# 世界语代词：mi、vi、li、ŝi、si 全表与用法

Source: https://esperantopedia.org/zh/grammar/pronouns/
Language: zh
Updated: 2026-10-28

> 世界语代词遵循同一个规律：加 -n 表示宾语，加 -a 表示物主（mi、min、mia）。附完整表格、si 与 li 的区别、古旧的 ci 和非官方的 ri，并对照汉语的“他、她、它”。

世界语的人称代词有 *mi* – “我”，*vi* – “你；你们”，*li* – “他”，*ŝi* – “她”，*ĝi* – “它”，*ni* – “我们”，*ili* – “他们”，*oni* – “人们；有人”，以及反身代词 *si*。加 *-n* 表示宾语（*min* – “我”，作宾语），加 *-a* 表示物主（*mia* – “我的”）。没有别的形式需要学。

这九个代词列在[16条规则](https://esperantopedia.org/zh/grammar/16-rules/)的规则5里。第十个 *ci* 只在《世界语基础》的词典里出现，几乎从不使用。

## 全部人称代词

| 代词 | 汉语 | 宾格（-n） | 物主（-a） |
|---|---|---|---|
| *mi* | 我 | *min* – 我（宾语） | *mia* – 我的 |
| *vi* | 你；你们；您 | *vin* – 你、你们（宾语） | *via* – 你的；你们的；您的 |
| *li* | 他 | *lin* – 他（宾语） | *lia* – 他的 |
| *ŝi* | 她 | *ŝin* – 她（宾语） | *ŝia* – 她的 |
| *ĝi* | 它 | *ĝin* – 它（宾语） | *ĝia* – 它的 |
| *ni* | 我们 | *nin* – 我们（宾语） | *nia* – 我们的 |
| *ili* | 他们；她们；它们 | *ilin* – 他们（宾语） | *ilia* – 他们的 |
| *oni* | 人们；有人（泛指） | *onin* – 人们（宾语；罕见） | *onia* – 人们的（罕见） |
| *si* | （反身）自己 | *sin* – 他（她、它、他们）自己 | *sia* – 他（她、它、他们）自己的 |

- **vi** 单数复数、正式非正式都一样。一个词就能表示“你”“你们”和敬称的“您”。
- **ĝi** 用于事物、动物和很小的婴儿。
- **ili** 用于任何一群人或事物，不分性别。
- **oni** 泛指一般的人：*Oni diras, ke…* – “人们说……”。它常常相当于被动句：*Oni parolas Esperanton tie.* – “那里说世界语。”*onin* 和 *onia* 是规则的形式，但很少用到。

宾格形式遵守[宾格](https://esperantopedia.org/zh/grammar/accusative/)里的规则：*Ŝi amas lin.* – “她爱他。”*Ĉu vi vidis min?* – “你看见我了吗？”

## 对说汉语的人：和“我、你、他”有哪些不同

汉语的代词和世界语很相近，有几处差别值得留意：

- **没有主格和宾格之分。** 汉语的“我”不管作主语还是宾语，形式都一样（“我爱她”“她爱我”）；世界语作宾语时要加 *-n*：*Mi amas ŝin*、*Ŝi amas min*。
- **复数的构成不同。** 汉语在代词后面加“们”（我们、你们、他们），世界语 *ni*、*ili* 是单独的词，而 *vi* 单数复数相同。
- **“他、她、它”读音相同，*li, ŝi, ĝi* 读音不同。** 汉语口语里“他”“她”同音，性别只在书写时区分；世界语的 *li* 和 *ŝi* 读音不同，说话时就必须选择。*ili* 则不分性别，相当于“他们、她们、它们”。
- **没有“您”。** 世界语对所有人都用 *vi*，不分辈分和场合。需要更客气时，可以加上称呼 *sinjoro*“先生”或 *sinjorino*“女士”。
- **“的”变成词尾 *-a*。** “我的书”是 *mia libro*，“我的”（单独使用）是 *la mia*；物主代词还要像形容词那样跟名词一致，见下文。

## 物主代词像形容词一样保持一致

物主代词是形容词，所以要从名词那里得到 *-j* 和 *-n*：

| | 单数 | 复数 |
|---|---|---|
| **主语** | *mia libro* | *miaj libroj* |
| **宾语** | *mian libron* | *miajn librojn* |

物主代词已经使名词有所指，所以名词前不再与 *la* 连用：是 *mia libro*，不是 *la mia libro*。单独使用时，*la mia* 的意思是“我的（东西）”：*Tiu ĉambro estas la mia.* – “那个房间是我的。”见[冠词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/article/)。

## Si、sin、sia：反身代词

*Si* 指回它所在分句的主语，而且只在主语是第三人称时使用：*li, ŝi, ĝi, ili, oni* 或某个名词。

| 句子 | 意思 |
|---|---|
| *Petro lavas sin.* | “彼得洗自己。” |
| *Petro lavas lin.* | “彼得给他洗”（他是另一个男人）。 |
| *Ŝi vizitis sian patrinon.* | “她去看望了自己的母亲。” |
| *Ŝi vizitis ŝian patrinon.* | “她去看望了她的母亲”（另一位女士的母亲）。 |

两条规则就能避免大多数错误：

1. **只用于第三人称。** *Mi, vi, ni* 用它们自己的形式：*Mi lavas min.* – “我洗自己。”*Ni amas nian urbon.* – “我们爱我们的城市。”
2. **不能出现在主语里。** *Anna kaj ŝia fratino venis.* – “安娜和她的姐妹来了。”这里用 *sia* 是错的，因为这个短语本身就是主语。换成 *kun* 就对了：*Anna kun sia fratino venis.*

汉语的“自己”可以用于任何人称（“我自己”“你自己”“他自己”），世界语的 *si* 只用于第三人称，这一点要特别注意。反过来，汉语的“他爱他的妻子”既可以指他自己的妻子，也可以指别人的妻子，听的人只能靠上下文判断；世界语则用 *sia* 和 *lia* 把两种意思分开：*Li amas sian edzinon*（自己的妻子），*Li amas lian edzinon*（另一个人的妻子）。

## Ci：古旧的“你”

《世界语基础》的词典里有 *ci*，一个亲昵的单数“你”，但16条规则没有提到它。PMEG 说明 *ci* 在实际中从未真正使用过，许多说话的人也听不懂。正常的世界语始终用 *vi*。*Ci* 是亲昵的“你”，并不是汉语里敬称的“您”。

## Ri 与不分性别的代词

世界语没有官方的代词来指一个性别不明或不必说明的人。传统上用 *li*，如今越来越多地被批评带有性别歧视。柴门霍夫也允许对性别不明的人用 *ĝi*，但 PMEG 提醒，用于成年人可能听起来像把人当作物品。

非官方的代词 *ri*（*rin*、*ria*）表示单个的人，意思是“他或她”，不分性别。PMEG 把它标为非官方，并指出它传播得相当广，尤其是在年轻的说话者当中。据英语维基百科，到2019年它是最受欢迎的中性代词提案；世界语学院没有采纳。

- *Mia amiko diris, ke ri venos.* – “我的朋友说他（她）会来。”

## 介词后面的代词

在介词后面，代词保持基本形式：*kun mi* – “和我”，*por vi* – “给你”，*al ŝi* – “给她”。接受动作的人要用 *al*：*Donu al mi la libron.* – “把书给我。”见[介词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/prepositions/)。

## 例句

- *Mi amas vin.* – “我爱你。”
- *Ni parolis pri vi hieraŭ.* – “我们昨天谈到了你。”
- *Ŝi donis al li sian libron.* – “她把自己的书给了他。”
- *Ŝi donis al li lian libron.* – “她把他的书给了他。”
- *Ili vizitis siajn gepatrojn.* – “他们看望了自己的父母。”
- *Li lavas sin ĉiumatene.* – “他每天早上洗澡。”
- *La hundo ludas kun sia pilko.* – “狗在玩自己的球。”
- *Ĉu tiu ombrelo estas via aŭ mia?* – “那把伞是你的还是我的？”
- *Oni diras, ke la vintro estos malvarma.* – “人们说，冬天会很冷。”

## 常见问题

### 世界语里怎样表示敬称的“您”？

用 *vi*，不论对一个人还是许多人，不论正式还是非正式。想表示更多的礼貌，可以加上称呼，如 *sinjoro*“先生”或 *sinjorino*“女士”。

### sia 和 lia 有什么区别？

*Sia* 指回分句的主语：*Li legas sian libron* – “他在读自己的书”。*Lia* 指别人的：*Li legas lian libron* – “他在读他的（另一个男人的）书”。

### 世界语有不分性别的代词吗？

没有官方的。非官方的 *ri* 是用得最广的选择；传统上，性别不明的人用 *li* 和 *ĝi*。

### ci 现在还用吗？

几乎不用。它只出现在《世界语基础》的词典里，PMEG 建议始终用 *vi*。

### 怎样表示“我的”“你的”（单独使用）？

用带 *la* 的物主代词：*la mia* – “我的”，*la via* – “你的”。它像形容词一样保持一致：*Viaj ŝuoj estas novaj, la miaj estas malnovaj.* – “你的鞋是新的，我的是旧的。”

## 来源

- [Fundamento de Esperanto，规则5（英语版）](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html) – Akademio de Esperanto
- PMEG：[Personaj pronomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/personaj.html)、[Posedaj pronomoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/posedaj.html)、[Dua persono (vi, ci)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/dua.html)、[Tria persono (li, ŝi, ĝi, ri)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/tria.html)、[Si en simplaj frazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/si/simplaj_frazoj.html)
- [Esperanto grammar](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_grammar)和 [Gender reform in Esperanto](https://en.wikipedia.org/wiki/Gender_reform_in_Esperanto) – 维基百科（英文）
