# 世界语第10课：构词法、前缀和后缀

Source: https://esperantopedia.org/zh/learn/course/lesson-10/
Language: zh
Updated: 2026-10-08

> 一个词根，许多词：lerni 变成 lernejo“学校”，malsanulejo 是“医院”。学会 mal-、-ej-、-ist-、-in- 等八个词缀，并对照汉语的构词成分。

这一课教你让世界语词汇迅速增长的办法：用部件造词。词根加上前缀或后缀，再加词尾，就得到一个不用查词典也能看懂的新词：*lern·ej·o*“学＋地方＋名词”＝“学校”。你会学到八个最有用的词缀——*mal-, -ej-, -ist-, -in-, -et-, -eg-, -ul-* 和 *-an-*——还会看到一个词根怎样长成一整个词族。

## 对话

大会有一个游戏之夜。第1课里主持在线小组的 Juma 在主持一个文字游戏。

| 世界语 | 汉语 |
|---|---|
| **Juma:** Bonvenon al la vortludo! La reguloj estas simplaj: mi diras vorton, kaj vi faras novajn vortojn. | 欢迎来到文字游戏！规则很简单：我说一个词，你们造新词。 |
| **Juma:** La unua vorto: *granda*. Kio estas la malo? | 第一个词：*granda*“大”。它的反义词是什么？ |
| **Ana:** Malgranda! | *Malgranda*！（小） |
| **Juma:** Ĝuste! Kaj tre, tre granda? | 对！那非常非常大呢？ |
| **Tomo:** Grandega! Kiel la kongresejo! | *Grandega*！（巨大）就像大会会场！ |
| **Juma:** Bonege. Nun: *lerni*. Kiel ni nomas la lokon, kie oni lernas? | 太好了。现在：*lerni*“学”。我们把人们学习的地方叫什么？ |
| **Keiko:** Lernejo! | *Lernejo*！（学校） |
| **Juma:** Kaj la personon, kiu instruas tie? | 在那里教书的人呢？ |
| **Ana:** Instruisto – aŭ instruistino, se ŝi estas virino. | *Instruisto*（教师）——如果是女性，就是 *instruistino*。 |
| **Juma:** Perfekte! Kaj ni ĉiuj ĉi tie, ĉe la kongreso? | 完美！那我们这些在大会上的人呢？ |
| **Tomo:** Ni estas kongresanoj! | 我们是 *kongresanoj*！（大会参加者） |
| **Juma:** Jes! Lasta vorto: *domo*. Kaj malgranda domo? | 对！最后一个词：*domo*“房子”。小房子呢？ |
| **Keiko:** Dometo! | *Dometo*！（小屋） |
| **Juma:** Kaj persono, kiu estas juna? | 年轻的人呢？ |
| **Ana:** Junulo! Kiel ni! | *Junulo*！（年轻人）就像我们！ |
| **Juma:** Ha ha! Gratulon – vi ĉiuj gajnis! | 哈哈！恭喜——你们都赢了！ |

*Kie* 和 *kiu* 也可以把句子的两个部分连起来：*la lokon, kie oni lernas*——“人们学习的地方”；*la personon, kiu instruas*——“教书的人”。

## 生词

| 世界语 | 汉语 | 说明 |
|---|---|---|
| *vortludo* | 文字游戏 | *vorto*“词”+ *ludo*“游戏” |
| *regulo* | 规则 | |
| *simpla* | 简单的 | |
| *diri* | 说 | |
| *malo* | 反义；相反 | 把 *mal-* 当作单词使用 |
| *loko* | 地方 | |
| *oni* | 人们；有人；（泛指的）你 | *kie oni lernas*“人们在哪里学习” |
| *instrui* | 教 | *lerni*“学” |
| *persono* | 人 | |
| *virino* | 女人 | *viro*“男人” |
| *domo* | 房子 | |
| *juna* | 年轻的 | *maljuna*“老的（指人）” |
| *lasta* | 最后的 | |
| *gajni* | 赢；获得 | |
| *gratulon!* | 恭喜！ | |
| *se* | 如果 | |
| *lernejo* | 学校 | *lern-* + *-ej-* |
| *instruisto* | 教师 | *instru-* + *-ist-* |
| *kongresano* | 大会参加者 | *kongres-* + *-an-* |
| *dometo* | 小房子；小屋 | *dom-* + *-et-* |
| *grandega* | 巨大的 | *grand-* + *-eg-* |
| *junulo* | 年轻人 | *jun-* + *-ul-* |
| *malsanulejo* | 医院 | *mal-* + *san-* + *-ul-* + *-ej-* |

## 语法

### 构词法怎样运作

一个世界语单词由词根、可有可无的词缀和词尾构成。词尾表明词类——*-o* 是名词，*-a* 是形容词，*-e* 是副词，*-i* 是动词——词缀则增添意义。《世界语基础》（规则11）说，新词由现有的部件连接而成。详见[构词法](https://esperantopedia.org/zh/grammar/word-building/)页面。

lernejo = 学校 | lern = 学习
kongresano = 大会参加者 | kongres = 大会
malsanulejo = 医院 | san = 健康的

### 说汉语的人：汉语也是这样造词

汉语也用现成的部件造词：“学”＋“校”＝学校，“病”＋“人”＝病人，“医”＋“院”＝医院；而且主要的成分放在最后，这一点和世界语一致。区别在于，世界语的词根一般不能单独成词，必须加词尾，所以是 *lernejo*，不是 *lernej*。

### 先学八个词缀

世界语有10个官方前缀和31个后缀。这八个已经涵盖了很大一部分日常用词。完整的清单见[前缀](https://esperantopedia.org/zh/grammar/prefixes/)和[后缀](https://esperantopedia.org/zh/grammar/suffixes/)页面。

| 词缀 | 意思 | 例子 |
|---|---|---|
| *mal-* | 相反 | *granda* → *malgranda*“小的”；*fermi*“关”→ *malfermi*“开” |
| *-ej-* | ……的地方 | *lerni* → *lernejo*“学校”；*kafo* → *kafejo*“咖啡馆” |
| *-ist-* | 职业；专业人员 | *instrui* → *instruisto*“教师”；*programo* → *programisto*“程序员” |
| *-in-* | 女性 | *amiko* → *amikino*“女性朋友”；*instruisto* → *instruistino*“女教师” |
| *-et-* | 小；较弱 | *domo* → *dometo*“小屋”；*ridi*“笑”→ *rideti*“微笑” |
| *-eg-* | 大；较强 | *granda* → *grandega*“巨大的”；*pluvo*“雨”→ *pluvego*“暴雨” |
| *-ul-* | 具有该特性的人 | *juna* → *junulo*“年轻人”；*riĉa*“富有的”→ *riĉulo*“富人” |
| *-an-* | 成员；居民 | *kongreso* → *kongresano*“参加者”；*urbo* → *urbano*“市民” |

汉语里有一些作用相近的成分：*-ej-* 大致相当于“……场、……所、……室”，*-ist-* 相当于“……者、……员、……家”，*-ul-* 相当于“……者、……人”，*-in-* 相当于“女……”。但这只是大致相当：世界语的词缀意思固定，可以随时叠加造新词。汉语的这些成分各有搭配习惯，不能随意类推。

汉语里“大”和“小”、“新”和“旧”是不同的字，要分别记住；世界语只记一个词根，再用 *mal-* 就得到反义词。

:::match 词缀是什么意思？
mal- = 相反
-ej- = ……的地方
-ist- = 职业
-et- = 小；较弱
-eg- = 大；较强
-ul- = 具有该特性的人
:::

### 改变词尾，就改变词类

同一个词根，只要改变词尾，就能成为名词、形容词、副词或动词。

| 词尾 | 词 | 意思 |
|---|---|---|
| *-o*（名词） | *kanto* | 歌 |
| *-i*（动词） | *kanti* | 唱歌 |
| *-a*（形容词） | *kanta* | 唱歌的；歌的 |
| *-e*（副词） | *kante* | 唱着；用歌的方式 |

:::ending 一个词根，四个词尾
- o a e i
? 一首歌
= kant[o]
? Ana 喜欢唱歌。
= Ana ŝatas kant[i].
? 这份工作很有意思。
= La labor[o] estas interes[a].
? Tomo 做饭做得很好。
= Tomo kuiras bon[e].
? 一个健康的男孩
= san[a] knab[o]
:::

### 一个词根，一整个词族

学会词根 *san-*“健康的”，你就已经懂了一整个词族。我们的[世界语词典](https://esperantopedia.org/zh/dictionary/)会显示每个词条的构成和词族。

| 词 | 意思 |
|---|---|
| *sana* | 健康的 |
| *sano* | 健康 |
| *malsana* | 生病的 |
| *malsano* | 疾病 |
| *malsanulo* | 病人 |
| *malsanulejo* | 医院 |
| *saniĝi* | 康复 |

*saniĝi* 里的后缀 *-iĝ-* 表示“变成”：你已经在 *renkontiĝi*、*nomiĝi*、*komenciĝi* 和 *turniĝi* 里见过它了。

### 词缀也可以单独成词

词缀本身也是词根，所以可以加上词尾变成单词：*malo*“反义”、*ejo*“地方”、*eta*“很小的”、*ega*“巨大的”、*ino*“女性”。副词 *ege*“极其”特别常用：*ege bona*——“极好”。

:::write 造一个词
? 吃饭的地方（*manĝi* + *-ej-*）
= manĝejo
? 一张小桌子（*tablo*）
= tableto
? 厨师——以做饭为职业的人（*kuiri*）
= kuiristo
! kuirejo → *Kuirejo* 是厨房，做饭的地方。指以此为职业的人，要用 *-ist-*。
? 非常强劲的风，狂风（*vento*）
= ventego
? 家庭成员（*familio*）
= familiano
:::

## 练习

:::quiz 第10课练习
? *malbela* 是什么意思？
- 很美
- 丑陋的 *
- 美丽的地方
? 哪个后缀表示“地方”？
- -ej- *
- -et-
- -eg-
? 用一个词翻译：“女教师”
= instruistino
? *dometo* 是什么？
- 大房子
- 小房子 *
- 家庭主妇
? *mal·san·ul·ej·o* 是什么意思？
- 医院 *
- 医生
- 药
? 用一个词翻译：“巨大的，非常大的”
= grandega
? 哪个词的意思是“大会参加者”？
- *kongresisto*
- *kongresano* *
- *kongresejo*
? 用一个词翻译：“年轻人”
= junulo
? *nova* 的反义词是什么？
= malnova
? 哪个词表示一种职业？
- *lernejo*
- *instruisto* *
- *lernanto*
:::

## 文化小贴士

世界语有自己的文学，从1887年起就有人创作和翻译。Kálmán Kalocsay、Julio Baghy 和苏格兰诗人 William Auld 等作家用世界语写了原创诗歌和小说，Auld 还翻译了《魔戒》（1995–97年）。没有人数过所有的世界语图书；一份概述估计，到2000年前后约有1万种。见[世界语文学](https://esperantopedia.org/zh/about/literature/)。

## 常见问题

### 世界语有多少个词缀？

有10个官方前缀和31个官方后缀，另外还有六个分词后缀。你不必一下子学完；本课的八个，已经涵盖了日常用语的很大一部分。

### 我可以自己造词吗？

可以，但有限度。如果一个组合意思清楚，又没有现成的常用词，别人就能听懂。如果已经有人人皆知的词，就用现成的：大家都懂 *malsanulejo*“医院”（也能见到 *hospitalo*）。

### *malbona* 真的是“坏”的常用说法吗？

是的。*Malbona*“坏”是标准的词，*malgranda*“小”也是。学习者起初有时觉得 *mal-* 词很怪，但每个说世界语的人都在用。

## 来源

- [Fundamento de Esperanto – 英语版语法（规则11，复合词）](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/gramatiko_angla.html)
- [PMEG：Vortfarado – principoj（构词原则）](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/principoj/index.html)
- [PMEG：Prefiksoj（10个前缀的清单）](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/index.html)
- [PMEG：Sufiksoj（31个后缀的清单）](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/index.html)
- [PMEG：MAL](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/mal.html)
- [Universala Vortaro（《世界语基础》，1905）](https://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/universala_vortaro.html)
- [维基百科：William Auld（英文）](https://en.wikipedia.org/wiki/William_Auld)
- [维基百科：Translations of The Lord of the Rings（英文）](https://en.wikipedia.org/wiki/Translations_of_The_Lord_of_the_Rings)
- [EBSCO Research Starters: Esperanto](https://www.ebsco.com/research-starters/social-sciences-and-humanities/esperanto)
