# Trường học trong tiếng Esperanto – môn học, lerni và studi

Source: https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/truong-hoc/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Trường học là lernejo, học sinh là lernanto, giáo viên là instruisto: 60 từ tiếng Esperanto về trường học kèm phát âm, và khi nào dùng lerni, studi, instrui.

Trường học trong tiếng Esperanto là ***lernejo***, được tạo thành *lern·ej·o*, “học” cộng “nơi chốn”: nơi dành để học. Học sinh là ***lernanto***, giáo viên là ***instruisto***, và ba động từ chính là ***lerni*** “học”, ***instrui*** “dạy” và ***studi*** “nghiên cứu, học chuyên sâu”. Có ba cái bẫy đáng biết: *studento* nghĩa là sinh viên đại học, *profesoro* nghĩa là giáo sư đại học, và *lerni* không phải động từ để nói “biết được, phát hiện ra”. Phần phát âm tách từ thành các âm tiết, âm tiết mang trọng âm được viết bằng chữ in hoa.

## Các loại trường

Tên và độ tuổi của các cấp học khác nhau giữa các nước, nên từ điển tham khảo ReVo định nghĩa chúng theo vị trí trong chuỗi các cấp và đưa ra khoảng tuổi tùy theo từng nước.

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| trường học | *lernejo* | ler-NE-jo | mọi nơi dành để học |
| mầm non, mẫu giáo | *infanĝardeno* | in-fan-ĝar-DE-no | trẻ đến khoảng 5 tuổi, trước tiểu học |
| trường tiểu học | *bazlernejo* | baz-ler-NE-jo | cũng có *elementa lernejo*; từ khoảng 6 tuổi đến 10 hoặc 15 |
| trường trung học | *mezlernejo* | mez-ler-NE-jo | từ 11 tuổi hoặc lớn hơn đến 18 |
| trường trung học (gimnazio, liceo) | *gimnazio*, *liceo* | gim-na-ZI-o, li-CE-o | trung học, được tổ chức khác nhau ở mỗi nước |
| trường cấp cao | *supera lernejo* | su-PE-ra ler-NE-jo | ReVo dùng cho đại học và học viện |
| đại học | *universitato* | u-ni-ver-si-TA-to | chia thành các khoa, *fakultatoj* |
| lớp (học sinh cùng một cấp) | *klaso* | KLA-so | *en la kvina klaso* “ở lớp năm” |
| phòng học | *klasĉambro* | klas-ĈAM-bro | |
| phòng thể dục | *gimnastikejo* | gim-nas-ti-KE-jo | |

“College” trong tiếng Anh không có từ tương ứng duy nhất. ReVo định nghĩa *kolegio* là một viện hoặc khoa và liệt kê nó bên cạnh *gimnazio* và *liceo* như một loại trường trung học có thể có, nên muốn chính xác hãy nói *universitato*, *fakultato* hoặc *mezlernejo*.

## Con người ở trường

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| học sinh, người học | *lernanto* | ler-NAN-to | bất kỳ ai đang học; giống cái *lernantino* |
| sinh viên đại học | *studento* | stu-DEN-to | ReVo: người học ở trường cấp cao |
| bạn cùng lớp | *samklasano* | sam-kla-SA-no | |
| giáo viên | *instruisto* | in-stru-IS-to | dạy học như một nghề; giống cái *instruistino* |
| giáo sư | *profesoro* | pro-fe-SO-ro | giảng viên đại học có cấp bậc cao |
| hiệu trưởng | *lernejestro* | ler-ne-JES-tro | *lern·ej·estr·o*, “trường + người đứng đầu” |
| hiệu trưởng đại học | *rektoro* | rek-TO-ro | người đứng đầu một trường đại học; ReVo cũng dùng cho một *gimnazio* |

Hai từ dễ nhầm cần cẩn thận. Với một đứa trẻ đang đi học, ghi chú cách dùng của ReVo khuyên dùng *lernanto*, không dùng *studento*. Và ReVo đánh dấu nghĩa mà *profesoro* có ở các nước nói tiếng ngữ hệ Rôman, giáo viên tiểu học hoặc trung học, là gây hiểu lầm trên bình diện quốc tế và nên tránh trong tiếng Esperanto. Giáo viên phổ thông là *instruisto*; thêm từ về công việc có ở trang [nghề nghiệp](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/nghe-nghiep/).

Người Việt cần chú ý: tiếng Việt có hai từ riêng là “học sinh” và “sinh viên”, nhưng chỉ có một động từ “học” cho cả *lerni* lẫn *studi*, còn “dạy” là *instrui*. Học sinh phổ thông là *lernanto*, sinh viên đại học là *studento*.

## Môn học

Một môn học là một *fako* “ngành” tri thức, và một ví dụ của ReVo ở mục *fako* gọi các môn học ở trường là ***lernofakoj***. Ngôn ngữ được gọi bằng tính từ: *la angla* “tiếng Anh”, *la franca* “tiếng Pháp”.

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| toán học | *matematiko* | ma-te-ma-TI-ko | |
| lịch sử | *historio* | his-to-RI-o | |
| địa lý | *geografio* | ge-o-gra-FI-o | |
| vật lý | *fiziko* | fi-ZI-ko | |
| hóa học | *ĥemio*, *kemio* | ĥe-MI-o, ke-MI-o | ReVo ghi cả hai; PMEG nói từ có Ĥ thường có biến thể với K |
| sinh học | *biologio* | bi-o-lo-GI-o | |
| ngôn ngữ | *lingvo* | LIN-gvo | *fremda lingvo* “ngoại ngữ” |
| văn học | *literaturo* | li-te-ra-TU-ro | |
| âm nhạc | *muziko* | mu-ZI-ko | |
| mỹ thuật | *arto* | AR-to | *desegni* “vẽ” |
| thể thao, thể dục | *sporto* | SPOR-to | cũng có *gimnastiko* “thể dục dụng cụ” |

## Đồ dùng học tập và hậu tố -il-

PMEG mô tả hậu tố *-il-* là “dụng cụ, thiết bị, phương tiện”: phần đứng trước nó chỉ hành động. Vì vậy *skribi* “viết” cho ra ***skribilo***, mọi công cụ để viết. Những gốc từ đơn thuần như *libro*, *kajero* và *krajono* không có *-il-*.

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| sách | *libro* | LI-bro | |
| sách giáo khoa | *lernolibro* | ler-no-LI-bro | “sách dành cho người học” |
| vở | *kajero* | ka-JE-ro | |
| bút chì | *krajono* | kra-JO-no | |
| bút, dụng cụ để viết | *skribilo* | skri-BI-lo | từ *skribi* |
| cục tẩy | *gumo*, *skrapgumo* | GU-mo, skrap-GU-mo | ReVo: một nghĩa của *gumo* là *skrapgumo* |
| gọt bút chì | *pintigilo* | pin-ti-GI-lo | từ *pintigi* “vót nhọn” |
| thước kẻ | *liniilo* | li-ni-I-lo | dụng cụ để kẻ đường |
| máy tính bỏ túi | *kalkulilo* | kal-ku-LI-lo | từ *kalkuli* |
| bảng đen | *skribtabulo*, *tabulo* | skrib-ta-BU-lo, ta-BU-lo | ReVo: viết bằng phấn lên *tabulo* đen |
| phấn | *kreto* | KRE-to | |
| bàn học | *pupitro* | pu-PI-tro | ví dụ của ReVo: bàn của học sinh |
| cặp sách | *tornistro* | tor-NIS-tro | ba lô cứng; *dorsosako* là ba lô thông thường |

## Bài học, bài tập về nhà và kỳ thi

| Tiếng Việt | Esperanto | Phát âm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| thời khóa biểu | *horaro* | ho-RA-ro | *lerneja horaro* “thời khóa biểu ở trường” |
| bài học | *leciono* | le-ci-O-no | một phần của khóa học |
| khóa học | *kurso* | KUR-so | một chuỗi bài học |
| bài tập về nhà | *hejmtasko* | hejm-TAS-ko | |
| kỳ thi | *ekzameno* | ek-za-ME-no | |
| điểm số | *noto* | NO-to | ReVo: ký hiệu đánh giá của giáo viên |
| bằng tốt nghiệp | *diplomo* | di-PLO-mo | |
| giờ ra chơi | *paŭzo* | PAŬ-zo | |

## Động từ để học, dạy và thi

| Esperanto | Phát âm | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| *lerni* | LER-ni | học | *Mi lernas naĝi.* – “Tôi đang học bơi.” |
| *instrui* | in-STRU-i | dạy | *Mia patrino instruas la francan.* – “Mẹ tôi dạy tiếng Pháp.” |
| *studi* | STU-di | học chuyên sâu, nghiên cứu | *Mia fratino studas fizikon.* – “Em gái tôi học vật lý.” |
| *ekzameni* | ek-za-ME-ni | kiểm tra, khảo sát ai đó | *La instruisto ekzamenas la lernantojn.* – “Thầy giáo đang kiểm tra học sinh.” |
| *ekzameniĝi*, *fari ekzamenon* | ek-za-me-NI-ĝi, FA-ri ek-za-ME-non | đi thi | *Morgaŭ mi ekzameniĝos.* – “Ngày mai tôi đi thi.” |
| *trapasi ekzamenon* | tra-PA-si ek-za-ME-non | đỗ kỳ thi | *Ŝi trapasis la ekzamenon.* – “Cô ấy đã đỗ kỳ thi.” |
| *diplomiĝi* | di-plo-MI-ĝi | tốt nghiệp | *Mia fratino diplomiĝos en Junio.* – “Em gái tôi sẽ tốt nghiệp vào tháng 6.” |

## Học, nghiên cứu hay dạy: lerni, studi, instrui

ReVo định nghĩa *lerni* là tiếp thu tri thức và thói quen từ khoa học, nghệ thuật, nghề thủ công hay thể thao, và cũng là thu nhận hiểu biết qua kinh nghiệm. Nó định nghĩa *studi* là làm việc chăm chỉ, qua các khóa học, đọc sách và bài tập, để có kiến thức sâu về một lĩnh vực. *Instrui* là truyền đạt tri thức: *instrui ion al iu* hoặc *instrui iun pri io*.

| Tiếng Việt | Esperanto | Nhận xét |
|---|---|---|
| Tôi đang học tiếng Esperanto. | *Mi lernas Esperanton.* | *lerni* tiếp thu một ngôn ngữ hay kỹ năng |
| Tôi học vật lý ở đại học. | *Mi studas fizikon en la universitato.* | *studi* một lĩnh vực, như một chương trình học |
| Tôi dạy tiếng Esperanto. | *Mi instruas Esperanton.* | *instrui* truyền đạt tri thức |
| Tôi biết được rằng trường sắp đóng cửa. | *Mi eksciis, ke la lernejo fermiĝos.* | *ekscii* “biết được, phát hiện ra” |

Hai động từ chỉ việc học có phần chồng lên nhau. Với một ngôn ngữ, cả *Mi lernas Esperanton* lẫn *Mi studas Esperanton* đều đúng; câu thứ hai nhấn mạnh một quá trình học có chủ đích. Những lỗi thường gặp:

| Lỗi thường gặp | Nên dùng | Lý do |
|---|---|---|
| *Mi instruas Esperanton* (với ý “tôi học”) | *Mi lernas Esperanton* | *instrui* là “dạy” |
| *Mia filino estas studento en la bazlernejo* | *Mia filino estas lernanto en la bazlernejo* | *studento* là cấp đại học |
| *Mi lernis, ke li foriris* (“tôi biết được là anh ấy đã đi”) | *Mi eksciis, ke li foriris* | ReVo nói nên tránh dùng *lerni* thay cho “biết được” |
| *Mi ekzamenas hodiaŭ* (với ý “hôm nay tôi có kỳ thi”) | *Mi ekzameniĝas hodiaŭ* hoặc *Mi faras ekzamenon hodiaŭ* | *ekzameni* nghĩa là kiểm tra ai đó |

## Nói về trường học

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *En kiu klaso vi estas?* | Bạn học lớp mấy? |
| *Kion vi studas?* | Bạn học ngành gì? |
| *Kion vi lernas en la lernejo?* | Ở trường bạn học những gì? |
| *Kiu estas via plej ŝatata lernofako?* | Môn học yêu thích nhất của bạn là gì? |
| *Mi havas ekzamenon morgaŭ.* | Ngày mai tôi có kỳ thi. |
| *Mi devas lerni por la ekzameno.* | Tôi phải học để thi. |
| *Mi ricevis bonan noton pri historio.* | Tôi được điểm tốt môn lịch sử. |
| *Ĉu vi jam faris la hejmtaskon?* | Bạn làm xong bài tập về nhà chưa? |
| *La leciono komenciĝas je la oka.* | Bài học bắt đầu lúc tám giờ. |
| *Dum la paŭzo ni ludas en la korto.* | Trong giờ ra chơi, chúng tôi chơi ngoài sân. |
| *Mi iras al la lernejo per buso.* | Tôi đi học bằng xe buýt. |

## Từ về trường học tạo từ các thành phần

| Hậu tố | Nghĩa (PMEG) | Ví dụ về trường học |
|---|---|---|
| *-ej-* | nơi dành cho một việc gì đó | *lernejo* “trường học”, *gimnastikejo* “phòng thể dục” |
| *-ant-* | người đang làm hành động | *lernanto* “học sinh”, *ekzamenanto* “người chấm thi” |
| *-ist-* | người thường xuyên bận rộn với việc đó, có thể là làm nghề | *instruisto* “giáo viên”, *ekzamenisto* “giám khảo chính thức” |
| *-il-* | dụng cụ, phương tiện | *skribilo* “bút”, *lernilo* “học liệu” |

*Instruanto* là bất kỳ ai đang dạy lúc này, còn *instruisto* dạy học như một nghề; so sánh [hậu tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/hau-to/), [tạo từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tao-tu/) và [phân từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/phan-tu/). Hậu tố *-iĝ-* “trở nên” cho ra *diplom·iĝ·i*, nghĩa đen là “trở thành người có bằng”. Để học chính tiếng Esperanto, hãy bắt đầu với [hướng dẫn học](https://esperantopedia.org/vi/hoc/); [trang kỳ thi](https://esperantopedia.org/vi/hoc/ki-thi/) nói về các kỳ thi chứng chỉ KER.

## Câu hỏi thường gặp

### “Trường học” trong tiếng Esperanto là gì?

*Lernejo*. Dùng *en la lernejo* cho “ở trường” và *al la lernejo* cho “đến trường”: *Mi estas en la lernejo*, *Mi iras al la lernejo*.

### lerni và studi khác nhau thế nào?

*Lerni* là tiếp thu tri thức hoặc kỹ năng: *lerni naĝi*. *Studi* là học sâu một lĩnh vực, như trong một khóa đại học: *studi fizikon*. Với một ngôn ngữ cả hai đều được dùng, nên *Mi lernas Esperanton* và *Mi studas Esperanton* đều đúng; *instrui* là “dạy”.

### lernanto và studento khác nhau thế nào?

*Lernanto* là bất kỳ ai đang học, và là từ đúng cho một đứa trẻ đi học. *Studento* là người học ở đại học hoặc học viện.

### Nói “Ngày mai tôi có kỳ thi” thế nào?

*Mi havas ekzamenon morgaŭ.* Để nói đi thi, dùng *ekzameniĝi* hoặc *fari ekzamenon*; để nói đỗ, *trapasi ekzamenon*.

### Nói “trung học phổ thông” và “cao đẳng, đại học” thế nào?

Với trung học dùng *mezlernejo*, *gimnazio* hoặc *liceo*. Với cao đẳng, hãy chọn *universitato*, *fakultato* hoặc *supera lernejo* tùy theo nghĩa.

## Nguồn

- ReVo: [lernejo, bazlernejo, mezlernejo, lernanto, lerni, lernilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lern.html), [instrui](https://reta-vortaro.de/revo/art/instru.html), [studi](https://reta-vortaro.de/revo/art/stud.html), [studento](https://reta-vortaro.de/revo/art/studen.html), [ekzameni, ekzameno, ekzameniĝi, ekzamenisto](https://reta-vortaro.de/revo/art/ekzame.html), [diplomo](https://reta-vortaro.de/revo/art/diplom.html), [klaso](https://reta-vortaro.de/revo/art/klas.html), [leciono](https://reta-vortaro.de/revo/art/lecion.html), [profesoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/profes1.html), [universitato](https://reta-vortaro.de/revo/art/univer2.html)
- ReVo: [gimnazio](https://reta-vortaro.de/revo/art/gimnaz.html), [liceo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lice.html), [kolegio](https://reta-vortaro.de/revo/art/kolegi.html), [rektoro](https://reta-vortaro.de/revo/art/rektor.html), [infanĝardeno](https://reta-vortaro.de/revo/art/gxarde.html), [fako](https://reta-vortaro.de/revo/art/fak.html), [ĥemio, kemio](https://reta-vortaro.de/revo/art/hxemi.html), [matematiko](https://reta-vortaro.de/revo/art/matema.html), [geografio](https://reta-vortaro.de/revo/art/geogra1.html), [historio](https://reta-vortaro.de/revo/art/histor.html), [gimnastiko, gimnastikejo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gimnas1.html), [klasĉambro](https://reta-vortaro.de/revo/art/cxambr.html), [fiziko](https://reta-vortaro.de/revo/art/fizik.html), [biologio](https://reta-vortaro.de/revo/art/biolog1.html), [lingvo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lingv.html), [literaturo](https://reta-vortaro.de/revo/art/litera.html), [muziko](https://reta-vortaro.de/revo/art/muzik.html), [sporto](https://reta-vortaro.de/revo/art/sport.html), [arto](https://reta-vortaro.de/revo/art/art.html), [desegni](https://reta-vortaro.de/revo/art/desegn.html)
- ReVo: [kajero](https://reta-vortaro.de/revo/art/kajer.html), [krajono](https://reta-vortaro.de/revo/art/krajon.html), [skribilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/skrib.html), [gumo](https://reta-vortaro.de/revo/art/gum.html), [tabulo](https://reta-vortaro.de/revo/art/tabul.html), [kreto](https://reta-vortaro.de/revo/art/kret.html), [pupitro](https://reta-vortaro.de/revo/art/pupitr.html), [liniilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/lini.html), [kalkulilo](https://reta-vortaro.de/revo/art/kalkul.html), [pintigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pint.html), [tornistro](https://reta-vortaro.de/revo/art/tornis.html), [dorsosako](https://reta-vortaro.de/revo/art/sak.html), [horaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/hor.html), [hejmtasko](https://reta-vortaro.de/revo/art/task.html), [noto](https://reta-vortaro.de/revo/art/not.html), [ekscii](https://reta-vortaro.de/revo/art/sci.html)
- PMEG: [EJ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ej.html), [IL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/il.html), [IST](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ist.html), [ESTR](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/estr.html), [AN](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/an.html), [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html), [Participoj kiel O-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/participoj/o-vortoj.html), [Bazaj reguloj de elparolo](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/elparolo/bazaj_reguloj.html)
- Wiktionary, CC BY-SA 4.0: [diplomiĝi](https://en.wiktionary.org/wiki/diplomi%C4%9Di)
- Tatoeba, CC BY 2.0 FR, cách dùng được đối chiếu với các câu [#558938](https://tatoeba.org/en/sentences/show/558938), [#597790](https://tatoeba.org/en/sentences/show/597790), [#552655](https://tatoeba.org/en/sentences/show/552655), [#561521](https://tatoeba.org/en/sentences/show/561521)