Zwroty po esperancku: 20 najważniejszych z wymową

Te 20 zwrotów wystarczy na pierwsze spotkanie z esperantystą: powitanie, podziękowanie, pytanie i pożegnanie. Więcej znajdziesz na stronach tematycznych: podstawowe zwroty, powitania, w podróży i inne. Esperanto czyta się dokładnie tak, jak się je pisze, więc kolumna z wymową dzieli słowa na sylaby, wielkimi literami zaznacza sylabę akcentowaną (zawsze przedostatnią) i zapisuje dźwięki polskimi literami.

#20 najważniejszych zwrotów

Wymowa jest zapisana po polsku: cz = ĉ, dż = ĝ, ch = ĥ, ż = ĵ, sz = ŝ, ł = ŭ, w = v. Litery c (jak w „cena”) i j (jak w „jak”) czytasz tak jak po polsku. Samogłoski są czyste, bez ślizgu, a ich długość nie ma znaczenia – tak jak w polskim. Sylab ni, si, ci, zi nie zmiękczaj – n, s, c, z w esperanto są zawsze twarde. Szczegóły: alfabet i wymowa.

#Dlaczego powitania kończą się na -n?

Saluton, Dankon i Bonan tagon kończą się biernikiem -n, bo są skróconymi zdaniami: (Mi deziras al vi) bonan tagon – „(Życzę ci) dobrego dnia”. Gramatyka PMEG zalicza je do tradycyjnych wyrażeń, w których -n stało się formą zwyczajową. Nie musisz ich analizować – ucz się ich jako stałych zwrotów. Więcej o tej końcówce znajdziesz w artykule o bierniku.

#Polskie „cześć”, „proszę” i „przepraszam” po esperancku

Polskie „cześć” służy i do powitania, i do pożegnania; po esperancku powiesz Saluton! na początku i Ĝis! na końcu. Polskie „proszę” ma kilka znaczeń, które esperanto rozdziela: mi petas przy prośbie, bonvolu przy grzecznym poleceniu, Ne dankinde w odpowiedzi na podziękowanie. Polskie „przepraszam” to Pardonu!, gdy przepraszasz lub zaczepiasz kogoś, i Mi bedaŭras – „żałuję”, gdy jest ci naprawdę przykro.

#Częste pytania

#Jakie jest najczęstsze powitanie po esperancku?

Saluton! – „Cześć!”. Pasuje o każdej porze dnia i do każdego rozmówcy. Na pożegnanie powiedz Ĝis! lub Ĝis revido!

#Jak powiedzieć „proszę” po esperancku?

Użyj mi petas, gdy o coś prosisz (Akvon, mi petas – „Poproszę wodę”), a bonvolu z czasownikiem, gdy grzecznie o coś prosisz (Bonvolu atendi – „Proszę poczekać”).

#Czy w esperanto jest formalne „pan” lub „pani”?

Nie. Vi stosuje się wobec wszystkich: jednej osoby i wielu, przyjaciela i nieznajomego. Grzeczność wyrażają słowa takie jak bonvolu, sinjoro – „pan” i sinjorino – „pani”.

#Źródła

• PMEG: Mallongigitaj frazoj – tradycyjne wyrażenia, takie jak Saluton! i Bonan matenon!
• PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (akcent)
• PMEG: Personaj pronomoj (vi i ci)
• Wiktionary: ne dankinde
• Wiktionary: ĝis revido