# 世界语关系从句：kiu、kiun、kio 和 kies 的用法

Source: https://esperantopedia.org/zh/grammar/relative-clauses/
Language: zh
Updated: 2026-10-28

> 世界语的关系从句以 kiu、kio 或 kies 开头。kiu 与名词的数一致，-n 则取决于它在从句中的作用：la libro, kiun mi legas。含 ke 与 kiu 的区别。

世界语的关系从句以一个 ki- 词开头，通常是 *kiu*，它代表所描述的那个名词：*La libro, kiun mi legas, estas bona.* – “我正在读的那本书很好。”*Kiu* 一个词就兼有英语 who、which 和 that 的意思。名词是复数时，它加 *-j*；它在自己的从句里作宾语时，加 *-n*。PMEG 称之为 *rilataj subfrazoj*。

从句紧跟在它的名词后面。和英语不同，世界语从不省略关系词：“我读过的书”是 *la libro, kiun mi legis*。

## 说汉语的人：从句放在名词后面

汉语的关系从句放在名词前面，用“的”连接，也不需要关系词：“我正在读的书”“住在那里的人”。世界语刚好相反：从句放在名词后面，并且必须用 *kiu* 引出，*kiu* 在从句里代表那个名词。

| 汉语 | 世界语 |
|---|---|
| 我正在读的书 | *la libro, kiun mi legas* |
| 住在那里的人 | *la viro, kiu loĝas tie* |
| 父亲是医生的女孩 | *la knabino, kies patro estas kuracisto* |
| 我出生的城市 | *la urbo, kie mi naskiĝis* |

汉语的“的”还有第二种用法：说明名词的内容（“安娜要来的消息”）。世界语把这两种用法分开：描述名词用 *kiu*，说明内容用 *ke*。见下文“Ke 还是 kiu？”。

## 选哪个关系词

| 所描述的名词 | 用 | 例子 |
|---|---|---|
| 人或事物，是从句的主语 | *kiu*、*kiuj* | *La viro, kiu loĝas tie, estas mia onklo.* – “住在那里的那个男人是我的叔叔（或舅舅、伯父）。” |
| 人或事物，是从句的宾语 | *kiun*、*kiujn* | *La libroj, kiujn mi legas, estas bonaj.* – “我正在读的那些书很好。” |
| 人或事物，在介词之后 | 介词 + *kiu* | *la amiko, kun kiu mi parolis* – “我与之交谈过的朋友” |
| 所有者 | *kies* | *la knabino, kies patro estas kuracisto* – “父亲是医生的那个女孩” |
| *tio, ĉio, io, nenio* 或整个意思 | *kio*、*kion* | *ĉio, kion vi diris* – “你说过的一切” |
| 地点或时间 | *kie*、*kien*、*kiam* | *la urbo, kie mi naskiĝis* – “我出生的城市” |
| 方式、种类或数量 | *kiel*、*kia*、*kiom* | *tiom da tempo, kiom vi bezonas* – “你需要的那么多时间” |

## Kiu、kiuj、kiun、kiujn

*Kiu* 与它所代替的名词在数上一致，像[形容词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/nouns-adjectives/)一样。它的 *-n*（见[宾格](https://esperantopedia.org/zh/grammar/accusative/)）只取决于它在关系从句里的作用，而与名词在主句里的作用无关。

| *kiu* 在从句中的作用 | 单数 | 复数 |
|---|---|---|
| 主语 | *kiu* | *kiuj* |
| 宾语 | *kiun* | *kiujn* |
| 在介词之后 | *kun kiu* | *kun kiuj* |

要选对形式，可以把从句还原成一个独立的句子，看 *kiu* 代替的是什么：*Mi legas la libron* 得出 *la libro, kiun mi legas*（宾语，所以加 -n）；*La viro loĝas tie* 得出 *la viro, kiu loĝas tie*（主语，不加 -n）。

- *Mi vidis la knabon, kiu kantis.* – “我看见了那个唱歌的男孩。”*Knabon* 是 *vidis* 的宾语，但 *kiu* 是 *kantis* 的主语，所以不加 -n。
- *La knabo, kiun mi vidis, kantis.* – “我看见的那个男孩在唱歌。”现在 *knabo* 是主语，*kiun* 是宾语。

## kiu 前面的介词

介词直接放在 *kiu* 前面，这一对词开启从句。英语可以把介词留在末尾，世界语不行（PMEG）。

| 汉语 | 世界语 |
|---|---|
| 我与之交谈过的朋友 | *la amiko, kun kiu mi parolis* |
| 我们睡觉的房间 | *la ĉambro, en kiu ni dormas* |
| 我走进去的房间 | *la ĉambro, en kiun mi iris* |

在[介词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/prepositions/)后面，*kiu* 不加 -n，除非表示方向：*en kiu* 是“在其中”，*en kiun* 是“进到其中”。

## Kio：在 tio、ĉio、io 和 nenio 之后

当所描述的名词是以 *-o* 结尾的关联词时，用 *kio*（宾语是 *kion*），不用 *kiu*：

- *Tio, kio okazis, estis stranga.* – “发生的事很奇怪。”
- *Mi komprenis ĉion, kion vi diris.* – “你说的一切我都明白了。”
- *Ŝi havas nenion, kion ŝi volas kaŝi.* – “她没有任何想要隐瞒的东西。”

*Kio* 也跟在单独使用、表示“那样东西”的形容词后面：*la unua, kion mi lernis* – “我学到的第一件事”；跟名词在一起时又是 *kiu*：*la unua vorto, kiun mi lernis* – “我学的第一个词”。*Kio* 还可以指代整个分句：*Ŝi gajnis la konkurson, kio ĝojigis ĉiujn.* – “她赢得了比赛，这让所有人都很高兴。”

## Kies：“谁的”

*Kies* 相当于“谁的”，用来引出所有者。它从不加 -j 或 -n；加的是它后面的名词：

- *La knabino, kies patro estas kuracisto, loĝas apud mi.* – “父亲是医生的那个女孩住在我旁边。”
- *Jen la viro, kies hundon mi trovis.* – “这就是那个人，我找到了他的狗。”

*Kies* 主要表示所属和归属。表示从一群里取出一部分，用 *el kiuj*：*Mi havas tri katojn, el kiuj unu estas nigra.* – “我有三只猫，其中一只是黑的。”

## Kie、kiam、kiel 与成对的 tiu … kiu

ki- 词常常与主句里同一组的 ti- 词相呼应，这就是[关联词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/correlatives/)构成一张表的原因。

| 主句 | 关系从句 | 例子 |
|---|---|---|
| *tiu* | *kiu* | *Tiu, kiu venis, estas mia frato.* – “来的那个人是我的兄弟。” |
| *tio* | *kio* | *Mi aŭdis tion, kion vi diris.* – “我听见了你说的话。” |
| *tia* | *kia* | *Mi serĉas tian ĉambron, kian vi priskribis.* – “我在找你描述的那种房间。” |
| *tie*、*tien* | *kie*、*kien* | *Mi restos tie, kie vi estas.* – “我会留在你所在的地方。” |
| *tiam* | *kiam* | *Venu tiam, kiam vi povas.* – “你能来的时候就来。” |
| *tiel* | *kiel* | *Skribu tiel, kiel vi parolas.* – “像你说话那样去写。” |

如果 ti- 词与 ki- 词形式相同，ti- 词可以省去：*Kiu serĉas, trovas.* – “寻找的人就会找到。”形式不同时，它必须保留：*Mi konas tiun, kiu telefonis.* – “我认识打电话的那个人。”不能说 *Mi konas, kiu telefonis*，因为 *tiun* 要加 -n 而 *kiu* 不加。

在名词后面，*kie* 和 *kiam* 的用法相同：*la tago, kiam ni renkontiĝis* – “我们相遇的那天”。*Kie* 常常代替“在其中”：*la ĝardeno, kie ni ludis* = *la ĝardeno, en kiu ni ludis* – “我们玩耍的花园”。*Kial* 作为关系词很少见：要写 *la kaŭzo, pro kiu ili foriris* – “他们离开的原因”。

## Ke 还是 kiu？

英语的 “that” 有两个作用：描述名词（“我读过的书”），也引出一个陈述（“我知道你是对的”）。世界语把它们分开。*Ke* 本身没有意思，只标明一个分句的开始（PMEG）。见[连词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/conjunctions/)。

汉语的“的”也有同样的两个作用：既描述名词（“我读过的书”），也说明名词的内容（“安娜要来的消息”）。所以对说汉语的人来说，这里要特别分清。

| 汉语 | 世界语 | 原因 |
|---|---|---|
| 我读过的书 | *la libro, kiun mi legis* | 书是“读”的宾语。 |
| 我知道你是对的 | *Mi scias, ke vi pravas.* | 表示知道的动词后面是一个陈述。 |
| 安娜告诉我的消息 | *la novaĵo, kiun Anna rakontis al mi* | 消息是“告诉”的宾语。 |
| 安娜要来的消息 | *la novaĵo, ke Anna venos* | 从句说明了消息的内容。 |

检验的办法是把名词放回从句里。*Mi legis la libron* 说得通，所以用 *kiun*。*Anna venos* 去掉“消息”本身就是完整的句子，所以用 *ke*。

## 句子里的问句

句子里的问句以 *ĉu*（是非问）或 ki- 词开头，不加问号；见[疑问与否定](https://esperantopedia.org/zh/grammar/questions-negation/)。

- *Mi ne scias, ĉu ŝi venos.* – “我不知道她来不来。”
- *Mi ne scias, kiu venos.* – “我不知道谁会来。”

“是否”不要用 *se*（“如果”）。同样的 ki- 从句可以是问句，也可以是省略了 *tion* 的关系从句：*Mi scias, kion vi diris* 是“我知道你说了什么”，也是“我知道你说的那件事”，区别很小（PMEG）。

## 逗号

PMEG 没有硬性的逗号规则；逗号用在自然停顿的地方，例如从句之前：*Mi vidis katon, kiu dormis sur la tablo.* – “我看见一只猫在桌子上睡觉。”夹在句子中间的从句，两边都要加逗号：*La viro, kiu loĝas tie, estas mia onklo.* 即使是用来确定名词的从句，也可以随时加上逗号（PMEG）。

逗号加在介词之前，不加在 *kiu* 之前：*la amiko, kun kiu mi parolis*，绝不是 *la amiko kun, kiu mi parolis*。

## 典型错误

| 错误 | 更好的说法 | 原因 |
|---|---|---|
| *La libro, kiu mi legas* | *La libro, kiun mi legas* | *Kiu* 是 *legas* 的宾语。 |
| *Mi vidis la viron, kiun kantis.* | *Mi vidis la viron, kiu kantis.* | *Kiu* 是 *kantis* 的主语；*viron* 的 -n 不会照抄过来。 |
| *La libro mi legas* | *La libro, kiun mi legas* | 关系词不能省去。 |
| *La mi legas libro* | *La libro, kiun mi legas* | 汉语的修饰语在名词前面；世界语的从句在名词后面。 |
| *La amiko, mi parolis kun* | *La amiko, kun kiu mi parolis* | 介词要放在 *kiu* 前面。 |
| *ĉio, kiu mi diris* | *ĉio, kion mi diris* | 在 *ĉio* 之后用 *kio*。 |
| *Mi pensas, kiu vi pravas.* | *Mi pensas, ke vi pravas.* | 陈述需要 *ke*。 |
| *Mi ne scias, se ŝi venos.* | *Mi ne scias, ĉu ŝi venos.* | *Ĉu* 是“是否”，*se* 是“如果”。 |

## 例句

- *La filmo, kiun ni vidis hieraŭ, estis tre amuza.* – “我们昨天看的那部电影非常有趣。”
- *Mi havas amikon, kiu parolas kvin lingvojn.* – “我有一个会说五种语言的朋友。”
- *La urbo, en kiu mi naskiĝis, estas malgranda.* – “我出生的城市很小。”
- *La homoj, kun kiuj mi laboras, estas tre afablaj.* – “和我一起工作的人都很和善。”
- *Jen la instruisto, kies lecionojn mi ŝatas.* – “这就是那位老师，我很喜欢他的课。”
- *Ĉio, kion vi bezonas, estas en la sako.* – “你需要的一切都在袋子里。”
- *Mi memoras la tagon, kiam ni unue renkontiĝis.* – “我记得我们第一次见面的那一天。”
- *Ŝi loĝas en la domo, kie loĝis ŝiaj geavoj.* – “她住在她祖父母曾经住过的房子里。”

## 常见问题

### 世界语里的“谁”“哪个”“……的”怎么说？

人和事物都用 *kiu*，复数用 *kiuj*：*la viro, kiu venis*。在 *tio, ĉio, io* 和 *nenio* 之后用 *kio*。英语陈述句前的 “that” 是 *ke*。

### 该用 kiu 还是 kiun？

词在自己的从句里作宾语时用 *kiun*（*la libro, kiun mi legas*），作主语时用 *kiu*（*la viro, kiu loĝas tie*）。

### 世界语里可以省略关系代词吗？

不可以。“我读过的书”必须说成 *la libro, kiun mi legis*，“我与之交谈过的朋友”必须说成 *la amiko, kun kiu mi parolis*。

### ke 和 kiu 有什么区别？

*Kiu* 描述名词，并在从句里代替它。*Ke* 只引出表示陈述或名词内容的分句：*Mi scias, ke vi pravas*；*la fakto, ke li venis*。

### kiu 前面要加逗号吗？

通常要加：*Mi vidis la viron, kiu loĝas tie.* PMEG 没有硬性规定，但从句前面加逗号是正常的习惯。

## 来源

- PMEG：[Rilataj subfrazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/index.html)、[Rilataj kiu, kio kaj kies](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/kiu_kio_kies/index.html)，及其分页 [kiu](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/kiu_kio_kies/kiu.html)、[kio](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/kiu_kio_kies/kio.html) 和 [kies](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/kiu_kio_kies/kies.html)
- PMEG：[Aliaj rilataj KI-vortoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/aliaj_ki-vortoj.html)、[Forlaso de TI-vorto](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/rilataj/ti-forlaso.html)
- PMEG：[Ke-frazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/ke/index.html)、[Ke-frazoj kiel priskribo](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/ke/priskribo.html)、[Demandaj subfrazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/demandaj.html)
- PMEG：[Kio estas subfrazo?](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/subfrazoj/kio.html)、[Helposignoj (komo)](https://bertilow.com/pmeg/skribo_elparolo/skribo/helposignoj.html)
- [Esperanto grammar](https://en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_grammar) – 维基百科（英文）
- 词义已在 [ReVo（Reta Vortaro）](https://reta-vortaro.de/revo/)中核对