# 世界语 -ig- 与 -iĝ-：及物动词和不及物动词

Source: https://esperantopedia.org/zh/grammar/transitivity/
Language: zh
Updated: 2026-10-28

> 世界语的动词分及物和不及物：komenci 与 komenciĝi，fermi 与 fermiĝi。用 -ig- 加上宾语，用 -iĝ- 去掉宾语。附30多组经 ReVo 核对的动词和汉语对照。

每个世界语动词要么带直接宾语（及物），要么不带（不及物），后缀 *-ig-* 和 *-iĝ-* 负责在二者之间转换。*-Ig-* 增加一个施动者和一个宾语：*sidi*“坐”→ *sidigi*“使（某人）坐下”。*-Iĝ-* 去掉宾语：*fermi*“关（某物）”→ *fermiĝi*“（自己）关上”。两个都是1905年《世界语基础》里的官方后缀。

英语掩盖了这个区别，因为 “open”“start”“change”“break” 两种用法都行：“I opened the door” 和 “the door opened”。世界语需要两个形式：*Mi malfermis la pordon.* 和 *La pordo malfermiĝis.* 单说 *La pordo malfermis* 是错的。

加 *-iĝ-*，宾语就变成主语；加 *-ig-*，主语就变成宾语：

Mi malfermis la pordon. | 我开了门。
La pordo malfermiĝis. | 门开了。

La infano dormas. | 孩子在睡觉。
Ŝi dormigas la infanon. | 她在哄孩子睡觉。

## 说汉语的人：汉语怎样区分，世界语怎样区分

汉语对这一对区别的处理很不整齐。有些动词，及物和不及物形式相同：“开门”“门开了”，“关”“开始”“改变”都是这样。另一些要靠不同的词或结构来区分：“死”和“杀死”，“醒”和“叫醒”，“破”和“打破”。世界语一律分开，用 *-iĝ-* 和 *-ig-* 来转换：

| 汉语（不及物） | 世界语 | 汉语（及物） | 世界语 |
|---|---|---|---|
| 杯子破了 | *La glaso rompiĝis.* | 打破杯子 | *Mi rompis la glason.* |
| 门开了 | *La pordo malfermiĝis.* | 开门 | *Mi malfermis la pordon.* |
| 他醒了 | *Li vekiĝis.* | 叫醒他 | *Mi vekis lin.* |
| 蛇死了 | *La serpento mortis.* | 杀死蛇 | *Li mortigis la serpenton.* |
| 孩子睡着了 | *La infano dormas.* | 哄孩子睡觉 | *Ŝi dormigas la infanon.* |

汉语的“使”“让”也可以对应 *-ig-*：“使房间干净”就是 *purigi la ĉambron*。而“……起来”“变得……”接近 *-iĝ-*：“红起来”“变红”就是 *ruĝiĝi*。

## 及物还是不及物？

及物动词可以带直接宾语，宾语加 *-n*（见[宾格](https://esperantopedia.org/zh/grammar/accusative/)）。在动词后面问“谁？”或“什么？”。*Mi fermas la pordon*“我关门”：答案是 *la pordon*，所以 *fermi* 是及物的。*Mi dormas*“我睡觉”没有答案，所以 *dormi* 是不及物的。

单看动词词根，看不出它属于哪一类；这取决于意思，词典里有记录。免费的世界语词典 ReVo 给大多数动词标上 *tr*（及物）、*ntr*（不及物）或 *x*（两者皆可）。下表中的每个词根动词都在 ReVo 里核对过，并标出了它的标记。

有些动词两种用法都有。ReVo 把 *paroli* 标为 *x*：*Ŝi parolas.* – “她在说话。”和 *Ŝi parolas Esperanton.* – “她说世界语。”少数不及物动词可以带一个只是重复动作的宾语：*Mi dancis valson.* – “我跳了一支华尔兹。”

## 及物词根：-iĝ- 去掉宾语

当宾语变成主语、动作自己发生，或者没人在乎是谁做的，就加 *-iĝ-*。比较：

- *La infano rompis la glason.* – “孩子打破了杯子。”
- *La glaso rompiĝis.* – “杯子破了。”

| 动词 | ReVo | 意思 | 加 -iĝ- | 意思 |
|---|---|---|---|---|
| *komenci* | tr | 开始（某事） | *komenciĝi* | 开始（某个事件发生） |
| *fini* | tr | 结束、完成（某事） | *finiĝi* | 结束 |
| *fermi* | tr | 关 | *fermiĝi* | 关上 |
| *malfermi* | tr | 打开 | *malfermiĝi* | 打开了；开着 |
| *veki* | tr | 叫醒（某人） | *vekiĝi* | 醒来 |
| *movi* | tr | 移动（某物） | *moviĝi* | 动；挪动 |
| *turni* | tr | 转动（某物） | *turniĝi* | 转身；旋转 |
| *ŝanĝi* | tr | 改变（某物） | *ŝanĝiĝi* | 改变；被改动 |
| *rompi* | tr | 打破 | *rompiĝi* | 破裂 |
| *levi* | tr | 举起 | *leviĝi* | 升起 |
| *trovi* | tr | 找到 | *troviĝi* | 位于；被发现 |
| *detrui* | tr | 毁坏 | *detruiĝi* | 毁坏；崩溃 |
| *naski* | tr | 生（孩子） | *naskiĝi* | 出生 |

## 不及物词根：-ig- 增加宾语

要说某人或某物使动作发生，就加 *-ig-*。原来的主语变成宾语：*La infano dormas.* → *Ŝi dormigas la infanon.* – “她在哄孩子睡觉。”每一个带 *-ig-* 的动词都带宾语（PMEG）。

| 动词 | ReVo | 意思 | 加 -ig- | 意思 |
|---|---|---|---|---|
| *sidi* | ntr | 坐 | *sidigi* | 使（某人）坐下 |
| *stari* | ntr | 站 | *starigi* | 竖起；使站立 |
| *morti* | ntr | 死 | *mortigi* | 杀死 |
| *bruli* | ntr | 燃烧；着火 | *bruligi* | 烧（某物） |
| *daŭri* | ntr | 持续 | *daŭrigi* | 继续（某事） |
| *resti* | ntr | 留下；剩下 | *restigi* | 把（某物）留下 |
| *vivi* | ntr | 活着 | *vivigi* | 使复活；赋予生命 |
| *fali* | ntr | 倒下；落下 | *faligi* | 使倒下；打倒 |
| *dormi* | ntr | 睡觉 | *dormigi* | 哄睡 |
| *kreski* | ntr | 生长 | *kreskigi* | 种植；培育 |
| *boli* | ntr | 沸腾 | *boligi* | 把（液体）烧开 |
| *okazi* | ntr | 发生 | *okazigi* | 举办；组织（活动） |
| *ĉesi* | ntr | 停止 | *ĉesigi* | 使停止；中止 |

本来就带宾语的词根也可以加 *-ig-*，意思是“使某人做某事”：*kompreni*“理解”→ *komprenigi*“使理解”；*manĝi*“吃”→ *manĝigi*“喂”；*scii*“知道”→ *sciigi*“通知”。宾语只能是人或事物之一，不能两个都有：*Mi sciigis lin pri la afero.* – “我把这件事告诉了他。”

## Sidi、sidiĝi、sidigi：一个词根的三个动词

对不及物词根，两个后缀都可以加。

| 动词 | 意思 | 例子 |
|---|---|---|
| *sidi* | 坐着 | *La infano sidas.* – “孩子坐着。” |
| *sidiĝi* | 坐下 | *La infano sidiĝis.* – “孩子坐下了。” |
| *sidigi* | 使某人坐下 | *Ŝi sidigis la infanon.* – “她让孩子坐下。” |

在不及物词根后面，*-iĝ-* 标明动作的开始，几乎和前缀 *ek-* 一样（见[前缀](https://esperantopedia.org/zh/grammar/prefixes/)）：*sidiĝi* ≈ *eksidi*。*Sidiĝi* 指坐下去的动作，*sidi* 指坐着的姿势：*Bonvolu sidiĝi.* – “请坐下。”

这和汉语的“坐”与“坐下”类似：“他坐着”是 *Li sidas*，“他坐下了”是 *Li sidiĝis*。汉语靠补语“下”表示动作的开始，世界语靠 *-iĝ-*。

## 形容词和名词词根：两个后缀都可以

从形容词出发，*-ig-* 的意思是“使成为那样”，*-iĝ-* 的意思是“变成那样”：*pura*“干净的”→ *purigi*“弄干净”，*puriĝi*“变干净”。名词遵循同样的模式；背后的道理见[构词法](https://esperantopedia.org/zh/grammar/word-building/)。

| 词根 | 加 -ig- | 加 -iĝ- |
|---|---|---|
| *pura* – 干净的 | *purigi* – 弄干净 | *puriĝi* – 变干净 |
| *ruĝa* – 红的 | *ruĝigi* – 染红 | *ruĝiĝi* – 变红；脸红 |
| *granda* – 大的 | *grandigi* – 放大 | *grandiĝi* – 变大 |
| *seka* – 干的 | *sekigi* – 弄干 | *sekiĝi* – 变干 |
| *laca* – 累的 | *lacigi* – 使疲劳 | *laciĝi* – 累了 |
| *kolero* – 愤怒 | *kolerigi* – 激怒 | *koleriĝi* – 生气 |
| *paco* – 和平 | *pacigi* – 使平息；安抚 | *paciĝi* – 和解 |
| *edzo* – 丈夫 | *edzigi* – 使（某男子）成婚 | *edziĝi* – （男子）结婚 |
| *edzino* – 妻子 | *edzinigi* – 使（某女子）成婚 | *edziniĝi* – （女子）结婚 |

说一对夫妻，用 *geedziĝi*：*Ili geedziĝis en Majo.* – “他们五月结了婚。”对 *amiko*“朋友”来说，有用的动词是 *amikiĝi*：*Mi amikiĝis kun ŝi.* – “我和她成了朋友。”

## 容易犯的错误

最常见的错误是用及物动词却没有宾语。如果没有宾语，事情只是自己发生，那么你多半需要 *-iĝ-*。

| 错误 | 正确 | 原因 |
|---|---|---|
| *La filmo komencas je la oka.* | *La filmo komenciĝas je la oka.* | 没有宾语：电影自己开始。汉语的“开始”两种用法形式相同，世界语要区分。 |
| *La leciono finis.* | *La leciono finiĝis.* | *Fini* 需要宾语：*Ŝi finis la lecionon.* |
| *La pordo malfermas.* | *La pordo malfermiĝas.* | 没有宾语，所以用 *-iĝ-*。 |
| *La vetero ŝanĝis.* | *La vetero ŝanĝiĝis.* | *Ŝanĝi* 需要宾语：*Mi ŝanĝis mian opinion.* |
| *Mi vekis je la sesa.* | *Mi vekiĝis je la sesa.* | *Veki* 的意思是叫醒别人。 |
| *Li mortis la serpenton.* | *Li mortigis la serpenton.* | *Morti* 从不带宾语。 |
| *La libro vendas bone.* | *La libro vendiĝas bone.* | 书不是卖东西的人。汉语说“这本书卖得很好”，容易照搬成主动形式。 |

*Komenci* 加不定式是正确的，因为不定式就是宾语：*Komencis pluvi.* – “开始下雨了。”

## Esti fermita 还是 fermiĝi？

两者都可以描述关上的门，但说的是不同的东西。

| 形式 | 侧重点 | 例子 |
|---|---|---|
| 主动 | 施动者 | *La gardisto fermis la pordon.* – “警卫关上了门。” |
| 被动：*esti* + *-ita* | 事物；背后有施动者，无论说出与否 | *La pordo estas fermita.* – “门是关着的。” |
| *-iĝ-* | 事物自身的变化 | *La pordo fermiĝis.* – “门关上了。” |

被动态背后总有一个施动者，可以用 *de* 补上：*La pordo estis fermita de la gardisto.* *-iĝ-* 动词则表示动作多少是自己发生的，所以通常不说出施动者。PMEG 把 *Li estis naskita en Januaro* 与 *Li naskiĝis en Januaro* 作对比：前者强调出生这件事，后者强调新生的婴儿。同样，*Li estas nomata Petro* 的意思是大家管他叫这个名字，而 *Li nomiĝas Petro* 只是说出他的名字。关于被动态的更多内容见[分词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/participles/)。

汉语的“被”字句相当于世界语的被动态：“门被警卫关上了”是 *La pordo estis fermita de la gardisto*；“门关上了”没有“被”，则接近 *La pordo fermiĝis*。

## 什么时候不需要后缀

- 本身已经表示变化的动词通常不需要 *-iĝ-*。*Morti* 已经是“从生到死”；*mortiĝi* 很少见，给人意外的感觉（PMEG）。
- PMEG 更喜欢 *ĉesi* 或 *ekĉesi*，而不是 *ĉesiĝi*；更喜欢 *ektimi*，而不是 *timiĝi*；更喜欢 *ekscii*，而不是 *sciiĝi*。
- 要说某人使一件已经是 *-iĝ-* 动词的事情发生，用 *igi* 加不定式，不要叠加后缀：*La bruo igis ŝin vekiĝi.* – “噪音使她醒了过来。”*Igi*“致使”和 *iĝi*“变成”本身也是动词。

## 例句

- *Mi fermis la pordon.* – “我关上了门。”
- *La pordo fermiĝis pro la vento.* – “门因为风而关上了。”
- *La orkestro komencis la koncerton akurate.* – “管弦乐团准时开始了音乐会。”
- *La koncerto komenciĝis je la oka.* – “音乐会在八点开始了。”
- *La infano sidiĝis apud la fenestro.* – “孩子在窗边坐了下来。”
- *La patro sidigis la bebon sur la seĝon.* – “父亲把婴儿放到椅子上坐好。”
- *La akvo jam bolas.* – “水已经开了。”
- *Mi boligas akvon por teo.* – “我在烧水泡茶。”
- *Liaj vortoj ĝojigis ĉiujn.* – “他的话让大家都很高兴。”
- *La prezoj altiĝis dum la jaro.* – “这一年里物价上涨了。”

## 常见问题

### -ig- 和 -iĝ- 有什么区别？

*-Ig-* 的意思是“致使”：增加一个施动者和一个宾语（*bruli* → *bruligi*）。*-Iĝ-* 的意思是“变成”或“自己发生”：从不带宾语（*fermi* → *fermiĝi*）。所有后缀的清单见[后缀](https://esperantopedia.org/zh/grammar/suffixes/)。

### komenci 在世界语里是及物的吗？

是的，ReVo 把它标为 *tr*。它带所开始的事物（*Mi komencis la laboron*）或不定式（*Li komencis paroli*）。对于自己开始的事件，用 *komenciĝi*：*La koncerto komenciĝis.*

### “商店九点开门”怎么说？

*La butiko malfermiĝas je la naŭa.* 如果是某个人在开门，就用普通动词：*La vendisto malfermas la butikon je la naŭa.*

### 怎么判断一个世界语动词是不是及物的？

查 ReVo，它把动词标为 *tr*、*ntr* 或 *x*（两者皆可），或者在动词后面问“谁？”或“什么？”。带 *-ig-* 的动词总是及物的，带 *-iĝ-* 的动词从来不是。

### 没有带帽子的字母，怎样输入 -iĝ-？

在 x 系统里写 *igx*：*komencigxi* 就变成 *komenciĝi*。

### “坐下”是 sidi 还是 sidiĝi？

*Sidiĝi* 指坐下去的动作：*Ŝi sidiĝis apud mi.* – “她在我旁边坐下了。”*Sidi* 是坐着的状态：*Mi sidas.* – “我坐着。”*Sidigi* 的意思是让别人坐下。

## 来源

- PMEG：[IG-verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/ig.html)、[IĜ-verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/igh.html)、[Objektaj verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/objektaj.html)、[Senobjektaj verboj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/senobjektaj.html)
- PMEG：[IG](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/ig.html)和 [IĜ](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html)（包括 IĜ 动词与被动动词的比较）
- PMEG：[Pasivo – bazaj reguloj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pasivo/bazaj_reguloj.html)、[Pasivigeblaj frazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pasivo/pasivigeblaj_frazoj.html)
- [Reta Vortaro](https://reta-vortaro.de/)（ReVo）：[缩写 *tr*、*ntr*、*x*](https://reta-vortaro.de/revo/dok/mallongigoj.html)；词条如 [komenci](https://reta-vortaro.de/revo/art/komenc.html)、[fini](https://reta-vortaro.de/revo/art/fin.html)、[fermi](https://reta-vortaro.de/revo/art/ferm.html)、[sidi](https://reta-vortaro.de/revo/art/sid.html)、[morti](https://reta-vortaro.de/revo/art/mort.html)、[veki](https://reta-vortaro.de/revo/art/vek.html)、[bruli](https://reta-vortaro.de/revo/art/brul.html)
- [Fundamento de Esperanto](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/) – Akademio de Esperanto