Gramatika Fundamenta: 16 pravidiel z roku 1905

There is no indefinite, and only one definite, article, la, for all genders, numbers, and cases.

Substantives are formed by adding o to the root. For the plural, the letter j must be added to the singular. There are two cases: the nominative and the objective (accusative). The root with the added o is the nominative, the objective adds an n after the o. Other cases are formed by prepositions; thus, the possessive (genitive) by de, „of”; the dative by al, „to”, the instrumental (ablative) by kun, „with”, or other preposition as the sense demands. E. g. root patr, „father”; la patr'o, „the father”; la patr'o'n, „the father” (objective), de la patr'o, „of the father”; al la patr'o, „to the father”; kun la patr'o, „with the father”; la patr'o'j, „the fathers”; la patr'o'j'n, „the fathers” (obj.), por la patr'o'j, „for the fathers”.

Adjectives are formed by adding a to the root. The numbers and cases are the same as in substantives. The comparative degree is formed by prefixing pli (more); the superlative by plej (most). The word „than” is rendered by ol, e. g. pli blanka ol neĝo, „whiter than snow”.

The cardinal numerals do not change their forms for the different cases. They are: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). The tens and hundreds are formed by simple junction of the numerals, e. g. 533 = kvin'cent tri'dek tri. Ordinals are formed by adding the adjectival a to the cardinals, e. g. unu'a, „first”; du'a, „second”, etc. Multiplicatives (as „threefold”, „fourfold”, etc.) add obl, e. g. tri'obl'a, „threefold”. Fractionals add on, as du'on'o, „a half”; kvar'on'o, „a quarter”. Collective numerals add op, as kvar'op'e, „four together”. Distributive prefix po, e. g., po kvin, „five apiece”. Adverbials take e, e. g., unu'e, „firstly”, etc.

The personal pronouns are: mi, „I”; vi, „thou”, „you”; li, „he”; ŝi, „she”; ĝi, „it”; si, „self”; ni, „we”; ili, „they”; oni, „one”, „people”, (French „on”). Possessive pronouns are formed by suffixing to the required personal, the adjectival termination. The declension of the pronouns is identical with that of substantives. E. g. mi, „I”; mi'n, „me” (obj.); mi'a, „my”, „mine”.

The verb does not change its form for numbers or persons, e. g. mi far'as, „I do”; la patr'o far'as, „the father does”; ili far'as, „they do”.

Forms of the Verb:

• a) The present tense ends in as, e. g. mi far'as, „I do”.
• b) The past tense ends in is, e. g. li far'is, „he did”.
• c) The future tense ends in os, e. g. ili far'os, „they will do”.
• ĉ) The subjunctive mood ends in us, e. g. ŝi far'us, „she may do”.
• d) The imperative mood ends in u, e. g. ni far'u, „let us do”.
• e) The infinitive mood ends in i, e. g. fari, „to do”.

There are two forms of the participle in the international language, the changeable or adjectival, and the unchangeable or adverbial.

• f) The present participle active ends in ant, e. g. far'ant'a, „he who is doing”; far'ant'e, „doing”.
• g) The past participle active ends in int, e. g. far'int'a, „he who has done”; far'int'e, „having done”.
• ĝ) The future participle active ends in ont, e. g. far'ont'a, „he who will do”; far'ont'e, „about to do”.
• h) The present participle passive ends in at, e. g. far'at'e, „being done”.
• ĥ) The past participle passive ends in it, e. g. far'it'a, „that which has been done”; far'it'e, „having been done”.
• i) The future participle passive ends in ot, e. g. far'ot'a, „that which will be done”; far'ot'e, „about to be done”.

All forms of the passive are rendered by the respective forms of the verb est (to be) and the participle passive of the required verb; the preposition used is de, „by”. E. g. ŝi est'as am'at'a de ĉiu'j, „she is loved by every one”.

Adverbs are formed by adding e to the root. The degrees of comparison are the same as in adjectives, e. g., mi'a frat'o kant'as pli bon'e ol mi, „my brother sings better than I”.

All prepositions govern the nominative case.

Every word is to be read exactly as written, there are no silent letters.

The accent falls on the last syllable but one, (penultimate).

Compound words are formed by the simple junction of roots, (the principal word standing last), which are written as a single word, but, in elementary works, separated by a small line ('). Grammatical terminations are considered as independent words. E. g. vapor'ŝip'o, „steamboat” is composed of the roots vapor, „steam”, and ŝip, „a boat”, with the substantival termination o.

If there be one negative in a clause, a second is not admissible.

In phrases answering the question „where?” (meaning direction), the words take the termination of the objective case; e. g. kie'n vi ir'as?„where are you going?”; dom'o'n, „home”; London'o'n, „to London”, etc.

Every preposition in the international language has a definite fixed meaning. If it be necessary to employ some preposition, and it is not quite evident from the sense which it should be, the word je is used, which has no definite meaning; for example, ĝoj'i je tio, „to rejoice over it”; rid'i je tio, „to laugh at it”; enu'o je la patr'uj'o, „a longing for one’s fatherland”. In every language different prepositions, sanctioned by usage, are employed in these dubious cases, in the international language, one word, je, suffices for all. Instead of je, the objective without a preposition may be used, when no confusion is to be feared.

The so-called „foreign” words, i. e. words which the greater number of languages have derived from the same source, undergo no change in the international language, beyond conforming to its system of orthography. ― Such is the rule with regard to primary words, derivatives are better formed (from the primary word) according to the rules of the international grammar, e. g. teatr'o, „theatre”, but teatr'a, „theatrical”, (not teatrical'a), etc.

The a of the article, and final o of substantives, may be sometimes dropped euphoniae gratia, e. g. de l’ mond'o for de la mond'o; Ŝiller’ for Ŝiller'o; in such cases an apostrophe should be substituted for the discarded vowel.

L’Esperanto n’a qu’un article défini (la), invariable pour tous les genres, nombres et cas. Il n’a pas d’article indéfini.

Remarque. ― L’emploi de l’article est le même qu’en français ou en allemand. Mais les personnes auxquelles il présenterait quelque difficulté peuvent fort bien ne pas s’en servir.

Le substantif finit toujours par o. Pour former le pluriel on ajoute j au singulier. La langue n’a que deux cas: le nominatif et l’accusatif. Ce dernier se forme du nominatif par l’addition d’un n. Les autres cas sont marqués par des prépositions: le génitif par de (de), le datif par al (à), l’ablatif par per (par, au moyen de) ou par d’autres prépositions, selon le sens. Ex.: la patr'o ― le père; al la patr'o ― au père, de la patr'o ― du père, la patr'o'n ― le père (à l’accusatif, c.-à-d. complément direct), per la patr'o'j ― par les pères ou au moyen des pères, la patr'o'j'n ― les pères (accus. plur.), por la patr'o ― pour le père, kun la patr'o ― avec le père, etc.

L’adjectif finit toujours par a. Ses cas et ses nombres se marquent de la même manière que ceux du substantif. Le comparatif se forme à l’aide du mot pli ― plus, et le superlatif à l’aide du mot plej ― le plus. Le „que” du comparatif se traduit par ol et le „de” du superlatif par el (d’entre). Ex.: pli blank'a ol neĝ'o ― plus blanc que neige; mi hav'as la plej bel'a'n patr'in'o'n el ĉiu'j ― j’ai la plus belle mère de toutes.

Les adjectifs numéraux cardinaux sont invariables: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Le dizaines et les centaines se forment par la simple réunion des dix premiers nombres. Aux adjectifs numéraux cardinaux on ajoute: la terminaison (a) de l’adjectif, pour les numéraux ordinaux; obl, pour les numéraux multiplicatifs; on, pour les numéraux fractionnaires; op, pour les numéraux collectifs. On met po avant ces nombres pour marquer les numéraux distributifs. Enfin, dans la langue, les adjectifs numéraux peuvent s’employer substantivement ou adverbialement. Ex.: Kvin'cent tri'dek tri ― 533; kvar'a ― 4me; tri'obl'a ― triple; kvar'on'o ― un quart; du'op'e ― à deux; po kvin ― au taux de cinq (chacun); unu'o ― (l’) unité; sep'e ― septièmement.

Les pronoms personnels sont: mi (je, moi), vi (vous, tu, toi), li (il, lui), ŝi (elle), ĝi (il, elle, pour les animaux ou les choses), si (soi), ni (nous), ili (ils, elles), oni (on). Pour en faire des adjectifs ou des pronoms possessifs, on ajoute la terminaison (a) de l’adjectif. Les pronoms se déclinent comme le substantif. Ex.: mi'n ― moi, me (accus.), mi'a ― mon, la vi'a'j ― les vôtres.

Le verbe ne change ni pour les personnes, ni pour les nombres. Ex.: mi far'as ― je fais, la patr'o far'as ― le père fait, ili far'as ― ils font.

Formes du verbe:

• a) Le présent est caractérisé par as; ex.: mi far'as ― je fais.
• b) Le passé, par is: vi far'is ― vous faisiez, vous avez fait.
• c) Le futur, par os: ili far'os ― ils feront.
• ĉ) Le conditionnel, par us: ŝi far'us ― elle ferait.
• d) L’impératif, par u: far'u ― fais, faites; ni far'u ― faisons.
• e) L’infinitif, par i: far'i ― faire.
• f) Le participe présent actif, par ant: far'ant'a ― faisant, far'ant'e ― en faisant.
• g) Le participe passé actif, par int: far'int'a ― ayant fait.
• ĝ) Le participe futur actif, par ont: far'ont'a ― devant faire, qui fera.
• h) Le participe présent passif, par at: far'at'a ― étant fait, qu’on fait.
• ĥ) Le participe passé passif, par it: far'it'a - ayant été fait, qu’on a fait.
• i) Le participe futur passif, par ot: far'ot'a ― devant être fait, qu’on fera.

La voix passive n’est que la combinaison du verbe est (être) et du participe présent ou passé du verbe passif donné. Le „de” ou le „par” du complément indirect se rendent par de. Ex.: ŝi est'as am'at'a de ĉiu'j ― elle est aimée de tous (part. prés.: la chose se fait). La pord'o est'as ferm'it'a ― la porte est fermée (part. pas.: la chose a été faite).

L’adverbe est caractérisé par e. Ses degrés de comparaison se marquent de la même manière que ceux de l’adjectif. Ex.: mi'a frat'o pli bon'e kant'as ol mi ― mon frère chante mieux que moi.

Toutes les prépositions veulent, par elles-mêmes, le nominatif.

Chaque mot se prononce absolument comme il est écrit.

L’accent tonique se place toujours sur l’avant-dernière syllabe.

Les mots composés s’obtiennent par la simple réunion des éléments qui les forment, écrits ensemble, mais séparés par de petits traits¹). Le mot fondamental doit toujours être à la fin. Les terminaisons grammaticales sont considérées comme des mots. Ex.: vapor'ŝip'o (bateau à vapeur) est formé de: vapor ― vapeur, ŝip ― bateau, o ― terminaison caractéristique du substantif.

1. Dans les lettres ou dans les ouvrages, qui s’adressent à des personnes connaissant déjà la langue, on peut omettre ces petits traits. Ils ont pour but de permettre à tous de trouver aisément, dans le dictionnaire, le sens précis de chacun des éléments du mot, et d’en obtenir ainsi la signification complète, sans aucune étude préalable de la grammaire

S’il y a dans la phrase un autre mot de sens négatif, l’adverbe ne se supprime. Ex.: mi neniam vid'is ― je n’ai jamais vu.

Si le mot marque le lieu où l’on va, il prend la terminaison de l’accusatif. Ex.: kie vi est'as? ― où êtes-vous? kie'n vi ir'as? ― où allez-vous? mi ir'as Pariz'o'n ― je vais à Paris.

Chaque préposition possède, en Esperanto, un sens immuable et bien déterminé, qui en fixe l’emploi. Cependant, si le choix de celle-ci plutôt que de celle-là ne s’impose pas clairement à l’esprit, on fait usage de la préposition je qui n’a pas de signification propre. Ex.: ĝoj'i je tio ― s’en réjouir, rid'i je tio ― en rire, enu'o je la patr'uj'o ― regret de la patrie. La clarté de la langue n’en souffre aucunement, car, dans toutes, on emploie, en pareil cas, une préposition quelconque, pourvu qu’elle soit sanctionnée par l’usage. L’Esperanto adopte pour cet office la seule préposition je. A sa place on peut cependant employer aussi l’accusatif sans préposition, quand aucune amphibologie n’est à craindre.

Les mots "étrangers" c.-à-d. ceux que la plupart des langues ont empruntés à la même source, ne changent pas en Esperanto. Ils prennent seulement l’orthographe et les terminaisons grammaticales de la langue. Mais quand, dans une catégorie, plusieurs mots différents dérivent de la même racine, il vaut mieux n’employer que le mot fondamental, sans altération, et former les autres d’après les règles de la langue internationale. Ex.: tragédie ― tragedi'o, tragique ― tragedi'a.

Les terminaisons des substantifs et de l’article peuvent se supprimer et se remplacer par une apostrophe. Ex.: Ŝiller’ (Schiller) au lieu de Ŝiller'o; de l’ mond'o au lieu de de la mond'o.

Der bestimmte Artikel ist la, für alle Geschlechter und Fälle, für die Einzahl und Mehrzahl. Einen unbestimmten Artikel gibt es nicht.

Das Hauptwort bekommt immer die Endung o. Der Plural bekommt die Endung j. Es gibt nur zwei Fälle: Nominativ und Akkusativ; der letztere entsteht aus dem Nominativ, indem die Endung n hinzugefügt wird. Die übrigen Fälle werden vermittelst der Präpositionen ausgedrückt: der Genitiv durch de (von), der Dativ durch al (zu), der Ablativ durch kun (mit), oder andere, dem Sinne entsprechende, Präpositionen. Z.B. la patr'o, der Vater; al la patr'o, dem Vater; la patr'o'n, den Vater; la patr'o'j'n, die Väter (Akkusativ).

Das Eigenschaftswort endet immer auf a. Deklinationen wie beim Substantiv. Der Komparativ wird mit Hülfe des Wortes pli (mehr), der Superlativ durch plej (am meisten) gebildet. Das Wort "als" heißt ol. Z.B.: pli blank'a ol neĝ'o, weißer als Schnee.

Die Grundzahlwörter (undeklinirbar) sind folgende: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Zehner und Hunderte werden durch einfache Anreihung der Zahlwörter gebildet; z.B.: kvin'cent tri'dek tri = 533. Ordnungszahlwörter entstehen, indem sie die Endung des Adjektivs annehmen; z.B. kvar'a, vierter. Vervielfältigungszahlwörter ― durch Einschiebung des Suffixes obl; z.B.: tri'obl'a, dreifach. Bruchzahlwörter ― durch on; z.B. kvar'on'o, ein Viertel. Sammelzahlwörter ― durch op; z.B. du'op'e, selbander. Distributive Zahlwörter ― durch das Wort po; z.B. po kvin, zu fünf. Ausserdem gibt es Substantiv- und Adverbialzahlwörter; z.B. cent'o, das Hundert, du'e, zweitens.

Die persönlichen Fürwörter sind: mi (ich), vi (du, Ihr), li (er), ŝi (sie), ĝi (es; von Thieren oder Sachen), si (sich), ni (wir), ili (sie [Mehrzahl]), oni (man). Possessive Pronomina werden durch die Hinzufügung der Endung des Adjektivs gebildet. Die Pronomina werden gleich den Substantiven deklinirt. Z.B.: mi'a, mein, mi'n, mich.

Das Zeitwort hat weder Personen noch Mehrzahl; z.B. mi far'as, ich mache; la patr'o far'as, der Vater macht; ili far'as, sie machen.

Formen des Zeitwortes:

• a) Das Präsens endet auf as; z.B. mi far'as, ich mache.
• b) Die vergangene Zeit ― auf is; z.B. li far'is, er hat gemacht.
• c) Das Futurum ― auf os; z.B. ili far'os, sie werden machen.
• ĉ) Der Konditionalis ― auf us; z.B. ŝi far'us, sie würde machen.
• d) Der Imperativ ― auf u; z.B. far'u, mache, macht; ni far'u, lasset uns machen.
• e) Der Infinitiv ― auf i; z.B. far'i, machen.
• f) Partizipium präsentis aktivi ― auf ant; z.B. far'ant'a, machender; far'ant'e, machend.
• g) Partizipium perfekti aktivi ― int; z.B. far'int'a, der gemacht hat.
• ĝ) Partizipium futuri aktivi ― ont; far'ont'a, der machen wird.
• h) Partizipium präsentis passivi ― at; z.B. far'at'a, der gemacht wird.
• ĥ) Partizipium perfekti passivi ― it; z.B. far'it'a, gemacht.
• i) Partizipium futuri passivi ― ot; far'ot'a, der gemacht werden wird.

Alle Formen des Passivs werden mit Hülfe der entsprechenden Form des Wortes est (sein) und des Partizipium passivi des gegebenen Zeitwortes gebildet, wobei die Präposition de gebraucht wird; z.B. ŝi est'as am'at'a de ĉiu'j, sie wird von Allen geliebt.

Das Adverbium endet auf e; Komparation wie beim Adjektiv. Z.B: mi'a frat'o pli bon'e kanta'as ol mi = mein Bruder singt besser als ich.

Alle Präpositionen regieren de Nominativ.

Jedes Wort wird gelesen so wie es geschrieben steht.

Der Accent fällt immer auf die vorletzte Silbe.

Zusammengesetzte Wörter entstehen durch einfache Anreihung der Wörter, indem man sie durch hochstehende Striche trennt¹. Das Grundwort kommt zuletzt. Grammatikalische Endungen werden als selbstständige Wörter betrachtet. Z.B. vapor'ŝip'o (Dampfschiff) besteht aus vapor, Dampf, ŝip, Schiff, und o=Endung des Substantivs.

1. Im Briefwechsel mit solchen Personen, die der internationalen Sprache schon mächtig sind, oder in Werken, die für eben solche Personen bestimmt sind; fallen die hochstehenden Striche zwischen den verschiedenen Theilen der Wörter weg.

Wenn im Satze ein Wort vorkommt, das von selbst eine verneinende Bedeutung hat, so wird die Negation ne weggelassen; z.B. mi nenio'n vid'is, ich habe Nichts gesehen.

Auf die Frage "wohin" nehmen die Wörter die Endung des Akkusativs an; z.B. tie, da; tie'n, dahin; Varsovi'o'n, nach Warschau.

Jede Präposition hat eine bestimmte, feste Bedeutung; ist es aber aus dem Sinne des Satzes nicht ersichtlich, welche Präposition anzuwenden ist, so wird die Präposition je gebraucht, welche keine selbstständige Bedeutung hat; z.B. ĝoj'i je tio, sich darüber freuen; rid'i je tio, darüber lachen; enu'o je la patr'uj'o, Sehnsucht nach dem Vaterlande, &c. Die Klarheit leidet keineswegs darunter, da doch dasselbe in allen Sprachen geschieht, nämlich, daß man in solchen Fällen eine beliebige Präposition begraucht, wenn sie nur einmal angenommen ist. In der internationalen Sprache wird in solchen Fällen immer nur die eine Präposition je angewendet. Statt der Präposition je kann man auch den Akkusativ ohne Präposition gebrauchen, wo kein Doppelsinn zu befürchten ist.

Sogenannte Fremdwörter, d.h. solche Wörter, welche die Mehrheit der Sprachen aus einer und derselben fremden Quelle entlehnt hat, werden in der internationalen Sprache unverändert gebraucht, indem sie nur die internationale Orthographie annehmen; aber bei verschiedenen Wörtern, die eine gemeinsame Wurzel haben, ist es besser, nur das Grundwort unverändert zu gebrauchen, die abgeleiteten Wörter aber ― nach den Regeln der internationalen Sprache zu bilden; z.B. Theater, teatr'o; theatralisch, teatr'a.

Die Endung des Substantivs und des Artikels kann ausgelassen werden, indem man dieselbe durch einen Apostroph ersetzt; z.B. Ŝiller’, statt Ŝiller'o; de l’ mond'o, statt de la mond'o.

Члена неопредѣленнаго нѣтъ; есть только опредѣленный (la), одинаковый для всѣхъ родовъ, падежей и чиселъ.

Примѣчаніе. Употребленіе члена такое же, какъ въ языкахъ нѣмецкомъ, французскомъ и другихъ. Лица, для которыхъ употребленіе члена представляетъ трудности, могутъ совершенно его не употреблять.

Существительное всегда оканчивается на o. Для образованія множественнаго числа прибавляется окончаніе j. Падежей есть только два: именительный и винительный; послѣдний получается изъ именительнаго прибавленіемъ окончанія n. Остальные падежи выражаются помощью предлоговъ: для родительнаго ― de (отъ), для дательнаго ― al (къ), для творительнаго ― per (посредствомъ) или другіе предлоги соотвѣтственно смыслу. (Примѣры: patr|o отецъ, al patr|o отцу, patr|o|n отца (винит. пад.), por patr|o|j для отцовъ, patr|o|j|n отцовъ, (винит. пад.).

Прилагательное всегда оканчивается на a. Падежи и числа какъ у существительнаго. Сравнительная степень образуется помощью слова pli (болѣе), а превосходная ― plej (наиболѣе); слово „чѣмъ” переводится ol. (Прим.: pli blank|a ol neĝ|o бѣлѣе снѣга; mi hav|as la plej bon|a|n patr|in|o|n я имѣю самую лучшую мать).

Числительныя количественныя (не склоняются): unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5) ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Десятки и сотни образуются простымъ сліяніемъ числительныхъ. Для образованія порядковыхъ прибавляется окончаніе прилагательнаго; для множительныхъ ― вставка obl, для дробныхъ ― on, для собирательныхъ ― op, для раздѣлительныхъ ― слово po. Кромѣ того могутъ быть числительныя существительныя и нарѣчныя. (Примѣры: Kvin|cent tri|dek tri = 533; kvar|a четвертый; unu|o единица; du|e во вторыхъ; tri|obl|a тройной, kvar|on|o четверть; du|op|e вдвоемъ; po kvin по пяти).

Мѣстоименія личныя: mi (я), vi (вы, ты), li (онъ), ŝi (она), ĝi (оно; о вещи или о животномъ), si (себя), ni (мы), ili (они, онѣ), oni (безличное множественнаго числа); притяжательныя образуются прибавленіемъ окончанія прилагательнаго. Склоненіе какъ у существительныхъ (Примѣры: mi|n меня (винит.); mi|a мой).

Глаголъ по лицамъ и числамъ не измѣняется (наприм.: mi far|as я дѣлаю, la patr|o far|as отецъ дѣлаетъ, ili far|as они дѣлаютъ).

Формы глагола:

• a) Настоящее время принимаетъ окончаніе as (напримѣръ: mi far|as я дѣлаю).
• b) Прошедшее ― is (li far|is онъ дѣлатъ).
• c) Будущее ― os (ili far|os они будутъ дѣлать).
• ĉ) Условное наклоненіе ― us (ŝi far|us она бы дѣлала).
• d) Повелительное наклоненіе ― u (far|u дѣлайте).
• e) Неопредѣленное наклоненіе ― i (far|i дѣлать).

Причастія (и дѣепричастія)

• f) Дѣйствит. залога настоящаго времени ― ant (far|ant|a дѣлающій, far|ant|e дѣлая).
• g) Дѣйствит. залога прошедш. времени ― int (far|int|a сдѣлавшій).
• ĝ) Дѣйствит. залога будущ. времени ― ont (far|ont|a который сдѣлаетъ).
• h) Страдат. залога настоящ. времени ― at (far|at|a дѣлаемый).
• ĥ) Страдат. залога прошедш. времени ― it (far|it|a сдѣланный).
• i) Страдат. залога будущ. времени ― ot (far|ot|a имѣющій быть сдѣланнымъ).

Всѣ формы страдательнаго залога образуются помощью соотвѣтственной формы глагола est (быть) и причастія страдательнаго залога даннаго глагола; предлогъ при этомъ употребляется de (Примѣръ: ŝi est|as am|at|a de ĉiu|j она любима всѣми).

Нарѣчія оканчиваются на e. Степени сравненія какъ у прилагательныхъ (Примѣръ: mi|a frat|o pli bon|e kant|as ol mi мой братъ лучше меня поетъ).

Предлоги всѣ требуютъ именительнаго падежа.

Каждое слово читается такъ, какъ оно написано.

Удареніе всегда находится на предпослѣднемъ слогѣ.

Сложныя слова образуются простымъ сліяниемъ словъ (главное на концѣ), которыя пишутся вмѣстѣ, но отдѣляются другъ отъ друга черточкой¹.). Грамматическія окончанія разсматриваются также какъ самостоятельныя слова (Примѣръ: vapor|ŝip|o, пароходъ ― изъ vapor паръ, ŝip корабль, o окончаніе существительныхъ).

1. Въ письмахъ и сочиненіяхъ, назначенныхъ для лицъ, владѣющихъ уже международнымъ языкомъ, черточки между частями словъ не употребляются.

При другомъ отрицательномъ словѣ отрицаніе ne опускается (Примѣръ: mi neniam vid|is я никогда не видалъ).

На вопросъ „куда” слова принимаютъ окончаніе винительнаго падежа (Примѣры: tie тамъ ― tie|n туда; Varsovi|o|n въ Варшаву).

Каждый предлогъ имѣтъ опредѣленное постоянное значеніе; если же нужно употребить предлогъ, а прямой смыслъ не указываетъ, какой именно, то употребляется предлогъ je, который самостоятельнаго значенія не имѣетъ (Примѣры: ĝoj|i je tio радоваться этому; rid|i je tio смѣяться надъ этимъ; enu|o je la patr|uj|o тоска по родинѣ и т. д.). Ясность отъ этого не страдаетъ, потому что во всѣхъ языкахъ въ этихъ случаяхъ употребляется какой угодно предлогъ, лишь бы обычай далъ ему санкцію; въ междунатодномъ же языкѣ санкція на всѣ подобные случаи дана одному предлогу je. Вмѣсто предлога je можно также употребить винительный падежъ.

Такъ называемыя „иностранныя” слова, т.е. такія, которыя большинствомъ языковъ взяты изъ одного чужого источника, употребляются въ международномъ языкѣ безъ измѣненія, принимая только орѳографію этого языка; но при различныхъ словахъ одного корня лучше употреблять безъ измѣненія только основное слово, а другія образовать по правиламъ международнаго языка (Примѣръ: театръ ― teatr|o, но театральный ― teatr|a).

Окончанія существительнаго и члена могутъ быть опущены и замѣнены апострофомъ (Примѣры: dom’ вм. dom|o; de l’mond|o вм. de la mond|o.

Przedimka nieokreślnego niema; jest tylko określny la, wspólny dla wszystkich rodzajów, przypadków i liczb.

Rzeczownik kończy się zawsze na o. Dla utworzenia liczby mnogiéj dodaje się końcówka j. Przypadków jest dwa: mianownik (nominativus) i biernik (accusativus); ten ostatni powstaje z mianownika przez dodanie zakończenia n. Resztę przypadków oddaje się za pomocą przyimków: dla dopełniacza (genitivus) ― de (od), dla celownika (dativus) ― al (do), dla narzędnika (instrumentalis) ― per (przez), lub inne przyimki odpowiednio do znaczenia. Przykłady: patr/o ojciec, al patr/o ojcu, patr/o/n ojca (przypadek czwarty), por patr/o/j dla ojców, patro/j/n ojców (przyp. czwarty).

Przymiotnik zawsze kończy się na a. Przypadki i liczby też same co dla rzeczownika. Stopień wyższy tworzy się przez dodanie wyrazu pli (więcéj), a najwyższy przez dodanie plej (najwięcéj); wyraz „niż” tłomaczy się przez ol. Przykład: Pli blank/a ol neĝ/o bielszy od śniegu.

Liczebniki główne nie odmieniają się: unu (1), du (2), tri (3), kvar (4), kvin (5), ses (6), sep (7), ok (8), naŭ (9), dek (10), cent (100), mil (1000). Dziesiątki i setki tworzą się przez proste połączenie liczebników. Dla utworzenia liczebników porządkowych dodaje się końcówka przymiotnika, dla wielorakich ― przyrostek obl, dla ułamkowych ― on, dla zbiorowych ― op, dla podziałowych ― wyraz po. Prócz tego mogą być liczebniki rzeczowne i przysłówkowe. Przykłady: kvin/cent tri/dek tri = 533; kvar/a czwarty; unu/o jednostka; du/e powtóre; tri/obl/a potrójny, trojaki; kvar/on/o czwarta część; du/op/e we dwoje; po kvin po pięć.

Zaimki osobiste: mi (ja), vi (wy, ty) li (on), ŝi (ona), ĝi (ono; o rzeczy lub zwierzęciu), si (siebie) ni (my), ili (oni, one), oni (zaimek nieosobisty liczby mnogiéj); dzierżawcze tworzą się przez dodanie końcówki przymiotnika. Zaimki odmieniają się jak rzeczowniki. Przykłady: mi/n mnie (przyp. czwarty); mi/a mój.

Słowo nie odmienia się przez osoby i liczby. Np. mi far/as ja czynię, la patr/o far/as ojciec czyni, ili far/as oni czynią.

Formy słowa:

• a) Czas teraźniejszy ma zakończenie as. (Przykład: mi far/as ja czynię).
• b) Czas przeszły ― is (li far/is on czynił).
• c) Czas przyszły ― os (ili far/os oni będą czynili).
• ĉ) Tryb warunkowy ― us (ŝi far/us ona by czynila).
• d) Tryb rozliazujący ― u (far/u czyń, czyńcie).
• e) Tryb bezokoliczny ― i (far/i czynić).

Imiesłowy (odmienne i nieodmienne):

• f) Imiesłów czynny czasu teraźniejszego ― ant (far/ant/a czyniący, far/ant/e czyniąc).
• g) Imiesłów czynny czasu przeszłego ― int (far/int/a który uczynił).
• ĝ) Imiesłów czynny czasu przyszłego ― ont (far/ont/a który uczyni).
• h) Imiesłów bierny czasu teraźn. ― at (far/at/a czyniony).
• ĥ) Imiesłów bierny czasu przeszłego ― it (far/it/a uczyniony).
• i) Imiesłów bierny czasu przyszłego ― ot (far/ot/a mający być uczynionym).

Wszystkie formy strony biernéj tworzą się zapomocą odpowiedniéj formy słowa est być i imiesłow biernego danego słowa; używa się przytem przyimka de (np. ŝi est/as am/at/a de ĉiu/j ― ona kochana jest przez wszystkich).

Przysłówki mają zakończenie e. Stopniowanie podobnem jest do stopniowania przymiotników (np. mi/a frat/o pli bon/e kant/as ol mi ― brat mój lepiej śpiewa odemnie).

Przyimki rządzą wszystkie przypadkiem pierwszym

Każdy wyraz tak się czyta, jak się pisze.

Akcent pada zawsze na przedostatnią zgłoskę.

Wyrazy złożone tworzą się przez proste połączenie wyrazów (główny na końcu). Przykład: vapor/ŝip/o, parostatek ― z vapor para, ŝip okręt, o ― końcówka rzeczownika.

Przy innym przeczącym wyrazie opuszcza się przysłówek przeczący ne (np. mi neniam vid/is nigdy nie widziałem).

Na pytanie „dokąd” wyrazy przybierają końcówkę przypadku czwartego (np. tie tam (w tamtem miejscu) ― tie/n tam (do tamtego miejsca); Varsovi/o/n (do Warszawy).

Każdy przyimek ma określone, stałe znaczenie; jeżeli należy użyć przyimka w wypadkach, gdzie wybór jego nie wypływa z natury rzeczy, używany bywa przyimek je, który nie ma samoistnego znaczenia (np. ĝoj/i je tio cieszyć się z tego; mal/san/a je la okul/o/j chory na oczy; enu/o je la patr/uj/o tęsknota za ojczyzną i t. p. Jasność języka wcale wskutek tego nie szwankuje, albowiem w tym razie wszystkie języki używaja jakiegokolwiek przyimka, byle go tylko zwyczaj uświęcił; w języku zaś międzynarodowym sankcja we wszystkich podobnych wypadkach nadaną została jednemu tylko przyimkowi je). Zamiast przmyika je używać też można, przypadku czwartego bez przyimka tam, gdzie nie zachodzi obawa dwuznaczności.

Tak zwane wyrazy „cudzoziemskie” t. j. takie, które większość języków przyjęła z jednego obcego źródła, nie ulegają w języku międzynarodowym żadnéj zmianie, lecz otrzymują tylko pisownię międzynarodową; przy rozmaitych wszakże wyrazach jednego źródłosłowu, lepiéj używać bez zmiany tylko wyrazu pierwotnego, a inne tworzyć według prawideł języka międzynarodowego (np. teatr/o ― teatr, lecz teatralny ― teatr/a).

Końcówkę rzeczownika i przedimka można opuścić i zastąpić apostrofem (np. Ŝiller’ zam. Ŝiller/o; de l’ mond/o zamiast de la mond/o).