# Các ngày trong tuần và tháng bằng tiếng Esperanto

Source: https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/ngay-thang/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Các ngày (lundo, mardo…), tháng (Januaro…Decembro) và mùa trong tiếng Esperanto kèm phát âm, cùng cách nói ngày tháng và giờ giấc.

Các ngày trong tuần của tiếng Esperanto là ***lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, dimanĉo*** – từ thứ Hai đến Chủ nhật. Các tháng là ***Januaro, Februaro, Marto, Aprilo, Majo, Junio, Julio, Aŭgusto, Septembro, Oktobro, Novembro, Decembro***. Tất cả là danh từ có đuôi *-o*, và phần lớn sẽ quen thuộc với người nói các thứ tiếng châu Âu. Khác với tiếng Việt, nơi các ngày và tháng được đếm theo số (thứ Hai, thứ Ba…; tháng 1, tháng 2…; chỉ Chủ nhật là ngoại lệ), tiếng Esperanto dùng các tên riêng. Phần phát âm tách từ thành âm tiết, với âm tiết mang trọng âm viết hoa.

## Các ngày trong tuần

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| thứ Hai | *lundo* | LUN-do |
| thứ Ba | *mardo* | MAR-do |
| thứ Tư | *merkredo* | mer-KRE-do |
| thứ Năm | *ĵaŭdo* | ĴAŬ-do |
| thứ Sáu | *vendredo* | ven-DRE-do |
| thứ Bảy | *sabato* | sa-BA-to |
| Chủ nhật | *dimanĉo* | di-MAN-ĉo |

Các tên gọi bám sát tiếng Pháp (*lundi, mardi, mercredi, jeudi, vendredi, dimanche*); *sabato* gần với tiếng Ý *sabato* hơn. Tên các ngày viết thường, vì chúng không phải tên riêng. *Semajnfino* nghĩa là “cuối tuần”.

**“Vào thứ Hai”** là *lundon* (có *-n*) hoặc *en lundo*: *Mi venos lundon* – “Tôi sẽ đến vào thứ Hai”. Trạng từ *lunde* có nghĩa khác: “vào các ngày thứ Hai”, tức là mỗi thứ Hai hoặc vào một thứ Hai nào đó.

## Các tháng trong năm

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| tháng 1 | *Januaro* | ja-nu-A-ro |
| tháng 2 | *Februaro* | fe-bru-A-ro |
| tháng 3 | *Marto* | MAR-to |
| tháng 4 | *Aprilo* | a-PRI-lo |
| tháng 5 | *Majo* | MA-jo |
| tháng 6 | *Junio* | ju-NI-o |
| tháng 7 | *Julio* | ju-LI-o |
| tháng 8 | *Aŭgusto* | aŭ-GUS-to |
| tháng 9 | *Septembro* | sep-TEM-bro |
| tháng 10 | *Oktobro* | ok-TO-bro |
| tháng 11 | *Novembro* | no-VEM-bro |
| tháng 12 | *Decembro* | de-CEM-bro |

Hãy nhớ rằng [*j* đọc như “y” trong tiếng Anh](https://esperantopedia.org/vi/hoc/bang-chu-cai/): *Januaro* bắt đầu như “yah”, còn *Junio* như “you”. Vì trọng âm rơi vào nguyên âm áp chót, *Junio* và *Julio* có trọng âm ở chữ *i*.

**Viết hoa hay viết thường?** *Fundamento* và Zamenhof viết tên tháng có chữ hoa, và sách ngữ pháp tham khảo PMEG khuyên làm vậy, vì tháng là tên riêng. Nhiều người ngày nay viết thường (*januaro*), điều mà PMEG mô tả là rất phổ biến nhưng không được khuyến nghị. Dù theo cách nào, tên tháng không bao giờ đi với mạo từ *la*.

## Mùa và các từ chỉ thời gian

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| mùa xuân | *printempo* | prin-TEM-po |
| mùa hè | *somero* | so-ME-ro |
| mùa thu | *aŭtuno* | aŭ-TU-no |
| mùa đông | *vintro* | VIN-tro |
| ngày / đêm | *tago / nokto* | TA-go / NOK-to |
| buổi sáng / buổi tối | *mateno / vespero* | ma-TE-no / ves-PE-ro |
| trưa / nửa đêm | *tagmezo / noktomezo* | tag-ME-zo / nok-to-ME-zo |
| buổi chiều | *posttagmezo* | post-tag-ME-zo |
| tuần / tháng / năm | *semajno / monato / jaro* | se-MAJ-no / mo-NA-to / JA-ro |
| hôm nay | *hodiaŭ* | ho-DI-aŭ |
| hôm qua / ngày mai | *hieraŭ / morgaŭ* | hi-E-raŭ / MOR-gaŭ |
| hôm kia | *antaŭhieraŭ* | an-taŭ-hi-E-raŭ |
| ngày kia | *postmorgaŭ* | post-MOR-gaŭ |

Thêm *-e* để tạo trạng từ “vào…”: *somere* “vào mùa hè”, *vintre* “vào mùa đông”, *matene* “vào buổi sáng”. Với [đuôi đối cách *-n*](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/doi-cach/), một danh từ chỉ thời gian có nghĩa “vào lúc đó”: *la pasintan semajnon* “tuần trước”, *la venontan monaton* “tháng sau”.

## Cách nói ngày tháng

Ngày tháng dùng số thứ tự (kết thúc bằng *-a*) cho ngày, rồi *de* và tháng. Thứ tự ngày rồi đến tháng giống tiếng Việt (“ngày 7 tháng 10”):

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *Kiu dato estas hodiaŭ?* | Hôm nay là ngày mấy? |
| *Hodiaŭ estas la sepa de Oktobro.* | Hôm nay là ngày 7 tháng 10. |
| *Hodiaŭ estas merkredo, la 7-a de Oktobro 2026.* | Hôm nay là thứ Tư, ngày 7 tháng 10 năm 2026. |
| *Mi naskiĝis la 3-an de Majo.* | Tôi sinh ngày 3 tháng 5. |
| *Esperanto aperis en 1887.* | Esperanto ra đời vào năm 1887. |

Có hai chi tiết quan trọng. *De* luôn được dùng giữa ngày và tháng, vì con số thật ra mô tả từ (không nói ra) *tago*: *la unua de Majo* = “ngày mồng một (ngày) của tháng Năm”. Để nói **vào** một ngày, thêm *-n* vào con số: *la 3-an de Majo* “vào ngày 3 tháng 5”. Khi viết, PMEG khuyên dùng định dạng quốc tế 2026-10-07 hoặc viết rõ tên tháng, vì 7.10 và 10/7 được đọc khác nhau ở các nước khác nhau.

## Cách nói giờ

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *Kioma horo estas?* | Bây giờ là mấy giờ? |
| *Estas la tria (horo).* | Đang là ba giờ. |
| *Estas la tria kaj dek kvin.* | Đang là 3 giờ 15. |
| *Estas la tria kaj duono.* | Đang là ba giờ rưỡi. |
| *Estas kvarono antaŭ la kvara.* | Còn mười lăm phút nữa là bốn giờ. |
| *Je la oka.* | Lúc tám giờ. |
| *Je la dek-kvina kaj tridek.* | Lúc 15 giờ 30. |
| *Je kioma horo komenciĝas la koncerto?* | Buổi hòa nhạc bắt đầu lúc mấy giờ? |

Giờ đồng hồ dùng số thứ tự, giống như ngày tháng: *la tria* nghĩa đen là “(giờ) thứ ba”. Để nói **vào lúc** một giờ nào đó, dùng *je*, không dùng *-n* – PMEG cảnh báo rằng *la trian* sẽ có nghĩa “vào ngày thứ ba của tháng”. Cả hệ 12 giờ lẫn 24 giờ đều được dùng; thêm *antaŭtagmeze* (buổi sáng, trước trưa) hoặc *posttagmeze* (buổi chiều, sau trưa) khi cần. Về bản thân các con số, xem [số đếm trong tiếng Esperanto](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/so-tu/); về vé và đặt chỗ, xem [mẫu câu du lịch](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/du-lich/).

## Câu hỏi thường gặp

### Các ngày trong tuần bằng tiếng Esperanto là gì?

*Lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, dimanĉo* – từ thứ Hai đến Chủ nhật. Chúng được viết thường.

### Tên tháng trong tiếng Esperanto có viết hoa không?

Theo truyền thống là có: *Januaro, Februaro…* *Fundamento* và PMEG dùng chữ hoa, nhưng ngày nay tên tháng viết thường (*januaro*) cũng rất phổ biến.

### Nói “vào thứ Hai” bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Lundon* hoặc *en lundo* cho một ngày thứ Hai cụ thể. Với thói quen đều đặn, dùng *lunde* “vào các ngày thứ Hai”.

### Viết ngày tháng bằng tiếng Esperanto thế nào?

*La 7-a de Oktobro 2026* – ngày dưới dạng số thứ tự, rồi *de* và tháng. Trong câu có nghĩa “vào ngày đó”, thêm *-n*: *la 7-an de Oktobro*.

## Nguồn

- [PMEG: Datoj (ngày tháng)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/datoj.html)
- [PMEG: Horoj (giờ đồng hồ)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/horoj.html)
- [PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj (tháng và ngày trong tuần)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/propraj_nomoj/majuskloj.html)
- [PMEG: N-finaĵo por tempopunkto (lundon, la sekvantan dimanĉon)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/tempopunkto.html)
- [PMEG: Uzo de E-vortoj (lunde, matene)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortoj/uzo.html)
- [PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (trọng âm)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)