# 世界语日常生活动词：起床、洗漱、吃饭、睡觉怎么说

Source: https://esperantopedia.org/zh/phrases/daily-routine/
Language: zh
Updated: 2026-10-08

> 从 vekiĝi“起床”到 enlitiĝi“上床睡觉”：洗漱、穿衣、三餐、上班和睡觉的世界语动词，附发音，并讲解 sin 与 -iĝ- 的用法和一天的例句。

世界语的一天从 ***vekiĝi***“醒来”开始，到 ***enlitiĝi***“上床睡觉”结束。中间要洗漱（*lavi sin*）、穿衣（*vestiĝi*）、吃饭（*matenmanĝi, tagmanĝi, vespermanĝi*）、工作（*labori*）。早晚的动词大多遵循两种模式之一：反身代词 [*sin*](https://esperantopedia.org/zh/grammar/pronouns/)，表示对自己做的事；后缀 [*-iĝ-*](https://esperantopedia.org/zh/grammar/transitivity/)，表示发生在自己身上的变化。“发音”一列把词切成音节，重读音节用大写字母标出。

## 早晨：醒来、洗漱、穿衣

| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 醒来 | *vekiĝi* | ve-KI-ĝi | 不带宾语；ReVo 标为 *ntr* |
| 叫醒某人 | *veki* | VE-ki | 需要宾语；ReVo 标为 *tr* |
| 闹钟 | *vekhorloĝo* | vek-hor-LO-ĝo | *veki* + *horloĝo*“钟” |
| 起床（离开床） | *ellitiĝi* | el-li-TI-ĝi | *el lito*“离开床”+ *-iĝi* |
| 起身，站起来 | *leviĝi* | le-VI-ĝi | 也指“站起来”“升起” |
| 淋浴 | *duŝi sin*, *duŝiĝi* | DU-ŝi sin, du-ŜI-ĝi | ReVo 两种都收 |
| 洗澡，泡澡 | *bani sin*, *baniĝi* | BA-ni sin, ba-NI-ĝi | ReVo 两种都收 |
| 洗身体，洗漱 | *lavi sin* | LA-vi sin | *Mi lavas min.* 字面是“我洗自己”。 |
| 洗手 | *lavi al si la manojn* | LA-vi al si la MA-nojn | 也可以说 *lavi siajn manojn* |
| 洗脸 | *lavi la vizaĝon* | LA-vi la vi-ZA-ĝon | ReVo 引用了 *li lavis sian vizaĝon* |
| 刮胡子 | *razi sin* | RA-zi sin | *razi* 是把毛发贴着皮肤剃掉 |
| 梳头 | *kombi sin*, *kombi la harojn* | KOM-bi sin, KOM-bi la HA-rojn | ReVo 还有 *sin kombi* |
| 刷牙 | *brosi la dentojn* | BRO-si la DEN-tojn | *dentobroso* 或 *dentbroso*“牙刷” |
| 穿衣服 | *vestiĝi*, *vesti sin* | ves-TI-ĝi, VES-ti sin | 见下面的说明 |
| 吃早饭 | *matenmanĝi* | ma-ten-MAN-ĝi | 名词：*matenmanĝo* |

**Veki 还是 vekiĝi？** *Veki* 是叫醒别人，*vekiĝi* 是你自己醒来：*La vekhorloĝo vekas min, kaj mi vekiĝas.* – “闹钟叫醒我，我醒了。” 单说 *Mi vekis je la sesa* 是错的，因为 *veki* 需要宾语；见 [-ig- 与 -iĝ-](https://esperantopedia.org/zh/grammar/transitivity/)。

**Duŝi sin 还是 duŝiĝi？** ReVo 把两者放在同一个条目里，写作“duŝiĝi, sin duŝi”，释义为“用淋浴洗身”。它没有偏向哪一种，PMEG 也没有提到，所以两种都可以用。*bani sin* 和 *baniĝi* 也是如此。

**Vestiĝi** 是 *vesti*“给……穿衣”的规则 *-iĝ-* 形式（ESPDIC 收有此词）。不要到 ReVo 里找它：那里的 *vestiĝo* 是另一个词，意思是“残迹”。更多服装词见[服装](https://esperantopedia.org/zh/phrases/clothes/)页。

## 白天

| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 去上班 | *iri al la laboro*, *iri al la laborejo* | I-ri al la la-BO-ro, I-ri al la la-bo-RE-jo | *laboro*“工作”，*laborejo*“工作地点” |
| 去上学 | *iri al la lernejo* | I-ri al la ler-NE-jo | *lerni* + *-ej-* |
| 出发，动身 | *ekiri* | e-KI-ri | *Mi ekiras je la oka.*“我八点出发。” |
| 坐公共汽车去 | *veturi per buso* | ve-TU-ri per BU-so | 或 *bicikli*“骑自行车” |
| 工作 | *labori* | la-BO-ri | ReVo 标为 *ntr* |
| 学，学会 | *lerni* | LER-ni | 学新技能或新知识 |
| 学习，研读 | *studi* | STU-di | 钻研一门学科 |
| 休息一下 | *paŭzi* | PAŬ-zi | 名词：*paŭzo* |
| 吃午饭 | *tagmanĝi* | tag-MAN-ĝi | 名词：*tagmanĝo* |
| 买 | *aĉeti* | a-ĈE-ti | *Mi aĉetas panon.*“我买面包。” |
| 做饭 | *kuiri* | ku-I-ri | 更多见[烹饪](https://esperantopedia.org/zh/phrases/kitchen-cooking/) |
| 打扫，弄干净 | *purigi* | pu-RI-gi | 来自 *pura*“干净的” |
| 洗碗 | *lavi la vazaron* | LA-vi la va-ZA-ron | ReVo：*vazaro*“餐具”；*lavi la telerojn*“洗盘子” |
| 洗衣服 | *lavi vestojn* | LA-vi VES-tojn | 待洗的衣物：*lavotaĵo* |
| 打电话 | *telefoni* | te-le-FO-ni | *telefoni al iu* |

*Tagmanĝi* 和其他表示用餐的动词在 ReVo 中标为 *tr*，所以食物可以直接作宾语：*Mi tagmanĝis supon.* – “我午饭喝了汤。” 房间、家具和电器见[家居](https://esperantopedia.org/zh/phrases/house-home/)页。

## 晚上和夜里

| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 回家 | *reveni hejmen* | re-VE-ni HEJ-men | *hejmen*“（朝）家里” |
| 吃晚饭 | *vespermanĝi* | ves-per-MAN-ĝi | 名词：*vespermanĝo* |
| 看电视 | *rigardi televidon*, *spekti televidon*, *televidi* | ri-GAR-di te-le-VI-don, SPEK-ti te-le-VI-don, te-le-VI-di | ReVo：*televidi* = *spekti televidon* |
| 读，看书 | *legi* | LE-gi | *legi libron*“读一本书” |
| 休息 | *ripozi* | ri-PO-zi | ReVo 标为 *ntr* |
| 脱衣服 | *senvestiĝi* | sen-ves-TI-ĝi | *vestiĝi* 的反义 |
| 上床睡觉 | *enlitiĝi* | en-li-TI-ĝi | *en lito*“进入床”+ *-iĝi* |
| 躺下 | *kuŝiĝi* | ku-ŜI-ĝi | 不一定在床上 |
| 睡觉 | *dormi* | DOR-mi | 处于睡着的状态 |
| 睡着，入睡 | *ekdormi*, *endormiĝi* | ek-DOR-mi, en-dor-MI-ĝi | 见下面 |

与睡眠有关的主要有三个动词，再加两个补充的词。

| 动词 | 意思 | 例子 |
|---|---|---|
| *dormi* | 处于睡着的状态 | *La infanoj jam dormas.* – “孩子们已经睡了。” |
| *ekdormi* | 开始睡，常指突然睡着 | *Mi legis kaj baldaŭ ekdormis.* – “我看着书，很快就睡着了。” |
| *endormiĝi* | 进入睡眠 | *Mi tuj endormiĝis.* – “我马上就睡着了。” |
| *dormeti* | 打盹 | *Post la tagmanĝo li dormetis.* – “午饭后他打了个盹。” |
| *maldormi* | 醒着，不睡 | *Mi maldormis la tutan nokton.* – “我整夜没睡。” |

PMEG 把 *ekdormi* 释为“开始睡，入睡”；前缀 *ek-* 带来“突然开始”的意味（见[前缀](https://esperantopedia.org/zh/grammar/prefixes/)）。ReVo 把 *endormiĝi* 定义为进入睡眠状态，所以这两个词非常接近。*Enlitiĝi* 只表示上床。晚安的说法见[问候](https://esperantopedia.org/zh/phrases/greetings/)。

## 多久一次，什么时候

| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 每天 | *ĉiutage* | ĉi-u-TA-ge | |
| 每天早上 | *ĉiumatene* | ĉi-u-ma-TE-ne | *ĉiuvespere*“每天晚上” |
| 总是 | *ĉiam* | ĈI-am | |
| 通常 | *kutime* | ku-TI-me | 来自 *kutima*“习惯的” |
| 经常 / 很少 | *ofte / malofte* | OF-te / mal-OF-te | |
| 有时 | *iafoje*, *kelkfoje*, *fojfoje* | i-a-FO-je, kelk-FO-je, foj-FO-je | 单用 *foje* 意思含糊（ReVo） |
| 从不 | *neniam* | ne-NI-am | 不再加 *ne* |
| 七点钟 | *je la sepa* | je la SE-pa | 钟点前用 *Je* |
| 首先 / 然后 / 最后 | *unue / poste / fine* | u-NU-e / POS-te / FI-ne | 用来给叙述排顺序 |

例句：*Mi ĉiam matenmanĝas je la sepa.* – “我总是七点吃早饭。” *Li kutime legas vespere.* – “他晚上通常看书。” *Ŝi neniam laboras dimanĉe.* – “她星期天从不工作。” 钟点、日期和更多频率词，见[时间和日期](https://esperantopedia.org/zh/phrases/time/)。

## Sin 和 -iĝ-：对自己做的事

世界语有两种办法表达“我对自己做”。第一种是反身代词 *sin*：当主语是 *li*, *ŝi*, *ĝi*, *ili* 或一个人名时，*sin* 就指这个主语。主语是 *mi*, *ni*, *vi* 时，只需重复同一个代词（见[代词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/pronouns/)）。

| 句子 | 意思 |
|---|---|
| *Mi lavas min.* | 我洗自己（的身体）。 |
| *Li lavas sin.* | 他洗自己。 |
| *Li lavas lin.* | 他洗另一个男人。 |
| *Ili vestas sin.* | 他们给自己穿衣服。 |

*Sin* 永远不能作主语：*Si lavas* 是错的（PMEG）。涉及身体部位时，PMEG 认为 *Mi lavas al mi la manojn* 与 *Mi lavas miajn manojn* 相当；*al mi* 表明这是谁的手。

第二种是后缀 *-iĝ-*，它把动词变成不带宾语的动词（见 [-ig- 与 -iĝ-](https://esperantopedia.org/zh/grammar/transitivity/)）。由 *veki* 得到 *vekiĝi*，由 *vesti* 得到 *vestiĝi*，由 *duŝi* 得到 *duŝiĝi*。从表示地点的短语出发，它构成 *ellitiĝi*（“离开床”）和 *enlitiĝi*（“进入床”）（PMEG）。就洗澡和穿衣来说，两种办法意思相近；PMEG 指出，*-iĝ-* 动词把动作表现为多少是自然发生的。物主词也遵循同一规则：*sia* 表示主语自己的（*Li lavas sian vizaĝon.*），*lia* 表示别人的。

## 一天的叙述：现在时和过去时

动词不随人称变化：*mi, li, ili lavas*。现在时词尾是 *-as*，过去时把它换成 *-is*（见[动词](https://esperantopedia.org/zh/grammar/verbs/)）。其余部分都不变。

| 现在时（*-as*） | 过去时（*-is*） | 中文（现在 / 过去） |
|---|---|---|
| *Mi vekiĝas je la sesa kaj duono.* | *Mi vekiĝis je la sesa kaj duono.* | 我六点半醒来 / 醒了。 |
| *Mi ellitiĝas kaj duŝas min.* | *Mi ellitiĝis kaj duŝis min.* | 我起床，洗澡 / 我起了床，洗了澡。 |
| *Mi brosas la dentojn kaj vestas min.* | *Mi brosis la dentojn kaj vestis min.* | 我刷牙，穿衣服 / 我刷了牙，穿了衣服。 |
| *Je la sepa mi matenmanĝas: mi manĝas panon kaj trinkas kafon.* | *Je la sepa mi matenmanĝis: mi manĝis panon kaj trinkis kafon.* | 七点我吃早饭：吃面包，喝咖啡 / 七点我吃了早饭：吃了面包，喝了咖啡。 |
| *Je la oka mi veturas per buso al la laborejo.* | *Je la oka mi veturis per buso al la laborejo.* | 八点我坐公共汽车去上班 / 去上班了。 |
| *Tagmeze mi tagmanĝas kun miaj kolegoj.* | *Tagmeze mi tagmanĝis kun miaj kolegoj.* | 中午我和同事们吃午饭 / 吃了午饭。 |
| *Vespere mi revenas hejmen kaj kuiras vespermanĝon.* | *Vespere mi revenis hejmen kaj kuiris vespermanĝon.* | 晚上我回到家，做晚饭 / 做了晚饭。 |
| *Poste mi legas libron aŭ rigardas televidon.* | *Poste mi legis libron aŭ rigardis televidon.* | 然后我看书或看电视 / 看了书或看了电视。 |
| *Je la deka mi enlitiĝas kaj baldaŭ endormiĝas.* | *Je la deka mi enlitiĝis kaj baldaŭ endormiĝis.* | 十点我上床，很快就睡着 / 十点我上了床，很快就睡着了。 |

说明天用 *-os*：*Morgaŭ mi vekiĝos je la sesa.* – “明天我六点醒来。” 淋浴和牙刷涉及的身体词，见[身体与健康](https://esperantopedia.org/zh/phrases/body-health/)页。

## 汉语使用者要注意什么？

- **汉语的“洗澡”“起床”“穿衣服”本身不带反身成分，世界语要补上。** 汉语说“他洗澡”“他穿衣服”，不需要“自己”；世界语要么用反身代词（*Li lavas sin*），要么用 *-iĝ-* 构成的动词（*Li vestiĝas*）。汉语的“自己”大致相当于 *sin*，但不是每次都能一一对应。
- **世界语的动词和汉语一样不随人称变化，但随时间变化。** 汉语靠“昨天”“明天”“了”表示时间，动词本身不变；世界语用词尾 *-as*、*-is*、*-os* 表示现在、过去、将来。汉语的“了”并不等于过去时，所以不要逐字对应。
- **“睡觉”和“睡着”要分开说。** 汉语里也有这一区别：“睡觉”是状态，“睡着”是进入状态。世界语分别是 *dormi* 和 *endormiĝi*（或 *ekdormi*）。
- **“学习”要分成 *lerni* 和 *studi*。** 汉语的“学习”既可以指学会某种技能，也可以指钻研一门学科；世界语前一种用 *lerni*，后一种用 *studi*。
- **“从不”本身就是否定。** 汉语的“从不”“从没”已经含有“不”，世界语的 *neniam* 也一样，所以前面不再加 *ne*。
- **三餐各是一个动词。** 汉语说“吃早饭”“吃午饭”“吃晚饭”，是“吃”加一个名词；世界语用 *matenmanĝi*、*tagmanĝi*、*vespermanĝi* 一个词。

## 常见问题

### 世界语里“我七点醒来”怎么说？

*Mi vekiĝas je la sepa.* 要用 *vekiĝi*，不是 *veki*，因为你并没有叫醒别人。有闹钟时：*La vekhorloĝo vekas min je la sepa.* – “闹钟七点叫醒我。”

### 世界语里“洗澡”怎么说？

*Duŝi sin* 或 *duŝiĝi*（淋浴）；ReVo 两种都收，不偏向任何一种。*Mi duŝas min ĉiumatene.* – “我每天早上洗澡。”泡澡则是 *bani sin* 或 *baniĝi*。

### ellitiĝi 和 leviĝi 有什么区别？

*Ellitiĝi* 更具体：离开床（ReVo）。*Leviĝi* 更宽泛：它也指“升起”（*La suno leviĝas.*）和从椅子上站起来，早上起身也常用它。

### dormi、ekdormi 和 endormiĝi 有什么区别？

*Dormi* 是处于睡着的状态。*Ekdormi* 和 *endormiĝi* 都是“睡着”；*ek-* 强调突然开始。*Enlitiĝi* 只表示上床。

## 来源

- ReVo：[veki, vekiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vek.html)、[lito, ellitiĝi, enlitiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/lit.html)、[levi, leviĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/lev.html)、[duŝi, duŝiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/dusx.html)、[bani, baniĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/ban.html)、[lavi](https://reta-vortaro.de/revo/art/lav.html)、[razi](https://reta-vortaro.de/revo/art/raz.html)、[kombi](https://reta-vortaro.de/revo/art/komb.html)、[brosi, dentobroso](https://reta-vortaro.de/revo/art/bros.html)、[vesti, senvestiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/vest.html)、[vestiĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/vestigx.html)
- ReVo：[manĝi, matenmanĝi, tagmanĝi, vespermanĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/mangx.html)、[dormi, endormiĝi, dormeti, maldormi](https://reta-vortaro.de/revo/art/dorm.html)、[spekti](https://reta-vortaro.de/revo/art/spekt.html)、[televidi](https://reta-vortaro.de/revo/art/televid.html)、[labori](https://reta-vortaro.de/revo/art/labor.html)、[aĉeti](https://reta-vortaro.de/revo/art/acxet.html)、[kuiri](https://reta-vortaro.de/revo/art/kuir.html)、[purigi](https://reta-vortaro.de/revo/art/pur.html)、[vazaro](https://reta-vortaro.de/revo/art/vaz.html)、[kuŝiĝi](https://reta-vortaro.de/revo/art/kusx.html)、[vekhorloĝo](https://reta-vortaro.de/revo/art/horlog.html)、[kutimi](https://reta-vortaro.de/revo/art/kutim.html)、[ofte](https://reta-vortaro.de/revo/art/oft.html)、[foje](https://reta-vortaro.de/revo/art/foj.html)、[neniam](https://reta-vortaro.de/revo/art/neniam.html)
- PMEG：[IĜ (ellitiĝi, enlitiĝi, senvestiĝi)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufiksoj/igh.html)、[EK (ekdormi)](https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/prefiksoj/ek.html)、[Si en simplaj frazoj](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pronomoj/si/simplaj_frazoj.html)、[Verboj kun al-komplemento (lavi)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/verboj_frazroloj/al.html)、[Mallongigitaj frazoj (Mi vekiĝis je la sepa horo…)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/frazospecoj/mallongigitaj_frazoj.html)、[E-vortoj: bazaj reguloj (matene)](https://bertilow.com/pmeg/gramatiko/e-vortoj/bazaj_reguloj.html)
- [ESPDIC](https://www.denisowski.org/Esperanto/ESPDIC/espdic_readme.html)：vestiĝi, duŝi sin, ĉiumatene, ĉiutage, kutime