Podstawowe zwroty po esperancku z wymową

To zwroty, których esperantyści używają na co dzień, ułożone według sytuacji. Każdy ma zapis wymowy: słowo jest podzielone na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami. Akcent zawsze pada na przedostatnią samogłoskę.

Wymowa jest zapisana po polsku: cz = ĉ, dż = ĝ, ch = ĥ, ż = ĵ, sz = ŝ, ł = ŭ, w = v. Litery c (jak w „cena”) i j (jak w „jak”) czytasz tak jak po polsku, samogłoski są czyste, bez ślizgu. Szczegóły: alfabet i wymowa.

#Grzeczność

Mi petas idzie za tym, o co prosisz: Kafon, mi petas – „Poproszę kawę”. Bonvolu stoi przed czasownikiem: Bonvolu fermi la pordon – „Proszę zamknąć drzwi”. Polskie „proszę” ma kilka znaczeń, a esperanto je rozdziela: gdy coś podajesz, powiesz Jen! – „Oto!”, a w odpowiedzi na podziękowanie Ne dankinde.

#Przedstawianie się

Narodowości i zawody nie potrzebują rodzajnika ani narzędnika: Mi estas instruisto – „Jestem nauczycielem”. Kobieta może dodać -in-: instruistino, studentino.

Dla Polaków przydadzą się jeszcze: Mi estas polo. – „Jestem Polakiem.” (kobieta: Mi estas polino. – „Jestem Polką.”), Mi venas el Pollando. – „Jestem z Polski.”, Mi loĝas en Varsovio. – „Mieszkam w Warszawie.”, Mi parolas la polan. – „Mówię po polsku.”

#Pytania

Wszystkie słowa pytające zaczynają się od ki- i należą do tabeli słów tabelowych. Pytania „tak lub nie” zaczynają się od ĉu: Ĉu vi estas laca? – „Czy jesteś zmęczony?”. Polskie rozróżnienie „gdzie – dokąd” odpowiada parze kie – kien. Więcej o pytaniach i przeczeniach.

#Rozumienie

#Pomoc i sytuacje awaryjne

Polskie czasowniki w czasie przeszłym i przymiotniki zmieniają się według płci mówiącego („zgubiłem” – „zgubiłam”, „chory” – „chora”). Esperanckie Mi perdiĝis i Mi malsanas mówi każdy tak samo.

#Rozmowa i reakcje

Powitania i pożegnania o różnych porach dnia opisujemy w artykule powitania. Zwroty na hotel, restaurację i bilety znajdziesz w zwrotach w podróży.

#Częste pytania

#Jak powiedzieć „dziękuję” po esperancku?

Dankon! (DAN-kon). Dla mocniejszego podkreślenia powiedz Multan dankon! – „Dziękuję bardzo!”. Zwykła odpowiedź to Ne dankinde – „Nie ma za co”.

#Jak powiedzieć „nie rozumiem” po esperancku?

Mi ne komprenas (mi ne kom-PRE-nas). Dodaj Bonvolu paroli pli malrapide, by poprosić o wolniejsze mówienie.

#Jak powiedzieć „na zdrowie” po esperancku?

Sanon! lub Je via sano! – „Za twoje zdrowie!”. Tak samo jak po polsku, Sanon! mówi się też po czyimś kichnięciu.

#Dlaczego wymowa jest zapisana polskimi literami?

Bo pisownia esperanto jest fonetyczna. Transkrypcja tylko dzieli słowa na sylaby, zaznacza akcent i zamienia litery ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ oraz v na polskie odpowiedniki (cz, dż, ch, ż, sz, ł, w).

#Źródła

• PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (akcent i dźwięki)
• PMEG: Mallongigitaj frazoj (Saluton!, Dankon!, Helpu!)
• PMEG: Horoj (Kioma horo estas?)
• PMEG: N-finaĵo por mezuro (tridek jarojn aĝa)
• Wiktionary: ne dankinde
• Wiktionary: sanon
• Wiktionary: kiel vi fartas