# Giới từ tiếng Esperanto: đủ 33 giới từ kèm ví dụ

Source: https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/gioi-tu/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Tiếng Esperanto có 33 giới từ chính thức, tất cả đã có trong Fundamento 1905. Nghĩa và ví dụ từng từ, cùng je, đuôi -n chỉ hướng và giới từ làm tiền tố.

Tiếng Esperanto có **33 giới từ chính thức**, và tất cả đã có trong *Fundamento de Esperanto* (1905). Chúng không bao giờ đổi dạng, luôn đứng trước danh từ của mình, và danh từ theo sau giữ nguyên dạng chủ cách (quy tắc 8 trong [16 quy tắc](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/16-quy-tac/)).

Có một ngoại lệ: sau giới từ chỉ nơi chốn, đuôi *-n* cho biết chuyển động hướng tới một nơi. Khi không giới từ nào hợp nghĩa, tiếng Esperanto dùng *je*, giới từ duy nhất không có nghĩa riêng.

## Giới từ chỉ nơi chốn và chuyển động trong một cái nhìn

Mười hai từ cho biết vật này ở đâu so với vật kia, và năm từ mô tả chuyển động: *al* “đến”, *de* “từ”, *el* “ra khỏi”, *tra* “xuyên qua” và *ĝis* “đến tận”. *Malantaŭ* “phía sau” không nằm trong 33 từ nhưng được tạo từ *mal-* + *antaŭ*. Mọi câu ví dụ dưới đây đều lấy từ PMEG.

en = trong | Li kuŝis en la lito. | Anh ấy nằm trên giường.
sur = trên | La libro estas sur la tablo. | Cuốn sách ở trên bàn.
sub = dưới | La lampo pendas sub la plafono. | Chiếc đèn treo dưới trần nhà.
super = bên trên | Super la komodo pendis granda pentraĵo. | Một bức tranh lớn treo phía trên chiếc tủ ngăn kéo.
apud = bên cạnh | Li staris tutan horon apud la fenestro. | Anh ấy đứng bên cửa sổ suốt một giờ.
ĉe = tại | Ĉe la angulo de la strato ŝi haltis. | Cô ấy dừng lại ở góc phố.
antaŭ = phía trước | Antaŭ la domo staras arbo. | Trước ngôi nhà có một cái cây.
malantaŭ = phía sau | Tuj malantaŭ si ŝi aŭdis viran voĉon. | Ngay sau lưng, cô nghe thấy giọng một người đàn ông.
inter = giữa | Sur la kameno inter du potoj staras fera kaldrono. | Trên lò sưởi, giữa hai cái chậu, có một cái vạc sắt.
ĉirkaŭ = xung quanh | La tero rondiras ĉirkaŭ la suno. | Trái đất quay quanh mặt trời.
trans = bên kia, vượt qua | Ŝi saltis trans barilon. | Cô ấy nhảy qua hàng rào.
ekster = bên ngoài | Li loĝas ekster la urbo. | Anh ấy sống ngoài thành phố.
al = đến | Vi devas nur iri al la fonto ĉerpi akvon. | Bạn chỉ cần đi đến con suối để múc nước.
de = từ | Mi venas de la avo. | Tôi vừa từ chỗ ông tôi đến.
el = ra khỏi | Li eliris el la dormoĉambro. | Anh ấy đi ra khỏi phòng ngủ.
tra = xuyên qua | Mallarĝa vojeto kondukas tra tiu ĉi kampo al nia domo. | Một lối nhỏ hẹp xuyên qua cánh đồng này dẫn đến nhà chúng tôi.
ĝis = đến tận | Li kliniĝis ĝis la tero. | Anh ấy cúi xuống tận đất.

## Tất cả 33 giới từ

| Giới từ | Ý nghĩa | Ví dụ | Dịch nghĩa |
|---|---|---|---|
| *al* | đến, hướng tới; cho (ai) | *al la urbo; doni al Petro* | “đến thành phố; đưa cho Petro” |
| *anstataŭ* | thay cho | *teo anstataŭ kafo* | “trà thay cho cà phê” |
| *antaŭ* | phía trước; trước (thời gian) | *antaŭ la domo; antaŭ la leciono* | “trước ngôi nhà; trước buổi học” |
| *apud* | bên cạnh | *apud la fenestro* | “bên cạnh cửa sổ” |
| *ĉe* | tại; ở nhà ai | *ĉe la tablo; ĉe mi* | “ở bàn; ở chỗ tôi” |
| *ĉirkaŭ* | xung quanh; khoảng (ước chừng) | *ĉirkaŭ la lago; ĉirkaŭ tri horoj* | “quanh hồ; khoảng ba tiếng” |
| *da* | (sau một lượng) | *glaso da akvo* | “một ly nước” |
| *de* | từ; của (chủ sở hữu); bởi (người thực hiện) | *de Varsovio; la libro de Petro; amata de ĉiuj* | “từ Warszawa; sách của Petro; được mọi người yêu mến” |
| *dum* | trong lúc | *dum la tago* | “trong ngày” |
| *ekster* | bên ngoài | *ekster la urbo* | “ngoài thành phố” |
| *el* | ra khỏi; làm bằng; một trong | *el la domo; el ligno; unu el ni* | “ra khỏi nhà; bằng gỗ; một người trong chúng ta” |
| *en* | trong; vào (với *-n*) | *en la ĉambro; en la ĉambron* | “trong phòng; vào phòng” |
| *ĝis* | cho đến; đến tận | *ĝis morgaŭ; ĝis la stacio* | “hẹn mai gặp; đến tận nhà ga” |
| *inter* | giữa, trong số | *inter la arboj* | “giữa những cái cây” |
| *je* | không có nghĩa cố định | *je la tria horo* | “vào lúc ba giờ” |
| *kontraŭ* | chống lại; đối diện | *kontraŭ la vento* | “ngược gió” |
| *krom* | ngoại trừ; ngoài ra | *ĉiuj krom mi* | “mọi người trừ tôi” |
| *kun* | cùng với | *kun amiko* | “cùng một người bạn” |
| *laŭ* | theo; dọc theo | *laŭ mi; laŭ la rivero* | “theo tôi; dọc bờ sông” |
| *malgraŭ* | bất chấp | *malgraŭ la pluvo* | “bất chấp mưa” |
| *per* | bằng, nhờ (dụng cụ) | *per krajono; per trajno* | “bằng bút chì; bằng tàu hỏa” |
| *po* | mỗi (theo tỉ lệ) | *po tri pomoj* | “mỗi người ba quả táo” |
| *por* | cho; để | *por vi; por lerni* | “cho bạn; để học” |
| *post* | sau; phía sau | *post la leciono; post la domo* | “sau buổi học; sau ngôi nhà” |
| *preter* | ngang qua | *preter la domo* | “đi ngang qua ngôi nhà” |
| *pri* | về, liên quan đến | *pri la vetero* | “về thời tiết” |
| *pro* | vì, do | *pro la pluvo* | “vì trời mưa” |
| *sen* | không có | *sen mono* | “không có tiền” |
| *sub* | dưới | *sub la tablo* | “dưới bàn” |
| *super* | bên trên | *super la urbo* | “phía trên thành phố” |
| *sur* | trên | *sur la tablo* | “trên bàn” |
| *tra* | xuyên qua | *tra la arbaro* | “xuyên qua rừng” |
| *trans* | bên kia, vượt qua | *trans la rivero* | “bên kia sông” |

Những từ như *malantaŭ* “phía sau” (*mal-* + *antaŭ*) và *ekde* “kể từ” được tạo từ 33 từ này và không được tính riêng. PMEG còn liệt kê vài giới từ không chính thức, như *far* “bởi (tác giả)”. Phần lớn người viết dùng *fare de* thay thế.

## Những cặp dễ nhầm đối với người Việt

Các từ tiếng Việt như “với”, “của”, “cho”, “bằng” bao trùm nhiều giới từ Esperanto khác nhau, nên cần chọn đúng.

| Tiếng Việt | Esperanto | Ví dụ |
|---|---|---|
| cùng với (đi cùng ai) | *kun* | *Mi manĝas kun amiko.* – “Tôi ăn cùng một người bạn.” |
| bằng (dụng cụ) | *per* | *Mi manĝas per forko.* – “Tôi ăn bằng dĩa.” |
| (chỉ lượng; tiếng Việt không cần giới từ) | *da* | *kilogramo da pomoj* – “một cân táo” |
| của (sở hữu), từ (nguồn gốc) | *de* | *la domo de mia patro* – “nhà của bố tôi” |
| bằng (chất liệu), trong số | *el* | *ringo el oro* – “chiếc nhẫn bằng vàng” |
| cho (mục đích, lợi ích) | *por* | *Ĝi estas por vi.* – “Cái này dành cho bạn.” |
| vì (lý do) | *pro* | *Dankon pro la helpo.* – “Cảm ơn vì đã giúp.” |
| trong (khoảng thời gian) | *dum* hoặc *-n* | *dum du semajnoj* / *du semajnojn* – “trong hai tuần” |

## Je: giới từ không có nghĩa riêng

Quy tắc 14 của Fundamento nói mọi giới từ đều có nghĩa cố định. Khi không từ nào hợp, bạn dùng *je*. Các cách dùng phổ biến nhất (PMEG) là:

- **Giờ giấc và lễ hội:** *je la oka* – “vào lúc tám giờ”; *je Pasko* – “vào dịp Phục sinh”.
- **Chênh lệch về mức độ:** *je unu jaro pli juna* – “trẻ hơn một tuổi”.
- **Bộ phận cơ thể và tình trạng:** *kapti je la brako* – “nắm lấy cánh tay”; *malsana je la brusto* – “đau ở ngực”.
- **Cảm xúc và niềm tin:** *kredi je Dio* – “tin vào Chúa”.

PMEG khuyên tránh *je* khi có giới từ chính xác hơn. Về giờ giấc, xem [số từ và thời gian](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/so-tu/).

## Chỉ hướng: giới từ + -n

Giới từ chỉ nơi chốn (*en, sur, sub, antaŭ, apud, inter, trans* và các từ khác) cho biết vật **ở đâu**. Thêm *-n* vào danh từ, chúng cho biết **đi đến đâu** (quy tắc 13). Đây là một trong những cách dùng của [đối cách](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/doi-cach/). Tiếng Việt phân biệt hai ý này bằng động từ (“ở”, “vào”), còn tiếng Esperanto phân biệt bằng đuôi -n.

| Vị trí (không có -n) | Chuyển động (có -n) |
|---|---|
| *La kato saltas sur la tablo.* – “Con mèo nhảy nhót trên bàn.” | *La kato saltas sur la tablon.* – “Con mèo nhảy lên bàn.” |
| *La birdo flugas en la ĉambro.* – “Con chim bay trong phòng.” | *La birdo flugas en la ĉambron.* – “Con chim bay vào phòng.” |

Chỉ những giới từ cũng có thể chỉ nơi chốn mới nhận *-n* này. *Al, el, de* và *ĝis* không bao giờ chỉ nơi chốn, nên không bao giờ theo sau bởi *-n*: *al la urbo*, *el la lernejo*. Đuôi *-n* chỉ hướng luôn có nghĩa là chuyển động tới, không bao giờ là rời xa (PMEG).

## Đối cách thay cho giới từ

Quy tắc 14 cũng cho phép dùng *-n* trần thay cho *je*: *Mi ridas je lia naiveco* = *Mi ridas lian naivecon* – “Tôi cười trước sự ngây thơ của anh ấy”. Ngày nay cách này hiếm với các động từ như *ridi*. Nó phổ biến với thời gian và số đo:

- *Mi venos lundon.* – “Tôi sẽ đến vào thứ Hai.”
- *Ni restis tri tagojn.* – “Chúng tôi ở lại ba ngày.”
- *Ĝi kostas dek eŭrojn.* – “Nó giá mười euro.”

## Giới từ làm tiền tố và gốc từ

Phần lớn giới từ cũng hoạt động như tiền tố của động từ. Nghĩa vẫn gần với giới từ:

| Từ | Thành phần | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| *alveni* | al + veni | “đến nơi” |
| *eliri* | el + iri | “đi ra” |
| *eniri* | en + iri | “đi vào” |
| *kunlabori* | kun + labori | “hợp tác” |
| *subskribi* | sub + skribi | “ký tên” |
| *transiri* | trans + iri | “băng qua” |
| *priskribi* | pri + skribi | “mô tả” |
| *antaŭvidi* | antaŭ + vidi | “thấy trước” |

Chúng cũng nhận các đuôi thông thường: *apuda* “bên cạnh”, *kontraŭa* “đối nghịch”, *antaŭe* “trước đây”, *poste* “sau đó”, *kune* “cùng nhau”, *ĉirkaŭi* “bao quanh”. Cả một cụm từ có thể thành một từ: *sen hejmo* → *senhejma* “vô gia cư”, *inter nacioj* → *internacia* “quốc tế”. Xem [cấu tạo từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tao-tu/) và [tiền tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/tien-to/).

## Ví dụ trong câu

- *La kato dormas sub la tablo.* – “Con mèo đang ngủ dưới bàn.”
- *La kato kuris sub la tablon.* – “Con mèo chạy vào dưới bàn.”
- *Mi atendos vin antaŭ la kinejo.* – “Tôi sẽ đợi bạn trước rạp chiếu phim.”
- *Post la leciono ni iris al kafejo.* – “Sau buổi học chúng tôi đến quán cà phê.”
- *Ŝi venas el Brazilo.* – “Cô ấy đến từ Brasil.”
- *Mi ricevis leteron de mia avino.* – “Tôi nhận được thư của bà tôi.”
- *Ni promenis tra la arbaro.* – “Chúng tôi đi dạo xuyên rừng.”
- *Mi laboras ĉe granda firmao.* – “Tôi làm việc ở một công ty lớn.”
- *Li parolis pri sia vojaĝo dum la tuta vespero.* – “Anh ấy nói về chuyến đi của mình suốt buổi tối.”

## Câu hỏi thường gặp

### Tiếng Esperanto có bao nhiêu giới từ?
Tiếng Esperanto có 33 giới từ chính thức, tất cả từ Fundamento năm 1905. Các dạng phái sinh như *malantaŭ* và từ không chính thức như *far* không được tính.

### Sau giới từ trong tiếng Esperanto dùng cách nào?
Chủ cách: *kun mia amiko*. Ngoại lệ duy nhất là chỉ hướng sau giới từ chỉ nơi chốn, khi danh từ nhận *-n*: *en la domon* “vào trong nhà”.

### Kun và per khác nhau thế nào?
*Kun* nghĩa là “cùng với” một người hay vật; *per* nghĩa là “bằng” một dụng cụ hay phương pháp. *Mi skribas kun amiko per krajono* – “Tôi viết cùng một người bạn, bằng bút chì.”

### Khi nào nên dùng je?
Chỉ dùng *je* khi không giới từ nào khác hợp. Cách dùng thường gặp nhất là với giờ giấc: *je la tria* – “vào lúc ba giờ”.

### De và da khác nhau thế nào?
*Da* nối một lượng với thứ được đo: *glaso da vino* “một ly rượu vang”. *De* chỉ chủ sở hữu, nguồn gốc hoặc người thực hiện: *la glaso de Petro* “ly của Petro”.

## Nguồn

- [Fundamento de Esperanto – grammar in English (rules 8, 13, 14)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG – Rolvortetoj (prepositions)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/index.html)
- [PMEG – Lokaj rolvortetoj (prepositions of place, with example sentences)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/lokaj_rolvortetoj/index.html)
- [PMEG – Direktaj rolvortetoj (al, el, ĝis)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/direktaj_rolvortetoj/index.html)
- [PMEG – Je](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/rolvortetoj/je.html)
- [PMEG – N for direction](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/direkto.html)
- [PMEG – Afiksecaj elementoj (prepositions in compounds)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/afiksecaj_elementoj/index.html)
- [PMEG – Neoficialaj vortetoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/neoficialaj_vortetoj.html)
- [Wikipedia – Esperanto grammar](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_grammar)