# Bộ phận cơ thể và mẫu câu khi đi khám bằng tiếng Esperanto

Source: https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/suc-khoe/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Bộ phận cơ thể (kapo, mano, koro), từ vựng sức khỏe và mẫu câu khi đi khám bằng tiếng Esperanto, từ Mi havas kapdoloron đến Doloras al mi la dorso.

Các bộ phận cơ thể trong tiếng Esperanto là danh từ có đuôi *-o*: ***kapo*** “đầu”, ***mano*** “bàn tay”, ***koro*** “tim”, ***piedo*** “bàn chân”. Để nói một chỗ nào đó đau, hãy dùng động từ ***dolori***: *Mia kapo doloras* – “Đầu tôi đau”. “Ốm, bệnh” là ***malsana***, tức là ***sana*** “khỏe mạnh” thêm *mal-*, còn bác sĩ là ***kuracisto***. Phần phát âm tách từ thành âm tiết, với âm tiết mang trọng âm viết hoa (xem [bảng chữ cái](https://esperantopedia.org/vi/hoc/bang-chu-cai/) về *ĉ*, *ĝ*, *ŝ* và *c* = “ts”).

## Đầu và mặt

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| đầu | *kapo* | KA-po |
| mặt | *vizaĝo* | vi-ZA-ĝo |
| trán | *frunto* | FRUN-to |
| mắt | *okulo* | o-KU-lo |
| mũi | *nazo* | NA-zo |
| miệng | *buŝo* | BU-ŝo |
| môi | *lipo* | LI-po |
| răng | *dento* | DEN-to |
| lưỡi | *lango* | LAN-go |
| tai | *orelo* | o-RE-lo |
| má | *vango* | VAN-go |
| cằm | *mentono* | men-TO-no |
| tóc (một sợi) | *haro* | HA-ro |

*Lango* là cái lưỡi trong miệng; thứ tiếng bạn nói là *lingvo*. *Haro* là một sợi tóc, nên tóc trên đầu ở số nhiều: *longaj haroj* – “tóc dài”.

## Cổ và thân mình

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| cơ thể | *korpo* | KOR-po |
| da | *haŭto* | HAŬ-to |
| cổ | *kolo* | KO-lo |
| họng | *gorĝo* | GOR-ĝo |
| vai | *ŝultro* | ŜUL-tro |
| ngực | *brusto* | BRUS-to |
| lưng | *dorso* | DOR-so |
| bụng | *ventro* | VEN-tro |

ReVo định nghĩa *ventro* là phần giữa ngực và xương chậu; cơ quan nằm bên trong là *stomako*.

## Tay và chân

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| cánh tay | *brako* | BRA-ko |
| khuỷu tay | *kubuto* | ku-BU-to |
| bàn tay | *mano* | MA-no |
| ngón tay | *fingro* | FIN-gro |
| chân | *kruro*, *gambo* | KRU-ro, GAM-bo |
| đầu gối | *genuo* | ge-NU-o |
| bàn chân | *piedo* | pi-E-do |
| ngón chân | *piedfingro* | pi-ed-FIN-gro |

*Kruro* là chân nói chung và cũng chỉ phần từ đầu gối đến bàn chân. *Gambo* là cả chân người, kể cả đùi (ReVo).

## Bên trong cơ thể

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| tim | *koro* | KO-ro |
| phổi | *pulmo* | PUL-mo |
| dạ dày | *stomako* | sto-MA-ko |
| gan | *hepato* | he-PA-to |
| não | *cerbo* | CER-bo |
| xương | *osto* | OS-to |
| máu | *sango* | SAN-go |

## Sức khỏe, bệnh tật và bác sĩ

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| khỏe mạnh | *sana* | SA-na |
| ốm, bệnh | *malsana* | mal-SA-na |
| bệnh, căn bệnh | *malsano* | mal-SA-no |
| người bệnh | *malsanulo* | mal-sa-NU-lo |
| bệnh nhân | *paciento* | pa-ci-EN-to |
| bệnh viện | *malsanulejo*, *hospitalo* | mal-sa-nu-LE-jo, hos-pi-TA-lo |
| bác sĩ | *kuracisto* | ku-ra-CIS-to |
| y tá, điều dưỡng | *flegisto*, *flegistino* | fle-GIS-to, fle-gis-TI-no |
| nha sĩ | *dentisto* | den-TIS-to |
| hiệu thuốc | *apoteko* | a-po-TE-ko |
| thuốc | *medikamento* | me-di-ka-MEN-to |
| viên thuốc | *pilolo* | pi-LO-lo |
| đơn thuốc | *recepto* | re-CEP-to |

*Doktoro* cũng là danh xưng lịch sự không chính thức dành cho thầy thuốc; nghĩa chính của nó là học vị học thuật (ReVo).

## Các từ được cấu tạo thế nào

Từ chỉ bệnh viện *malsanulejo* gồm năm phần:

| Thành phần | Nghĩa | Vai trò |
|---|---|---|
| *mal-* | điều ngược lại | tiền tố |
| *san-* | khỏe mạnh | gốc từ |
| *-ul-* | người có đặc tính này | hậu tố |
| *-ej-* | nơi dành cho điều gì | hậu tố |
| *-o* | danh từ | đuôi |

PMEG định nghĩa *malsanulejo* là nơi người ốm được chăm sóc và điều trị. Những thành phần này tạo nên cả một họ từ:

| Từ | Thành phần | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| *malsaniĝi* | mal·san·iĝ·i | đổ bệnh, ngã bệnh |
| *sanigi* | san·ig·i | chữa khỏi, làm cho khỏe |
| *resaniĝi* | re·san·iĝ·i | bình phục |
| *kuracisto* | kurac·ist·o | bác sĩ |
| *kuracilo* | kurac·il·o | phương tiện chữa bệnh, thuốc |
| *dentisto* | dent·ist·o | nha sĩ |

*-ist-* chỉ người làm công việc liên quan đến một thứ gì: *kuracisto* “người chữa trị”, *dentisto* “người làm việc với răng”. *-in-* tạo giống cái. Xem thêm về [cấu tạo từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tao-tu/), [tiền tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tien-to/) và [hậu tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/hau-to/).

### Các từ chỉ cơn đau với -doloro

*Doloro* “cơn đau” ghép với bộ phận cơ thể để gọi tên một chứng đau; gốc từ cuối là từ chính, nên *kapdoloro* là “đau-đầu”:

| Từ | Thành phần | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| *kapdoloro* | kap·dolor·o | đau đầu |
| *dentodoloro*, *dentdoloro* | dent·o·dolor·o | đau răng |
| *gorĝdoloro* | gorĝ·dolor·o | đau họng |
| *dorsdoloro* | dors·dolor·o | đau lưng |
| *lumbodoloro* | lumb·o·dolor·o | đau thắt lưng |
| *stomakdoloro* | stomak·dolor·o | đau dạ dày |

ReVo liệt kê *dentodoloro* và cũng trích dẫn *dentdoloron*. ReVo khuyên dùng các từ ghép đơn giản như *kapdoloro* thay cho các thuật ngữ kiểu Hy Lạp như *cefalalgio* hay *odontalgio*.

## Nói chỗ nào đau

Với *dolori*, bộ phận đau là chủ ngữ, và bạn chỉ rõ của ai bằng *mia* “của tôi” hoặc *al mi* “đối với tôi”:

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *Mi havas kapdoloron.* | Tôi bị đau đầu. |
| *Mia kapo doloras.* | Đầu tôi đau. |
| *La kapo doloras al mi.* | Đầu tôi đau. (nghĩa đen: “cái đầu đau đối với tôi”) |
| *Doloras al mi la dorso.* | Lưng tôi đau. |
| *Kie doloras?* | Đau ở đâu? |
| *Ĉu doloras ĉi tie?* | Có đau ở đây không? |

PMEG coi *Mi lavas al mi la manojn* tương đương *Mi lavas miajn manojn* – “Tôi rửa tay”: *al* cho biết bộ phận cơ thể thuộc về ai. ReVo ghi chú rằng các văn bản cũ cũng đặt người đó ở vị trí tân ngữ (*mia internaĵo min doloras*), nhưng cách dùng hiện đại có vẻ ưa dạng ở trên. Chủ ngữ là bộ phận đau, nên *Mi doloras* không có nghĩa là “Tôi đau”. Xem thêm [đối cách](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/doi-cach/).

## Khi đi khám bệnh

| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| *Mi devas iri al la kuracisto.* | mi DE-vas I-ri al la ku-ra-CIS-to | Tôi phải đi khám bác sĩ. |
| *Mi ne fartas bone.* | mi ne FAR-tas BO-ne | Tôi thấy không khỏe. |
| *Mi havas febron.* | mi HA-vas FE-bron | Tôi bị sốt. |
| *Mi malvarmumis.* | mi mal-var-MU-mis | Tôi bị cảm lạnh. |
| *Mi sentas naŭzon kaj kapturnon.* | mi SEN-tas NAŬ-zon kaj kap-TUR-non | Tôi thấy buồn nôn và chóng mặt. |
| *Mi vundis al mi la manon.* | mi VUN-dis al mi la MA-non | Tôi bị thương ở tay. |
| *Mi havas alergion kontraŭ penicilino.* | mi HA-vas a-ler-GI-on KON-traŭ pe-ni-ci-LI-no | Tôi bị dị ứng với penicillin. |

Những câu hỏi và lời dặn bạn có thể nghe:

| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| *Kiam komenciĝis la doloro?* | KI-am ko-men-CI-ĝis la do-LO-ro | Cơn đau bắt đầu từ khi nào? |
| *Prenu unu pilolon trifoje tage.* | PRE-nu U-nu pi-LO-lon tri-FO-je TA-ge | Uống một viên, ngày ba lần. |
| *Vi devas ripozi kaj trinki multe da akvo.* | vi DE-vas ri-PO-zi kaj TRIN-ki MUL-te da AK-vo | Bạn phải nghỉ ngơi và uống nhiều nước. |
| *Ĉu tio estas grava?* | ĉu TI-o ES-tas GRA-va | Có nghiêm trọng không? |

*Farti* “ở trong trạng thái tốt hay xấu” là động từ trong *Kiel vi fartas?* – “Bạn khỏe không?”. Thứ bạn có, cảm thấy hay uống là tân ngữ, nên kết thúc bằng *-n*: *febron*, *naŭzon*, *pilolon*.

## Ở hiệu thuốc

| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| *Kie estas la plej proksima apoteko?* | KI-e ES-tas la plej prok-SI-ma a-po-TE-ko | Hiệu thuốc gần nhất ở đâu? |
| *Ĉu vi havas ion kontraŭ kapdoloro?* | ĉu vi HA-vas I-on KON-traŭ kap-do-LO-ro | Bạn có thuốc gì chữa đau đầu không? |
| *Mi serĉas kontraŭdolorilon.* | mi SER-ĉas kon-traŭ-do-lo-RI-lon | Tôi đang tìm thuốc giảm đau. |

## Tình huống khẩn cấp

Về *Helpu!*, *Voku ambulancon!* và *Kie estas la hospitalo?*, xem danh sách khẩn cấp trong [mẫu câu du lịch](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/du-lich/). *Mi malsanas* – “Tôi bị ốm” – nằm trong [mẫu câu cơ bản](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/co-ban/).

## Câu hỏi thường gặp

### Các bộ phận cơ thể chính trong tiếng Esperanto là gì?

*Kapo* (đầu), *okulo* (mắt), *nazo* (mũi), *buŝo* (miệng), *orelo* (tai), *brako* (cánh tay), *mano* (bàn tay), *kruro* (chân), *piedo* (bàn chân) và *koro* (tim). Số nhiều thêm *-j*: *okuloj*.

### Nói “tôi bị đau đầu” bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Mi havas kapdoloron* hoặc *Mia kapo doloras*. Với các chứng đau khác, hãy thay *kap-* bằng bộ phận khác: *gorĝdoloro*, *dorsdoloro*.

### Nói “bác sĩ” bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Kuracisto*, từ *kuraci* “chữa trị” và *-ist-*; bác sĩ nữ có thể là *kuracistino*. *Doktoro* cũng được dùng làm danh xưng lịch sự.

### Từ “bệnh viện” trong tiếng Esperanto là gì?

*Malsanulejo*, nghĩa đen là “nơi dành cho người ốm”, hoặc từ quốc tế *hospitalo*.

### Nói “tôi bị ốm” bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Mi estas malsana* hoặc ngắn hơn là *Mi malsanas*. Nếu chỉ muốn nói mình thấy không khỏe, hãy dùng *Mi ne fartas bone*.

### Hỏi “Đau ở đâu?” bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Kie doloras?* Trả lời bằng *al mi* và một bộ phận cơ thể – *Doloras al mi la genuo*, “Đầu gối tôi đau” – hoặc chỉ cần *Doloras ĉi tie*, “Đau ở đây”.

## Nguồn

- [ReVo: dolori, doloro, kapdoloro, dentodoloro, gorĝdoloro, dorsdoloro, lumbodoloro, stomakdoloro](https://reta-vortaro.de/revo/art/dolor.html)
- [ReVo: sana, malsana, malsaniĝi, malsanulejo, sanigi, resaniĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/san.html)
- [ReVo: kuraci, kuracisto, kuracilo, paciento](https://reta-vortaro.de/revo/art/kurac.html)
- [ReVo: flegi, flegisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/fleg.html)
- [ReVo: apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [pilolo](https://reta-vortaro.de/revo/art/pilol.html), [recepto](https://reta-vortaro.de/revo/art/recept.html)
- [ReVo: malvarmumi, malvarmumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/varm.html), [febro](https://reta-vortaro.de/revo/art/febr.html), [naŭzi](https://reta-vortaro.de/revo/art/nauxz.html), [kapturno](https://reta-vortaro.de/revo/art/turn.html), [farti](https://reta-vortaro.de/revo/art/fart.html), [doktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/doktor.html)
- [ReVo: kapo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kap.html), [kruro](https://reta-vortaro.de/revo/art/krur.html), [gambo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gamb.html), [ventro](https://reta-vortaro.de/revo/art/ventr.html), [fingro](https://reta-vortaro.de/revo/art/fingr.html), [haro](https://reta-vortaro.de/revo/art/har.html)
- [PMEG: hậu tố EJ (malsanulejo)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [hậu tố UL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ul.html), [hậu tố IST (kuracisto, dentisto)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [hậu tố IN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/in.html)
- [PMEG: Verboj kun al-komplemento (Mi lavas al mi la manojn)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/al.html), [Posedaj pronomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/posedaj.html)
- [PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (trọng âm)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)