# Thành phố, chỉ đường và giao thông bằng tiếng Esperanto

Source: https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/thanh-pho/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Thành phố là urbo, trái là maldekstre, phải là dekstre: từ vựng Esperanto về địa điểm, phương tiện, phương hướng, cách hỏi đường và khi nào thêm -n.

Thành phố là ***urbo***, đường phố là ***strato***, và bạn di chuyển bằng ***iri*** “đi” hay ***veturi*** “đi bằng phương tiện”. Phương hướng là trạng từ: ***dekstre*** nghĩa là “ở bên phải” còn ***dekstren*** là “sang bên phải”, vì đuôi *-n* đánh dấu chuyển động. Trang này bổ sung từ vựng về thành phố và phương hướng cho bảng “Di chuyển” trong [mẫu câu du lịch](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/du-lich/), nơi có vé, nhà ga và những cụm chỉ đường đầu tiên. Phần phát âm tách từ thành âm tiết, với âm tiết mang trọng âm viết hoa.

## Địa điểm trong thành phố

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| thành phố, thị trấn | *urbo* | UR-bo | |
| thị trấn nhỏ | *urbeto* | ur-BE-to | *-et-* “nhỏ” |
| làng | *vilaĝo* | vi-LA-ĝo | |
| thủ đô | *ĉefurbo* | ĉe-FUR-bo | *ĉef-* “chính” |
| trung tâm thành phố | *urbocentro*, *centro* | ur-bo-CEN-tro, CEN-tro | |
| quận, khu phố | *kvartalo* | kvar-TA-lo | |
| đường phố | *strato* | STRA-to | |
| quảng trường | *placo* | PLA-co | |
| cầu | *ponto* | PON-to | |
| ngã tư | *vojkruciĝo* | voj-kru-CI-ĝo | |
| đèn giao thông | *semaforo* | se-ma-FO-ro | ReVo cũng ghi *trafiklumo* |
| công viên | *parko* | PAR-ko | |
| ngân hàng | *banko* | BAN-ko | |
| bưu điện | *poŝtoficejo* | poŝ-to-fi-CE-jo | |
| nhà thờ, nơi thờ phụng | *preĝejo* | pre-ĜE-jo | *preĝi* “cầu nguyện” |
| bảo tàng | *muzeo* | mu-ZE-o | |
| bệnh viện | *hospitalo* | hos-pi-TA-lo | |
| hiệu thuốc | *apoteko* | a-po-TE-ko | |
| siêu thị | *superbazaro* | su-per-ba-ZA-ro | *super-* + *bazaro* “chợ” |

Nhiều tên gọi dùng *-ej-* “nơi chốn”: *preĝi* cho ra *preĝejo*, *halti* “dừng” cho ra *haltejo*, và *buso* + *haltejo* cho ra *bushaltejo*. *Flug-* “chuyến bay” + *haveno* “bến cảng” là *flughaveno*, tức “sân bay”. Xem [cấu tạo từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tao-tu/).

## Phương tiện và giao thông công cộng

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| ô tô | *aŭto* | AŬ-to | Viết tắt của *aŭtomobilo* |
| xe buýt | *buso* | BU-so | Viết tắt của *aŭtobuso* |
| tàu hỏa | *trajno* | TRAJ-no | |
| xe điện | *tramo* | TRA-mo | |
| tàu điện ngầm | *metroo* | me-TRO-o | |
| xe đạp | *biciklo* | bi-CI-klo | *biciklisto* “người đi xe đạp” |
| taxi | *taksio* | tak-SI-o | |
| máy bay | *aviadilo* | a-vi-a-DI-lo | *aviado* “hàng không” + *-il-* “dụng cụ” |
| tàu thủy | *ŝipo* | ŜI-po | |
| nhà ga | *stacidomo* | sta-ci-DO-mo | |

*Aŭtobuso*, *aviadilo* và *taksio* đến từ các Bổ sung Chính thức của Viện Hàn lâm, không nằm trong danh sách từ gốc của Fundamento.

## Động từ chỉ chuyển động

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| đi | *iri* | I-ri | *Mi iras al la parko.* – Tôi đang đi đến công viên. |
| đi bằng phương tiện | *veturi* | ve-TU-ri | *Ni veturas per trajno.* – Chúng tôi đi bằng tàu hỏa. |
| đi bộ | *piediri* | pi-e-DI-ri | *Mi iras piede.* – Tôi đi bộ. |
| bay | *flugi* | FLU-gi | *Mia fratino flugas al Romo.* – Chị (em) gái tôi đang bay đến Roma. |
| đến nơi | *alveni* | al-VE-ni | *Ni alvenos en Parizo je la deka.* – Chúng tôi sẽ đến Paris lúc mười giờ. |
| rời đi | *foriri* | fo-RI-ri | *La buso foriras de la stacidomo.* – Xe buýt rời khỏi nhà ga. |
| băng qua | *transiri* | tran-SI-ri | *Ni transiras la ponton.* – Chúng tôi đang băng qua cây cầu. |
| đi vào, đi ra | *eniri*, *eliri* | e-NI-ri, e-LI-ri | *Ŝi eniras en la muzeon.* – Cô ấy đi vào bảo tàng. |

*Iri* là động từ chung. ReVo định nghĩa nó là di chuyển bằng chân tay hoặc trên phương tiện, còn *veturi* là đi mà không đi bộ, được chở bằng một phương tiện nào đó. Vì vậy *Li iros per buso* “Anh ấy sẽ đi bằng xe buýt” là đúng, và *veturi* nhấn mạnh việc ngồi trên xe. Gọi tên phương tiện bằng *per*: *per buso*, *per trajno*, *per biciklo*. Tiền tố *al-* chỉ việc đến và *for-* chỉ việc rời đi; xem [tiền tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tien-to/).

## Trái, phải và đi thẳng

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| ở bên phải | *dekstre* | DEKS-tre | Vị trí: *La banko estas dekstre.* – Ngân hàng ở bên phải. |
| sang bên phải | *dekstren* | DEKS-tren | Chuyển động: *Iru dekstren.* – Đi sang phải. |
| ở bên trái | *maldekstre* | mal-DEKS-tre | *mal-* tạo nghĩa ngược lại |
| sang bên trái | *maldekstren* | mal-DEKS-tren | |
| thẳng, trực tiếp | *rekte* | REK-te | Không có *-n*: *Iru rekte.* – Đi thẳng. |
| về phía trước, về phía sau | *antaŭen*, *malantaŭen* | an-TAŬ-en, ma-lan-TAŬ-en | *rekte antaŭen* “đi thẳng về phía trước” |
| quay lại (theo đường đã đến) | *reen* | RE-en | *tien kaj reen* “đi và về”; *returne* cùng nghĩa |
| lên, xuống | *supren*, *malsupren* | SU-pren, mal-SU-pren | |
| gần, xa | *proksime*, *malproksime* | prok-SI-me, mal-prok-SI-me | *proksime de la parko* “gần công viên” |

Các tính từ là *dekstra* và *maldekstra*: *sur la dekstra flanko* “ở phía bên phải”. Trong *reen*, không thể bỏ *-n*, vì *ree* nghĩa là “lại lần nữa”. Cặp này, một dạng cho vị trí và một dạng cho hướng đi, cũng dùng cho *tie* và *tien*, *kie* và *kien*, *hejme* và *hejmen*; xem [trạng từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/trang-tu/) và [từ tương liên](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tu-tuong-lien/).

## Bắc, nam, đông và tây

| Tiếng Việt | Danh từ | Phát âm | Ở, tại (*-e*) | Về phía (*-en*) |
|---|---|---|---|---|
| bắc | *nordo* | NOR-do | *norde* | *norden* |
| nam | *sudo* | SU-do | *sude* | *suden* |
| đông | *oriento* | o-ri-EN-to | *oriente* | *orienten* |
| tây | *okcidento* | ok-ci-DEN-to | *okcidente* | *okcidenten* |

Dùng *norde de* cho “phía bắc của”: *La parko estas norde de la centro.* – “Công viên ở phía bắc trung tâm.” Dùng *-en* cho chuyển động: *Ni veturas norden.* – “Chúng tôi đang đi về hướng bắc.” Các danh từ chỉ vùng miền: *en la nordo de la lando* “ở miền bắc của đất nước”.

## Bên cạnh, đối diện, phía sau

| Esperanto | Tiếng Việt | Phát âm | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| *apud* | bên cạnh | A-pud | *apud la parko* |
| *kontraŭ* | đối diện | KON-traŭ | *kontraŭ la banko* |
| *antaŭ* | phía trước | AN-taŭ | *antaŭ la muzeo* |
| *malantaŭ* | phía sau | ma-LAN-taŭ | *malantaŭ la preĝejo* |
| *inter* | giữa | IN-ter | *inter la ponto kaj la placo* |
| *ĉe* | ở, tại | ĈE | *ĉe la semaforo* |
| *ĝis* | cho đến | ĜIS | *ĝis la ponto* |

Xem thêm về [giới từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/gioi-tu/).

## Hỏi đường

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *Pardonu, kie estas la apoteko?* | Xin lỗi, hiệu thuốc ở đâu ạ? |
| *Kiel mi iru al la muzeo?* | Tôi đi đến bảo tàng như thế nào? |
| *Ĉu la banko estas proksime?* | Ngân hàng có gần đây không? |
| *Kien iras ĉi tiu tramo?* | Chuyến xe điện này đi đâu? |

*Kiel mi iru?* nghĩa đen hỏi “Tôi nên đi thế nào?”: đuôi *-u* biểu thị ý muốn, và PMEG lưu ý rằng một câu hỏi như *Ĉu ni iru…?* thường đóng vai trò lời đề nghị lịch sự.

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *Iru rekte antaŭen ĝis la ponto.* | Đi thẳng về phía trước đến cây cầu. |
| *Turniĝu dekstren ĉe la dua strato.* | Rẽ phải ở con đường thứ hai. |
| *Ĉe la semaforo turniĝu maldekstren.* | Đến đèn giao thông thì rẽ trái. |
| *Transiru la straton kaj iru maldekstren.* | Băng qua đường rồi đi sang trái. |
| *La muzeo estas apud la parko, kontraŭ la banko.* | Bảo tàng ở cạnh công viên, đối diện ngân hàng. |
| *Ĝi ne estas malproksime. Vi estos tie post kvin minutoj.* | Không xa đâu. Năm phút nữa bạn sẽ tới đó. |

*Dua* “thứ hai” là số thứ tự, tạo từ *du* với *-a*; xem [số từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/so-tu/). Để rẽ, ReVo đưa ra *turniĝi* và *sin turni* “tự xoay mình” khi đổi hướng, còn *turni* thuần túy nghĩa là xoay một vật gì đó, chẳng hạn chìa khóa.

## Vì sao “en la urbon”? Chỉ hướng bằng -n

| Vị trí (không có *-n*) | Hướng đi (*-n*) |
|---|---|
| *Mi estas en la urbo.* – Tôi ở trong thành phố. | *Mi iras en la urbon.* – Tôi đang đi vào thành phố. |
| *La infanoj kuras en la parko.* – Bọn trẻ chạy khắp trong công viên. | *La infanoj kuras en la parkon.* – Bọn trẻ chạy vào công viên. |
| *Li estas hejme.* – Anh ấy ở nhà. | *Li iras hejmen.* – Anh ấy đang về nhà. |
| *Kie vi estas?* – Bạn đang ở đâu? | *Kien vi iras?* – Bạn đang đi đâu? |

Có bốn cách để nói “Tôi đang đi vào thành phố”:

| Esperanto | Cách hoạt động |
|---|---|
| *Mi iras al la urbo.* | Giới từ *al* đã có nghĩa “đến”, nên không có *-n*. Lựa chọn thông thường. |
| *Mi iras en la urbon.* | Vào trong thành phố: giới từ chỉ nơi chốn cộng *-n*. |
| *Mi iras urben.* | Trạng từ chỉ nơi chốn *urbe* “trong thành phố” cộng *-n*. |
| *Mi veturos Parizon.* | Một tên riêng cộng *-n*, như trong Fundamento. PMEG gọi cách này là hiếm và gần như cổ; *al Parizo* mới là bình thường. |

Đừng bao giờ thêm *-n* sau *al*, *ĝis*, *el* hoặc *de*, vì những từ này tự chỉ hướng: *ĝis la ponto*, *el la urbo*. Với *alveni*, PMEG chấp nhận cả *alveni en Parizo* lẫn *alveni en Parizon*. Quy tắc đầy đủ nằm ở trang [đối cách](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/doi-cach/).

## Câu hỏi thường gặp

### Nói “thành phố” bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Urbo*. Thị trấn nhỏ là *urbeto*, thủ đô là *ĉefurbo* và làng là *vilaĝo*.

### Khác biệt giữa iri và veturi là gì?

*Iri* là “đi” bằng chân hay bằng phương tiện. *Veturi* nghĩa là được một phương tiện chở đi, chẳng hạn ô tô, tàu hỏa hay tàu thủy: *veturi per trajno*.

### Nói trái và phải bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Maldekstre* và *dekstre* cho biết một vật ở đâu; *maldekstren* và *dekstren* cho biết nên đi hướng nào. Các tính từ là *maldekstra* và *dekstra*.

### Hỏi đường bằng tiếng Esperanto thế nào?

Nói *Pardonu, kiel mi iru al…?* – “Xin lỗi, tôi đi đến… như thế nào ạ?” Rồi hỏi tiếp *Ĉu ĝi estas malproksime?* – “Có xa không ạ?”

### Nói bắc, nam, đông, tây bằng tiếng Esperanto thế nào?

*Nordo*, *sudo*, *oriento* và *okcidento*. Thêm *-en* cho hướng đi (*norden* “về phía bắc”) và *-e* cho vị trí (*norde de la urbo* “phía bắc thị trấn”).

## Nguồn

- [PMEG: N-finaĵo por direkto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/direkto.html)
- [PMEG: Vola modo, U-finaĵo](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj/vola.html)
- ReVo, địa điểm: [urbo](https://reta-vortaro.de/revo/art/urb.html), [vilaĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/vilagx.html), [kvartalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kvarta.html), [strato](https://reta-vortaro.de/revo/art/strat.html), [placo](https://reta-vortaro.de/revo/art/plac.html), [ponto](https://reta-vortaro.de/revo/art/pont.html), [semaforo](https://reta-vortaro.de/revo/art/semafo.html), [parko](https://reta-vortaro.de/revo/art/park.html), [banko](https://reta-vortaro.de/revo/art/bank.html), [poŝto](https://reta-vortaro.de/revo/art/posxt.html), [preĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pregx.html), [muzeo](https://reta-vortaro.de/revo/art/muze.html), [hospitalo](https://reta-vortaro.de/revo/art/hospit.html), [apoteko](https://reta-vortaro.de/revo/art/apotek.html), [bazaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/bazar.html)
- ReVo, phương tiện: [aŭto](https://reta-vortaro.de/revo/art/auxt.html), [buso](https://reta-vortaro.de/revo/art/bus.html), [trajno](https://reta-vortaro.de/revo/art/trajn.html), [tramo](https://reta-vortaro.de/revo/art/tram.html), [metroo](https://reta-vortaro.de/revo/art/metro.html), [biciklo](https://reta-vortaro.de/revo/art/bicikl.html), [taksio](https://reta-vortaro.de/revo/art/taksi.html), [aviadilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/aviad.html), [ŝipo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sxip.html), [haveno](https://reta-vortaro.de/revo/art/haven.html), [stacio](https://reta-vortaro.de/revo/art/staci.html)
- ReVo, động từ và phương hướng: [iri](https://reta-vortaro.de/revo/art/ir.html), [veturi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vetur.html), [flugi](https://reta-vortaro.de/revo/art/flug.html), [alveni](https://reta-vortaro.de/revo/art/ven.html), [turni](https://reta-vortaro.de/revo/art/turn.html), [dekstra](https://reta-vortaro.de/revo/art/dekstr.html), [rekta](https://reta-vortaro.de/revo/art/rekt.html), [nordo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nord.html), [sudo](https://reta-vortaro.de/revo/art/sud.html), [oriento](https://reta-vortaro.de/revo/art/orient.html), [okcidento](https://reta-vortaro.de/revo/art/okcide.html)