Gdzie mówi się esperanto? Kraje i dane

Po esperancku mówi się w ponad 120 krajach, ale nigdzie nie jest językiem dominującym. Najwięcej użytkowników mieszka w Europie i Azji Wschodniej, a znaczące społeczności działają też w Brazylii i Stanach Zjednoczonych. W 2023 roku Światowy Związek Esperantystów miał członków indywidualnych w 130 krajach i terytoriach, z przodującymi Francją, Niemcami, Brazylią, USA i Japonią. Afryka to najnowszy obszar wzrostu: pierwszy Światowy Kongres na tym kontynencie odbył się w Tanzanii w 2024 roku.

Nie istnieje światowe zestawienie użytkowników według krajów. Dane poniżej pochodzą z list członków, kilku krajowych spisów, sieci gościnności Pasporta Servo i historii Światowego Kongresu. Ogólne liczby znajdziesz na stronie ilu ludzi mówi po esperancku.

#W których krajach jest najwięcej użytkowników esperanta?

Żadne źródło nie potrafi uszeregować krajów według łącznej liczby użytkowników. Najbardziej porównywalnym wskaźnikiem jest liczba członków indywidualnych Światowego Związku Esperantystów (UEA). W 2023 roku było ich 4700 w 130 krajach i terytoriach. Pierwsza piątka:

Francja401

Niemcy394

Brazylia279

Stany Zjednoczone248

Japonia209

Pokaż dane

Miejsce	Kraj	Członkowie indywidualni UEA (2023)
1	Francja	401
2	Niemcy	394
3	Brazylia	279
4	Stany Zjednoczone	248
5	Japonia	209

Licząc osoby, które należą przez stowarzyszenia krajowe, sieć UEA miała w 2023 roku około 12 800 członków. Wielu użytkowników należy tylko do stowarzyszenia krajowego, do lokalnego klubu albo do żadnej organizacji, więc te liczby pokazują, gdzie silny jest zorganizowany ruch, a nie gdzie mieszkają wszyscy użytkownicy.

#Co mówią spisy powszechne?

Tylko kilka krajów pyta w spisie o esperanto. Oto liczby, z których korzystają statystycy:

Węgierska liczba jest wysoka, ponieważ esperanto liczyło się do państwowych egzaminów językowych, których wymagały węgierskie uczelnie. W latach dwutysięcznych esperanto stało się tam jednym z najpopularniejszych języków egzaminacyjnych, a na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa w Budapeszcie od 1966 do 2006 roku działała katedra esperanta i interlingwistyki.

#Gdzie można zatrzymać się u esperantystów?

Pasporta Servo, sieć gościnności prowadzona od 1974 roku przez młodzieżową organizację TEJO, pokazuje, jak szeroko rozproszeni są użytkownicy. W 2026 roku wymieniała ponad 2400 gospodarzy w 121 krajach i około 1800 miastach. Gospodarze oferują bezpłatny nocleg podróżnym, którzy mówią po esperancku.

#Które kraje gościły Światowy Kongres Esperanto?

Światowy Kongres Esperanto odbywa się w innym mieście niemal co roku od 1905 roku. Gospodarze odzwierciedlają, gdzie ruch był najsilniejszy:

Poza Europą kongresy odbyły się m.in. na Kubie (Hawana 1990 i 2010), w Chinach (Pekin 1986 i 2004), w Korei Południowej (Seul 1994 i 2017), w Wietnamie (Hanoi 2012) i w Tanzanii (Arusha 2024). Kongres 2026 odbył się w Grazu w Austrii, a kongres 2027 planowany jest w Melbourne w Australii.

#Europa

Francja ma najwięcej członków UEA i gościła pierwszy Światowy Kongres, w Boulogne-sur-Mer w 1905 roku. Niemcy są tuż za nią; miasto Herzberg am Harz od uchwały rady z 11 lipca 2006 roku nazywa się Esperanto-Stadt („miasto esperanta”), z dwujęzycznymi tablicami i esperanckim centrum kultury.

Polska to ojczyzna Zamenhofa, który urodził się w Białymstoku, a esperanto ogłosił w Warszawie – zobacz podrozdział niżej. W 2026 roku Austria wpisała kulturę esperancką do własnego wykazu dziedzictwa niematerialnego; w Wiedniu działa Muzeum Esperanta Austriackiej Biblioteki Narodowej, założone w 1927 roku.

#Polska

Polskie organizacje esperanckie mają ponad stuletnią tradycję: Polskie Towarzystwo Esperantystów założono w Warszawie 16 maja 1908 roku, a dziś działa jako Polski Związek Esperantystów (po esperancku Pola Esperanto-Asocio). W 2014 roku Polska wpisała „Język esperanto jako nośnik kultury esperanckiej” na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prowadzi studia z interlingwistyki, w których esperanto jest językiem wykładowym. Polskie Radio nadawało audycje po esperancku od 1959 roku. W Polsce odbyło się siedem Światowych Kongresów, w tym rekordowy kongres stulecia w Warszawie w 1987 roku (5946 uczestników) i ostatni, w Białymstoku w 2009 roku – szczegóły na stronie Światowy Kongres.

#Ameryka

Brazylia ma jeden z największych ruchów poza Europą. Brazylijską Ligę Esperanta założono 21 lipca 1907 roku. Esperanto rozpowszechniło się tam częściowo przez spirytyzm: Brazylijska Federacja Spirytystyczna od dawna wydaje podręczniki esperanta. Projekt ustawy, który uczyniłby esperanto fakultatywnym przedmiotem szkolnym, przeszedł Senat i od 2009 roku czeka w Izbie Deputowanych (PL 6162/2009); w czerwcu 2026 roku sprawozdawca Komisji Konstytucji i Sprawiedliwości złożył opinię, a projekt czeka na głosowanie w tej komisji.

Stany Zjednoczone zajmują czwarte miejsce pod względem liczby członków UEA. Kuba gościła dwa Światowe Kongresy, a Radio Havana Cuba prowadzi cotygodniową audycję esperancką, od 2025 roku tylko w internecie.

#Azja

Chiny mają zorganizowany ruch, od dziesięcioleci wspierany przez instytucje państwowe. Chińską Ligę Esperanta założono w Pekinie 11 marca 1951 roku, a Radio Pekin (później China Radio International) nadawało po esperancku od 19 grudnia 1964 roku. Pekin gościł Światowy Kongres w 1986 i 2004 roku.

Japonia ma długą tradycję: Japoński Instytut Esperanta założono w 1919 roku, a religia Oomoto promuje esperanto od początku lat dwudziestych. Korea Południowa gościła Światowe Kongresy w 1994 i 2017 roku. Wikipedia wymienia też Iran wśród azjatyckich krajów, w których esperanto jest najbardziej rozpowszechnione, a Wietnam gościł kongres w 2012 roku.

#Afryka

Afryka to nowszy obszar wzrostu dla ruchu. Światowy Kongres 2024 w Arushy w Tanzanii, pierwszy na kontynencie, zebrał 854 zarejestrowanych uczestników. Według Libery Folio wśród nich było 95 zarejestrowanych z Burundi i 79 z Demokratycznej Republiki Konga – duże delegacje z krajów, które rzadko pojawiają się w kongresowych statystykach.

#Czy esperanto jest gdzieś językiem urzędowym?

Nie. Żaden kraj ani region nie ma esperanta za język urzędowy. Najbliższe temu były dwa epizody historyczne:

• W 1908 roku esperantyści zaproponowali przekształcenie Moresnetu Neutralnego, maleńkiego neutralnego terytorium między Belgią a Niemcami, w państwo esperanckie o nazwie Amikejo („miejsce przyjaźni”). Plan upadł, gdy po I wojnie światowej terytorium włączono do Belgii.
• W San Marino Międzynarodowa Akademia Nauk (AIS), założona w 1985 roku, używała esperanta jako języka roboczego.

Listę organizacji działających w poszczególnych krajach znajdziesz na stronie organizacje esperanckie.

#Częste pytania

#W którym kraju jest najwięcej użytkowników esperanta?

Nie istnieje wiarygodne zestawienie. Według członkostwa UEA w 2023 roku prowadzą Francja (401 członków indywidualnych) i Niemcy (394), a za nimi Brazylia, USA i Japonia. Najwyższą liczbę ze spisu zanotowały Węgry – 8397 w 2011 roku – głównie z powodu egzaminów językowych.

#Czy po esperancku mówi się w Afryce?

Tak, coraz częściej. Pierwszy Światowy Kongres Esperanto w Afryce odbył się w Arushy w Tanzanii w 2024 roku, z dużymi grupami z Burundi i Demokratycznej Republiki Konga.

#Czy istnieje państwo esperanckie?

Nie. Esperantyści nazywają swoją światową społeczność Esperantujo („kraj esperanta”), czyli wszędzie tam, gdzie mówi się po esperancku – na kongresach, w klubach, w domach i w sieci.

#Czy esperanto jest popularne w Chinach?

Chiny mają jeden z największych zorganizowanych ruchów w Azji, z Chińską Ligą Esperanta (założoną w 1951 roku), dziesięcioleciami państwowych audycji radiowych i dwoma Światowymi Kongresami w Pekinie.

#Czy esperanto uczy się w szkołach?

Tylko w niektórych miejscach i zwykle jako opcję. Węgry uznawały je na państwowych egzaminach językowych, a w Chinach i w Polsce istnieją uniwersyteckie programy interlingwistyki lub esperanta. Brazylia od 2009 roku debatuje nad uczynieniem go fakultatywnym przedmiotem szkolnym.

#Źródła

• Światowy Związek Esperantystów (UEA), Estrara Raporto 2023 (członkostwo według krajów); Vikipedio, Membronombroj de UEA
• Libera Folio, "Nova takso: 60.000 parolas Esperanton" (liczby ze spisów), 2017
• The Spinoff, "The most buzzy data points from the just-released census" (Nowa Zelandia, spis z 2018 r.), 2019
• Vikipedio, Esperanto-instruado ĉe ELTE
• Wikipedia (hu), Eszperantó i Wikipedia (de), Esperanto (egzaminy na Węgrzech)
• Pasporta Servo i Wikipedia, Pasporta Servo
• Światowy Związek Esperantystów (UEA), lista Światowych Kongresów (nasze zestawienie według krajów); Wikipedia, World Esperanto Congress i Vikipedio, Universala Kongreso de Esperanto
• Libera Folio, "En Aruŝo venkis idealismo", 15 sierpnia 2024
• Wikipedia (de), Herzberg am Harz; Wikipedia, China Esperanto League, Japanese Esperanto Institute, Oomoto, Neutral Moresnet
• Câmara dos Deputados, PL 6162/2009
• Narodowy Instytut Dziedzictwa, Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego (2014); Austriacka Komisja UNESCO, Esperanto culture in Austria (2026)
• Wikipedia (pl), Polski Związek Esperantystów i Esperanto (studia interlingwistyki w Poznaniu, Polskie Radio); Vikipedio, Pola Radio