# Số đếm tiếng Esperanto: 0–100, số thứ tự, ngày và giờ

Source: https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/so-tu/
Language: vi
Updated: 2026-11-05

> Số đếm Esperanto dùng 13 từ: nul, unu, du … dek, cent, mil. 20 là dudek, 2026 là du mil dudek ses. Kèm số thứ tự, phân số, ngày tháng và giờ.

Esperanto đếm bằng **13 từ cơ bản**: *nul* (0), *unu* (1) đến *naŭ* (9), *dek* (10), *cent* (100) và *mil* (1.000). Quy tắc trong Fundamento (quy tắc 4) rất đơn giản: các số viết **liền nhau thì nhân**, các số viết **cách nhau thì cộng**. Vì vậy *dudek* = 2 × 10 = 20, còn *dek du* = 10 + 2 = 12.

Từ viết liền thì nhân, từ viết rời thì cộng

Số từ không bao giờ biến đổi: chúng không nhận *-j* số nhiều và không nhận *-n* đối cách. *Mi havas du fratojn* – “Tôi có hai anh em trai”. Ngoại lệ duy nhất là *unu* với nghĩa “một số”: *unuj … aliaj* – “một số … những người khác” (PMEG).

Để chuyển đổi bất kỳ số nào một cách tự động, hãy dùng [công cụ chuyển đổi số](https://esperantopedia.org/vi/cong-cu/so-dem/).

Người Việt sẽ thấy quen: tiếng Việt cũng ghép theo kiểu nhân và cộng, như “hai mươi” (2 × 10) và “mười hai” (10 + 2), giống *dudek* và *dek du*. Khác biệt là tiếng Việt cần loại từ (“hai con mèo”, “ba cái bàn”), còn Esperanto thì không: chỉ cần *du katoj*, *tri tabloj*.

## Số từ 0–10

| Số | Esperanto | Phát âm |
|---|---|---|
| 0 | *nul* | [nul] |
| 1 | *unu* | [ˈu.nu] |
| 2 | *du* | [du] |
| 3 | *tri* | [tri] |
| 4 | *kvar* | [kvar] |
| 5 | *kvin* | [kvin] |
| 6 | *ses* | [ses] |
| 7 | *sep* | [sep] |
| 8 | *ok* | [ok] |
| 9 | *naŭ* | [naw] |
| 10 | *dek* | [dek] |
| 100 | *cent* | [tsent] |
| 1.000 | *mil* | [mil] |

Mọi chữ cái đều được phát âm, và *c* luôn đọc là “ts” (xem [bảng chữ cái](https://esperantopedia.org/vi/hoc/bang-chu-cai/)). *Ses* (6) và *sep* (7) dễ nhầm với nhau, nên hãy phát âm rõ ràng. Hãy đọc rõ cả phụ âm cuối như *-n*, *-r*, *-s*, *-p*: *kvar*, *kvin*, *ses*, *sep*. Tiếng Việt không có *-s*, *-r* ở cuối âm tiết, nên dễ bị nuốt mất.

## Số từ 11–20

Các số 11–19 là *dek* cộng một chữ số, viết thành hai từ.

| Số | Esperanto | Số | Esperanto |
|---|---|---|---|
| 11 | *dek unu* | 16 | *dek ses* |
| 12 | *dek du* | 17 | *dek sep* |
| 13 | *dek tri* | 18 | *dek ok* |
| 14 | *dek kvar* | 19 | *dek naŭ* |
| 15 | *dek kvin* | 20 | *dudek* |

## Số từ 21–100: một quy tắc

Các chục là một từ: chữ số + *dek*. Mọi số từ 21 đến 99 là số chục, một khoảng trắng, rồi chữ số đơn vị.

| Chục | Esperanto | Ví dụ | Esperanto |
|---|---|---|---|
| 10 | *dek* | 14 | *dek kvar* |
| 20 | *dudek* | 21 | *dudek unu* |
| 30 | *tridek* | 35 | *tridek kvin* |
| 40 | *kvardek* | 47 | *kvardek sep* |
| 50 | *kvindek* | 58 | *kvindek ok* |
| 60 | *sesdek* | 64 | *sesdek kvar* |
| 70 | *sepdek* | 72 | *sepdek du* |
| 80 | *okdek* | 86 | *okdek ses* |
| 90 | *naŭdek* | 99 | *naŭdek naŭ* |
| 100 | *cent* | 100 | *cent* |

## Trăm, nghìn và triệu

Hàng trăm cũng ghép thành một từ: *ducent* (200), *tricent* (300), *naŭcent* (900). Mọi thứ còn lại viết rời. Hàng nghìn luôn là một từ riêng: *du mil* (2.000), không phải *dumil* (PMEG). Đừng dùng dấu gạch nối: *cent tridek du*, không phải *cent-tridek-du*.

| Số | Esperanto |
|---|---|
| 101 | *cent unu* |
| 365 | *tricent sesdek kvin* |
| 1887 | *mil okcent okdek sep* |
| 1905 | *mil naŭcent kvin* |
| 2026 | *du mil dudek ses* |
| 12.345 | *dek du mil tricent kvardek kvin* |
| 333.000 | *tricent tridek tri mil* |
| 1.000.000 | *unu miliono* |
| 1.000.000.000 | *unu miliardo* |

*Miliono* và *miliardo* là danh từ, nên chúng nhận *-j* và *da*: *dek milionoj da homoj* – “mười triệu người”. Esperanto dùng thang số dài: *biliono* là 10¹², không phải “billion” (10⁹) của tiếng Anh, vốn là *miliardo* (PMEG).

Với người Việt: *mil* tương ứng với “nghìn” (miền Nam nói “ngàn”), *miliono* với “triệu”, và *miliardo* (10⁹) với “tỷ”. Vì vậy “một tỷ” là *unu miliardo*, và “hai nghìn” là *du mil*, cùng cấu trúc “số + đơn vị”. Tiếng Việt viết 1.000.000 với dấu chấm giữa các nhóm ba chữ số và dùng dấu phẩy thập phân; Esperanto cũng dùng dấu phẩy thập phân.

## Số thứ tự: -a

Thêm đuôi tính từ *-a* để có số thứ tự: *unua* “thứ nhất”, *dua* “thứ hai”, *tria* “thứ ba”, *kvara*, *kvina*, *sesa*, *sepa*, *oka*, *naŭa*, *deka* “thứ mười”. Số thứ tự hòa hợp như mọi [tính từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/danh-tu-tinh-tu/): *la unuaj tagoj*, *la sepan tagon*. Tiếng Việt dùng “thứ” hay “nhất, nhì, ba” còn Esperanto chỉ cần thêm *-a*.

Trong số thứ tự ghép, PMEG khuyên dùng dấu gạch nối cho rõ ràng: *dek-unua* “thứ mười một”, *dudek-unua* “thứ hai mươi mốt”. Dạng *dudek unua* cũng xuất hiện. Khi viết bằng chữ số, viết *1-a*, *21-a*.

Với đuôi *-e* ta có trạng từ: *unue* “thứ nhất là”, *due* “thứ hai là”. Với đuôi *-o* ta có danh từ: *unuo* “một đơn vị”, *dekduo* “một tá”, *cento* “một trăm”.

## Phân số, bội số và nhóm

Quy tắc 4 của Fundamento thêm ba [hậu tố](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/hau-to/) cho số và giới từ *po*.

| Dạng | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| *-on-* | phân số | *duono* “một nửa”, *triono* “một phần ba”, *kvarono* “một phần tư”, *tri kvaronoj* “ba phần tư” |
| *-obl-* | bội số | *duobla* “gấp đôi”, *trioble* “gấp ba”, *dekobla* “gấp mười” |
| *-op-* | nhóm | *duope* “theo cặp”, *triopo* “bộ ba”, *kvarope* “bốn người cùng nhau” |
| *po* | mỗi, phân phối | *po du pomoj* “mỗi người hai quả táo” |
| *-foj-* | lần (là gốc từ, không phải hậu tố) | *dufoje* “hai lần”, *trifoje* “ba lần” |

*-obl-* và *fojo* khác nhau: *duobla pago* là khoản trả gấp đôi, còn *dufoja pago* là khoản được trả hai lần (PMEG).

Esperanto dùng dấu phẩy thập phân: *3,5* đọc là *tri komo kvin*. Phép tính rất đơn giản: *du plus du estas kvar* (2 + 2 = 4), *dek minus tri estas sep*, *sep dividite per du estas tri komo kvin* (PMEG).

## Ngày tháng

Ngày tháng là *la* + số thứ tự + *de* + tháng (+ năm). Từ *tago* “ngày” được lược đi. Thứ tự ngày – tháng – năm giống tiếng Việt.

- *la sepa de Oktobro 2026* – “ngày 7 tháng 10 năm 2026”
- viết: *la 7-a de Oktobro 2026*
- *Hodiaŭ estas la unua de Majo.* – “Hôm nay là ngày mồng một tháng Năm.”

Khi ngày tháng trả lời câu hỏi “khi nào?”, nó nhận *-n*: *Ni venos la sepan de Oktobro* – “Chúng tôi sẽ đến vào ngày 7 tháng 10”. Trong thư từ: *merkredon, la 26-an de Novembro 1997* (PMEG). Năm được đọc như số bình thường: *en 1887* = *en mil okcent okdek sep*. Tên tháng và tên thứ trong tuần có ở trang [ngày và tháng](https://esperantopedia.org/vi/cum-tu/ngay-thang/).

## Nói giờ

Giờ là số thứ tự đi với *la*: “giờ thứ ba”. Các từ như *horo* và *minutoj* thường được lược (PMEG).

| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| *Kioma horo estas?* | “Mấy giờ rồi?” |
| *Estas la tria.* | “Ba giờ.” |
| *Estas la tria kaj dek kvin.* | “Ba giờ mười lăm.” |
| *Estas la tria kaj kvarono.* | “Ba giờ mười lăm (ba giờ một phần tư).” |
| *Estas la sepa kaj duono.* | “Bảy giờ rưỡi.” |
| *Estas dek post la tria.* | “Ba giờ mười phút.” |
| *Estas dek kvin antaŭ la deka.* | “Mười giờ kém mười lăm.” |
| *Je kioma horo?* – *Je la oka.* | “Lúc mấy giờ?” – “Lúc tám giờ.” |
| *la dek-kvina kaj dek kvin* | “15:15” |

Dùng *antaŭ* “trước” và *post* “sau”, không bao giờ dùng *de*. “Lúc” một thời điểm là *je* (xem [giới từ](https://esperantopedia.org/vi/ngu-phap/gioi-tu/)).

## Ví dụ trong câu

- *Mi havas du fratojn kaj unu fratinon.* – “Tôi có hai anh em trai và một chị em gái.”
- *La bileto kostas dudek kvin eŭrojn.* – “Vé giá hai mươi lăm euro.”
- *Mia avino naskiĝis en mil naŭcent kvindek kvar.* – “Bà tôi sinh năm 1954.”
- *Ŝi loĝas en la kvina etaĝo.* – “Cô ấy sống ở tầng năm.”
- *Mi legis la libron dufoje.* – “Tôi đã đọc cuốn sách hai lần.”
- *Duono de la klaso estas malsana.* – “Một nửa lớp bị ốm.”
- *La trajno foriras je la tria kaj duono.* – “Tàu rời đi lúc ba giờ rưỡi.”
- *La infanoj eniris po du.* – “Bọn trẻ vào từng hai đứa một.”

## Câu hỏi thường gặp

### Đếm đến 10 trong tiếng Esperanto thế nào?
*Unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek.* Số không là *nul*.

### Nói 2026 trong tiếng Esperanto thế nào?
*Du mil dudek ses.* Hàng nghìn luôn là một từ riêng, nên 2.000 là *du mil*, không phải *dumil*.

### Nói “thứ nhất”, “thứ hai” và “thứ ba” thế nào?
Thêm *-a* vào số: *unua*, *dua*, *tria*. “Thứ hai mươi mốt” là *dudek-unua*.

### Một tỷ trong tiếng Esperanto là gì?
*Miliardo* (10⁹). *Biliono* nghĩa là 10¹², vì Esperanto theo thang số dài.

### Nói giờ trong tiếng Esperanto thế nào?
Dùng *la* với số thứ tự: *Estas la oka* – “Tám giờ”. “Lúc tám giờ” là *je la oka*, còn tám rưỡi là *la oka kaj duono*.

## Nguồn

- [Fundamento de Esperanto – ngữ pháp bằng tiếng Anh (quy tắc 4)](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG – Nombroj (số)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/index.html)
- [PMEG – Dạng của số từ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/vortetoj/formoj.html)
- [PMEG – Số từ dạng O (phân số, thang số dài)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/o-vortoj.html)
- [PMEG – Số từ dạng A (số thứ tự)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/a-vortoj.html)
- [PMEG – Giờ](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/horoj.html)
- [PMEG – Ngày tháng](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/datoj.html)
- [PMEG – Biểu thức toán học](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/matematiko.html)
- [PMEG – Hậu tố OBL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/obl.html)