Esperantopedia

Nauka

Piktogramy w kursie esperanto Saluton: jak je czytać

Każde słowo w kursie Saluton – na tej stronie i w aplikacji – ma mały obrazek. To nie ozdoba: obrazek jest zbudowany tak jak samo esperanckie słowo, więc gdy poznasz zasady, potrafisz go odczytać.

Aktualizacja: 2 min czytania

Esperanto buduje słowa z części: rdzeń niesie znaczenie, końcówka mówi, jakiego rodzaju jest to słowo, a małe dodatkowe cząstki zmieniają znaczenie według stałych reguł. Nasze piktogramy działają na tej samej zasadzie. Kliknij lub dotknij obrazka poniżej, żeby zobaczyć, jak rysuje się od nowa.

Rysunek to rdzeń

Każdy rdzeń ma własny rysunek i żadne dwa rdzenie nie dzielą jednego. kat- to kot, hund- pies, libr- książka, kant- śpiewanie.

kat-kot
hund-pies
libr-książka
kant-śpiewać

Ramka pokazuje rodzaj słowa

O ramce wokół rysunku decyduje końcówka: kwadrat oznacza rzeczy (-o), romb – cechy (-a), koło – czynności (-i i wszystkie formy czasownika), a owal w kształcie pastylki – sposób wykonywania czynności (-e).

katorzecz (-o)
bonacecha (-a)
kanticzynność (-i)
bonesposób (-e)

Kropka na kole pokazuje czas

Czasowniki zostają w kole. Zielona kropka na nim pokazuje czas: u góry oznacza teraźniejszość (-as), po lewej przeszłość (-is), po prawej przyszłość (-os). Przerywane koło to tryb przypuszczający (-us), a kropka z promieniami – rozkaz lub życzenie (-u).

kantasteraz (-as)
kantisprzeszłość (-is)
kantosprzyszłość (-os)
kantustryb przypuszczający (-us)
kantupolecenie (-u)

Liczba mnoga i dopełnienie

Stos ramek oznacza liczbę mnogą (-j). Mały zielony haczyk przy ramce wskazuje dopełnienie w zdaniu (-n), czyli to, czego dotyczy czynność. Oba znaki mogą występować razem.

katojwiele (-j)
katondopełnienie (-n)
katojnwiele + dopełnienie (-jn)

Słowotwórstwo na obrazkach

Najczęstsze cząstki słowotwórcze zmieniają sam rysunek:

  • mal- (przeciwieństwo) odwraca rysunek do góry nogami;
  • -eg- powiększa go, a -et- pomniejsza;
  • -ar- (zbiór) pokazuje go trzy razy;
  • -ej- (miejsce) zakłada nad nim dach.

Pozostałe cząstki pojawiają się jako małe zielone znaczki w rogu, na przykład -ant- (ktoś, kto właśnie to robi) w słowie lernanto, czyli „uczący się”.

malbonaprzeciwieństwo (mal-)
domegoduże (-eg-)
dometomałe (-et-)
arbarozbiór (-ar-)
lernejomiejsce (-ej-)
lernantoinna cząstka: znaczek (-ant-)

Kolory

Zielony zawsze oznacza gramatykę: kropki czasu, haczyk dopełnienia, dachy i znaczki. Samo słowo jest narysowane tuszem. Wyjątkiem są nazwy kolorów: zamiast rysunku pokazują sam kolor.

ruĝaczerwony
bluaniebieski

Gdzie je zobaczysz

Na mapie kursu, na kartach słów w każdej lekcji krok po kroku, w albumie piktogramów i w fiszkach – na tej stronie oraz w naszej aplikacji Saluton. Zacznij od kursu.

Źródła

  • Piktogramy i zasady ich czytania to własna praca Esperantopedii (CC BY-SA 4.0); ten sam kod rysuje je na stronie i w aplikacji Saluton.
  • Rdzenie z piktogramem to rdzenie oficjalne: Fundamento de Esperanto (1905) i Oficjalne Dodatki Akademii Esperanta.

Jeśli Esperantopedia Ci pomogła, możesz ją wesprzeć.