tầng trệt trên phố, bán lẻ, và *vendejo* là mọi nơi để bán và mua. Chợ có các gian hàng là *bazaro*; ReVo cho biết *merkato* không bao giờ là một địa điểm, chỉ là thị trường theo nghĩa kinh tế.

### Đồng yên trong tiếng Esperanto là gì?

*Eno*, như trong *Ĝi kostas cent enojn* – “Nó có giá một trăm yên” (từ này có trong ReVo và Wikipedia tiếng Esperanto; ví dụ của chính ReVo là *ĉiu telero kostas 100 enojn*). *Jeno* là một từ khác, nghĩa là “sau đây”.

### Tiếng Esperanto có tiền tệ riêng không?

Trong lịch sử thì có: *spesmilo*, được đề xuất năm 1907 và dùng trước Thế chiến thứ nhất. Wikipedia tiếng Anh mô tả nó là đã lỗi thời.

## Nguồn

- [ReVo: vendi, vendejo, ĉiovendejo, butikumi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vend.html), [butiko, butikisto, retbutiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/butik.html), [bazaro, superbazaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/bazar.html), [merkato](https://reta-vortaro.de/revo/art/merkat.html), [magazeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/magaze.html)
- [ReVo: apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [bakejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bak.html), [librovendejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/libr.html), [aĉeti](https://reta-vortaro.de/revo/art/acxet.html), [aĉetsako](https://reta-vortaro.de/revo/art/sak.html), [ĉaro, aĉetĉareto](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxar1.html)
- [ReVo: pagi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pag.html), [kosti](https://reta-vortaro.de/revo/art/kost.html), [valori](https://reta-vortaro.de/revo/art/valor.html), [prezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/prez.html), [rabato](https://reta-vortaro.de/revo/art/rabat.html), [kvitanco](https://reta-vortaro.de/revo/art/kvitan.html), [kaso, kasisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kas.html), [kliento](https://reta-vortaro.de/revo/art/klient.html), [kara](https://reta-vortaro.de/revo/art/kar.html)
- [ReVo: mono, monero, monujo, restmono, trinkmono](https://reta-vortaro.de/revo/art/mon.html), [monunuo](https://reta-vortaro.de/revo/art/unu.html), [kontante](https://reta-vortaro.de/revo/art/kontan.html), [kreditkarto, bankokarto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kart.html), [debetkarto](https://reta-vortaro.de/revo/art/debet.html), [bankkonto, ŝparkonto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kont.html), [bankaŭtomato, monaŭtomato](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxtom.html), [banknoto](https://reta-vortaro.de/revo/art/not.html)
- [ReVo: banko, bankejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bank.html), [deponi](https://reta-vortaro.de/revo/art/depon.html), [ŝpari](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxpar.html), [prunti](https://reta-vortaro.de/revo/art/prunt.html), [interezo](https://reta-vortaro.de/revo/art/intere1.html), [ŝuldi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxuld.html), [salajro](https://reta-vortaro.de/revo/art/salajr.html), [valuto](https://reta-vortaro.de/revo/art/valut.html)
- [ReVo: eŭro](https://reta-vortaro.de/revo/art/euxr.html), [dolaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/dolar.html), [pundo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pund.html), [eno (yên)](https://reta-vortaro.de/revo/art/en1.html), [eno (bên trong)](https://reta-vortaro.de/revo/art/en.html), [rublo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rubl.html), [zloto](https://reta-vortaro.de/revo/art/zlot.html), [franko](https://reta-vortaro.de/revo/art/frank.html), [juano](https://reta-vortaro.de/revo/art/juan.html), [cendo](https://reta-vortaro.de/revo/art/cend.html), [penco](https://reta-vortaro.de/revo/art/penc.html), [kopeko](https://reta-vortaro.de/revo/art/kopek.html), [speso, spesmilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/spes.html)
- [PMEG: N-finaĵo por mezuro (kostas naŭ frankojn, valoras … spesmiloj)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html)
- PMEG: [por](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/por.html), [per](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/per.html), [po](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/aliaj_rolvortetoj/po.html), [kontraŭ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/lokaj_rolvortetoj/kontrau.html)
- [Wikipedia: Spesmilo](https://en.wikipedia.org/wiki/Spesmilo), [Vikipedio: Spesmilo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Spesmilo), [Wikipédia: Spesmilo](https://fr.wikipedia.org/wiki/Spesmilo)
- [Vikipedio: Japana eno](https://eo.wikipedia.org/wiki/Japana_eno)