# Tiếng lóng Esperanto: krokodili, kabei, mojosa

Source: https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/tieng-long/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Tiếng lóng Esperanto: krokodili (nói ngôn ngữ khác), kabei (bỏ phong trào, theo Kabe 1911), mojosa (ngầu, ra đời 2003), gufujo và nhiều từ khác.

Tiếng lóng Esperanto là vốn từ thân mật mà những người nói tự tạo ra cho mình: ***krokodili*** “nói ngôn ngữ khác giữa những người Esperanto”, ***kabei*** “bỏ phong trào”, ***samideano*** “đồng đạo Esperanto” và ***mojosa*** “ngầu”. Các khóa học hiếm khi dạy những từ này, nhưng bạn sẽ gặp chúng ở các đại hội, trong các nhóm và khi trò chuyện trực tuyến. Phần lớn được tạo từ những thành phần từ đều đặn như *-ul-*, *-ism-* và *-aĵ-* (xem [hậu tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/hau-to/)), nên bạn thường có thể đoán ra. Phần phát âm viết hoa âm tiết mang trọng âm.

## Từ về cộng đồng

| Esperanto | Nghĩa | Nguồn gốc / ghi chú |
|---|---|---|
| *Esperantujo* (es-pe-ran-TU-jo) | “đất nước” của Esperanto: cộng đồng và mọi nơi họ gặp nhau, từ đại hội đến các nhóm trực tuyến | *Esperanto* + *-ujo*, như trong tên quốc gia (*Francujo*). Cũng viết *Esperantio*. Nó không có lãnh thổ. |
| *samideano* (sa-mi-de-A-no) | đồng đạo Esperanto; cách xưng hô thân thiện với một người như vậy | *sama* “giống nhau” + *ideo* “ý tưởng” + *-ano* “thành viên”. Zamenhof dùng nó trong các bài phát biểu ở đại hội. |
| *esperantisto* (es-pe-ran-TIS-to) | người biết và dùng tiếng Esperanto | Một số người ưa *esperantoparolanto* “người nói Esperanto” hơn, vì *-isto* có thể gợi nghề nghiệp hay hệ tư tưởng. |
| *verdulo* (ver-DU-lo) | người Esperanto nhiệt thành | *verda* “xanh lá” + *-ulo* “người”; xanh lá là màu của phong trào. Cũng có nghĩa là đảng viên một đảng Xanh. |
| *denaskulo* (de-nas-KU-lo) | người nói bản ngữ: người học Esperanto từ nhỏ ở nhà | *denaska* “từ lúc sinh ra” + *-ulo*. Xem [người nói bản ngữ](https://esperantopedia.org/vi/ve-esperanto/nguoi-ban-ngu/). |
| *interna ideo* (in-TER-na i-DE-o) | “ý tưởng bên trong”: hy vọng rằng Esperanto sẽ đưa các dân tộc đến gần nhau như anh em | Cụm từ của Zamenhof, dùng trong các bài phát biểu, chẳng hạn ở đại hội Kraków năm 1912. |

## Từ về việc sử dụng ngôn ngữ

| Esperanto | Nghĩa | Nguồn gốc / ghi chú |
|---|---|---|
| *krokodili* (kro-ko-DI-li) | nói một ngôn ngữ khác ngoài Esperanto giữa những người Esperanto, thường là tiếng mẹ đẻ chung của họ | *krokodilo* “cá sấu” + *-i*. Nguồn gốc không chắc chắn; một câu chuyện kể về con cá sấu bằng gỗ trong các lớp của Andreo Cseh. |
| *aligatori*, *kajmani*, *gaviali* | những “họ hàng” hiếm hơn. *Aligatori*: một ngôn ngữ khác mà chỉ một số người có mặt nói bản ngữ. *Kajmani*: ngôn ngữ mà không ai có mặt nói bản ngữ. *Gaviali*: dùng Esperanto ở nơi một ngôn ngữ khác phù hợp hơn | Thêm các loài bò sát, bắt chước *krokodili*. Định nghĩa chính xác khác nhau. |
| *kabei* (ka-BE-i) | rời phong trào Esperanto sau khi từng hoạt động trong đó | Từ bút danh *Kabe* của Kazimierz Bein; xem bên dưới. |
| *volapukaĵo* (vo-la-pu-KA-ĵo) | lời vô nghĩa; điều bạn không hiểu nổi | *Volapuko* + *-aĵo* “vật”. Một trò đùa về Volapük, ngôn ngữ nhân tạo ra đời trước (1879) từng cạnh tranh với Esperanto. |
| *bonantagulo* (bo-nan-ta-GU-lo) | từ trêu chọc người chỉ biết vài lời chào bằng Esperanto | *bonan tagon* + *-ulo*. Nó có thể nghe thiếu thiện chí, nên hãy dùng thận trọng. |
| *mojosa* (mo-JO-sa) | ngầu, tuyệt, sành điệu; chủ yếu nghe từ người trẻ | Được nghĩ ra năm 2003 ở một hội thảo thanh niên tại Hungary từ các chữ cái đầu của *modern-jun-stil* “hiện đại-trẻ trung-phong cách”: M, J, S, đọc *mo-jo-so*. Cũng có *mojosega* “rất ngầu”. |

## Từ về mục tiêu của phong trào

| Esperanto | Nghĩa | Nguồn gốc / ghi chú |
|---|---|---|
| *fina venko* (FI-na VEN-ko) | “chiến thắng cuối cùng”: hy vọng một ngày nào đó đa số mọi người sẽ nói Esperanto như ngôn ngữ thứ hai | Thường viết *Fina Venko*. |
| *finvenkismo*, *finvenkisto* (fin-ven-KIS-mo, fin-ven-KIS-to) | nỗ lực hướng đến mục tiêu đó; người theo đuổi mục tiêu này | *fina venko* + *-ismo* “học thuyết” hoặc *-isto*. |
| *raŭmismo* (raŭ-MIS-mo) | quan điểm cho rằng Esperanto có giá trị ngay bây giờ, như một ngôn ngữ sống và một cộng đồng văn hóa, chứ không chỉ là một ngôn ngữ thế giới tương lai | Từ Tuyên ngôn Rauma, viết năm 1980 ở Rauma, Phần Lan. Thường đặt đối lập với *finvenkismo*; xem [chỉ trích](https://esperantopedia.org/vi/ve-esperanto/phe-binh/). |
| *zamenhofa* (za-men-HO-fa) | thuộc về Zamenhof; phù hợp với cách dùng và ví dụ của chính ông | PMEG gọi các ví dụ lấy từ văn bản của ông là *zamenhofaj*. |

## Sự kiện và địa điểm

| Esperanto | Nghĩa | Nguồn gốc / ghi chú |
|---|---|---|
| *gufujo* (gu-FU-jo) | quán cà phê đêm yên tĩnh ở các sự kiện Esperanto: nến, trà thay vì rượu, không hút thuốc, có nhạc hoặc đọc thơ | *gufo* “cú (tai dài)”, chỉ những người thức khuya, + *-ujo*. Lần đầu tổ chức cuối năm 1995 tại một hội thảo năm mới của thanh niên ở Đức. |
| *UK* (u-KO) | Đại hội Esperanto Thế giới, *Universala Kongreso* | Xem [Đại hội Esperanto Thế giới](https://esperantopedia.org/vi/ve-esperanto/dai-hoi-the-gioi/). |
| *IJK* | Đại hội Thanh niên Quốc tế, *Internacia Junulara Kongreso* | Do TEJO tổ chức; lần đầu năm 1938 ở Groet, Hà Lan. |
| *Pasporta Servo* (pas-POR-ta SER-vo) | “Dịch vụ Hộ chiếu”: danh sách những chủ nhà cho khách du lịch nói Esperanto ở nhờ miễn phí | Từ năm 1974, ban đầu có 40 chủ nhà. Xem [Pasporta Servo](https://esperantopedia.org/vi/ve-esperanto/pasporta-servo/). |

## Chữ viết tắt khi viết và trò chuyện

| Esperanto | Nghĩa | Nguồn gốc / ghi chú |
|---|---|---|
| *ktp*, *k.t.p.* | “vân vân” | *kaj tiel plu*. PMEG viết có dấu chấm. |
| *ekz.* | “ví dụ” | *ekzemple*. |
| *k.a.*, *k.s.* | “và những thứ khác”, “và những thứ tương tự” | *kaj aliaj*, *kaj similaj*. |
| *t.e.* | “tức là” | *tio estas*. |
| *bv*, *bv.* | “làm ơn” | *bonvolu*, trong tin nhắn và khi trò chuyện. |
| *s-ro*, *s-ino*, *d-ro* | “ông”, “bà”, “tiến sĩ/bác sĩ” | *sinjoro*, *sinjorino*, *doktoro*. |

Những lời chào thân mật như *Sal!*, *Ĉaŭ!* và *Ĝis!* nằm ở [lời chào](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/chao-hoi/). Bàn phím không có *ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ* là lý do khi trò chuyện người ta hay gõ *cx*, *gx* và những chữ tương tự; xem [hệ thống x](https://esperantopedia.org/vi/hoc/bang-chu-cai/).

## Kabe là ai, và vì sao tên ông trở thành một động từ?

*Kabe* là bút danh của Kazimierz Bein (1872–1959), một bác sĩ nhãn khoa người Ba Lan và là dịch giả, nhà văn phong hàng đầu thời kỳ đầu của Esperanto. Tên này là cách người Ba Lan đọc các chữ cái đầu của ông, K.B. Ông tiếp cận ngôn ngữ này năm 1903, nổi tiếng năm 1904 nhờ dịch tiểu thuyết *La fundo de l' mizero* của Sieroszewski, và là phó chủ tịch Viện Hàn lâm Esperanto từ năm 1906. Bản dịch *La Faraono* của Prus theo sau vào năm 1907.

Năm 1911 ông đột ngột rời phong trào mà không giải thích lý do. Trong một cuộc phỏng vấn năm 1931, ông nói rằng việc ngôn ngữ này không tiến bộ khiến ông không còn xem nó là lời giải đáp. Những người Esperanto tạo ra *kabei* từ tên ông, và đến năm 1935 nhà thơ Kálmán Kalocsay viết, trong *Enciklopedio de Esperanto*, rằng nó đã trở thành biểu tượng của sự bỏ đạo.

## Tiếng lóng trong câu

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *Ni krokodilis la tutan vesperon.* | Chúng tôi nói tiếng mẹ đẻ của mình suốt buổi tối. |
| *La koncerto estis mojosega!* | Buổi hòa nhạc thật sự rất ngầu! |
| *Tiu instrukcio estas por mi volapukaĵo.* | Bản hướng dẫn đó đối với tôi chẳng khác gì tiếng lạ. |
| *Ni renkontiĝu en la gufujo post la koncerto.* | Hẹn gặp nhau ở gufujo sau buổi hòa nhạc nhé. |
| *Ĝis, samideanoj!* | Hẹn gặp lại, các đồng đạo Esperanto! |

## Khi nào nên dùng tiếng lóng này?

- **Giữa bạn bè, ở các sự kiện và khi trò chuyện trực tuyến.** Trong văn bản trang trọng, hãy ưu tiên từ chuẩn và [mẫu câu cơ bản](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/co-ban/).
- **Hãy giải thích từ nếu không chắc.** Nhiều người nói lớn tuổi chưa từng gặp *mojosa*.
- **Đừng giám sát người khác.** Vikipedio ghi chú rằng việc mắng người mới bằng *Ne krokodilu!* có thể khiến họ bỏ đi. Chuyển ngôn ngữ chốc lát để giải thích một điểm ngữ pháp cho người mới thì được chấp nhận hơn.

## Câu hỏi thường gặp

### Krokodili nghĩa là gì trong tiếng Esperanto?

Nghĩa là nói một ngôn ngữ khác ngoài Esperanto giữa những người Esperanto, thường là tiếng mẹ đẻ chung của họ. Người nói không khuyến khích điều này vì các sự kiện là cơ hội hiếm hoi để luyện tập, và nó có thể làm người khác bị bỏ rơi và gây ấn tượng không tốt với người ngoài.

### Kabei nghĩa là gì?

*Kabei* nghĩa là rời phong trào Esperanto sau khi từng là thành viên tích cực. Nó xuất phát từ *Kabe*, bút danh của Kazimierz Bein, một dịch giả hàng đầu đã bỏ phong trào năm 1911.

### Mojosa nghĩa là gì?

*Mojosa* nghĩa là “ngầu”. Nó được nghĩ ra năm 2003 từ các chữ cái đầu của *modernjunstila* “hiện đại-trẻ trung-phong cách”, và nay đã có trong từ điển trực tuyến ReVo.

### Gufujo là gì?

*Gufujo* là quán cà phê đêm yên tĩnh, thắp nến ở các sự kiện Esperanto, với trà thay cho rượu. Quán đầu tiên được tổ chức vào cuối năm 1995; *gufo* nghĩa là “cú”.

### Esperantujo là gì?

*Esperantujo* là tên thân mật của thế giới nói tiếng Esperanto, cộng đồng và các nơi gặp gỡ của nó, được xem như một đất nước. Nó cũng được gọi là *Esperantio*.

## Nguồn

- ReVo: [krokodili](https://reta-vortaro.de/revo/art/krokod.html), [Kabe, kabei](https://reta-vortaro.de/revo/art/kabe.html), [mojosa](https://reta-vortaro.de/revo/art/mojos.html), [samideano, interna ideo](https://reta-vortaro.de/revo/art/ide.html), [-uj (Esperantujo)](https://reta-vortaro.de/revo/art/uj.html), [verdulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/verd.html), [denaskulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/nask.html), [Fina Venko, finvenkismo](https://reta-vortaro.de/revo/art/venk.html), [raŭmismo](https://reta-vortaro.de/revo/art/rauxm.html), [Volapuko](https://reta-vortaro.de/revo/art/volapuk.html), [zamenhofa](https://reta-vortaro.de/revo/art/zamenhof.html), [gufo](https://reta-vortaro.de/revo/art/guf.html), [sinjoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/sinjor.html), [doktoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/doktor.html)
- PMEG: [UJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/uj.html), [IST, ISM](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [AĴ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ajh.html), [UL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ul.html), [AN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/an.html), [Simboloj kaj mallongigoj](https://bertilow.com/pmeg/aldonoj/simboloj_mallongigoj.html)
- Vikipedio: [Krokodili](https://eo.wikipedia.org/wiki/Krokodili), [Kabei](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kabei), [Kazimierz Bein](https://eo.wikipedia.org/wiki/Kazimierz_Bein), [Samideano](https://eo.wikipedia.org/wiki/Samideano), [Gufujo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Gufujo), [Mojosa](https://eo.wikipedia.org/wiki/Mojosa), [Fina Venko](https://eo.wikipedia.org/wiki/Fina_Venko), [Raŭmismo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Ra%C5%ADmismo), [Interna ideo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Interna_ideo), [Esperantistoj](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperantistoj), [Idiomaĵoj en Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Idiomaĵoj_en_Esperanto), [Esperanta slango](https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanta_slango), [Internacia Seminario](https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Seminario), [Internacia Junulara Kongreso](https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Junulara_Kongreso), [Bv](https://eo.wikipedia.org/wiki/Bv)
- Wikipedia: [Kazimierz Bein](https://en.wikipedia.org/wiki/Kazimierz_Bein), [Esperanto culture](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_culture), [Esperantujo](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperantujo)
- Wiktionary: [krokodili](https://en.wiktionary.org/wiki/krokodili), [kabei](https://en.wiktionary.org/wiki/kabei), [mojosa](https://en.wiktionary.org/wiki/mojosa), [mojosega](https://en.wiktionary.org/wiki/mojosega), [gufujo](https://en.wiktionary.org/wiki/gufujo), [samideano](https://en.wiktionary.org/wiki/samideano), [volapukaĵo](https://en.wiktionary.org/wiki/volapuka%C4%B5o), [bonantagulo](https://en.wiktionary.org/wiki/bonantagulo), [verdulo](https://en.wiktionary.org/wiki/verdulo), [denaskulo](https://en.wiktionary.org/wiki/denaskulo), [fina venko](https://en.wiktionary.org/wiki/fina_venko), [finvenkismo](https://en.wiktionary.org/wiki/finvenkismo), [interna ideo](https://en.wiktionary.org/wiki/interna_ideo), [ktp](https://en.wiktionary.org/wiki/ktp), [bv](https://en.wiktionary.org/wiki/bv), [s-ro](https://en.wiktionary.org/wiki/s-ro), [d-ro](https://en.wiktionary.org/wiki/d-ro)
- Felix Zesch (một trong những người đặt ra từ): [Mojosa](https://felicx.livejournal.com/79673.html)