Slang esperancki: krokodili, kabei, mojosa i inne słowa

Slang esperancki to nieformalne słownictwo, które mówiący stworzyli dla siebie: krokodili – „mówić innym językiem wśród esperantystów”, kabei – „odejść z ruchu”, samideano – „współesperantysta” i mojosa – „fajny”. Kursy rzadko uczą tych słów, ale spotkasz je na kongresach, w grupach i na czacie. Większość powstała ze zwykłych cząstek słowotwórczych, takich jak -ul-, -ism- i -aĵ- (zob. przyrostki), więc często da się je odgadnąć. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ĵ = ż, ŝ = sz, ŭ = ł, v = w; zob. alfabet i wymowa).

#Słowa o społeczności

#Słowa o używaniu języka

#Słowa o celach ruchu

#Wydarzenia i miejsca

#Skróty w piśmie i na czacie

Potoczne powitania, jak Sal!, Ĉaŭ! i Ĝis!, są na stronie powitania. Klawiatury bez liter ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ są powodem, dla którego na czatach często pisze się cx, gx itd.; zob. system x.

#Kim był Kabe i dlaczego jego imię stało się czasownikiem?

Kabe to pseudonim Kazimierza Beina (1872–1959), polskiego okulisty i jednego z czołowych wczesnych tłumaczy i stylistów esperanta. Pseudonim to polskie czytanie jego inicjałów K.B.: litery „ka” i „be” składają się na Kabe. Esperanto poznał w 1903 roku, w 1904 zyskał sławę przekładem powieści Sieroszewskiego La fundo de l' mizero, a od 1906 był wiceprezesem Akademii Esperanta. W 1907 ukazał się jego przekład Faraona Prusa (La Faraono).

W 1911 roku nagle porzucił ruch, nie wyjaśniając dlaczego. W wywiadzie z 1931 roku powiedział, że brak postępów języka sprawił, iż nie widzi już w nim rozwiązania. Esperantyści utworzyli od jego nazwiska czasownik kabei, a w 1935 roku poeta Kálmán Kalocsay napisał w Enciklopedio de Esperanto, że stał się on symbolem odstępstwa.

#Slang w zdaniach

#Kiedy używać tego slangu?

• Wśród przyjaciół, na imprezach i na czacie. W tekstach formalnych używaj standardowych słów i podstawowych zwrotów.
• Objaśnij słowo, gdy nie masz pewności. Wielu starszych mówiących nigdy nie spotkało mojosa.
• Nie pouczaj innych. Vikipedio zauważa, że strofowanie początkujących okrzykiem Ne krokodilu! może ich odstraszyć. Krótkie przejście na inny język, by wyjaśnić początkującemu zagadnienie gramatyczne, jest bardziej akceptowane.

#Częste pytania

#Co znaczy krokodili w esperanto?

To mówienie innym językiem niż esperanto wśród esperantystów, zwykle wspólnym językiem ojczystym. Mówiący tego nie pochwalają, bo spotkania to rzadka okazja do ćwiczeń, a poza tym może to wykluczać innych i robić złe wrażenie na osobach z zewnątrz.

#Co znaczy kabei?

Kabei znaczy opuścić ruch esperancki po tym, jak było się jego aktywnym członkiem. Pochodzi od Kabe, pseudonimu Kazimierza Beina, czołowego tłumacza, który odszedł w 1911 roku.

#Co znaczy mojosa?

Mojosa znaczy „fajny”. Powstało w 2003 roku z pierwszych liter modernjunstila „nowoczesny-młody-stylowy” i znajduje się dziś w internetowym słowniku ReVo.

#Czym jest gufujo?

Gufujo to spokojna, rozświetlona świecami nocna kawiarnia na imprezach esperanckich, z herbatą zamiast alkoholu. Pierwsza odbyła się pod koniec 1995 roku; gufo znaczy „sowa”.

#Czym jest Esperantujo?

Esperantujo to nieformalna nazwa świata esperanckiego, jego społeczności i miejsc spotkań, traktowanych tak, jakby były krajem. Mówi się też Esperantio.

#Źródła

• ReVo: krokodili, Kabe, kabei, mojosa, samideano, interna ideo, -uj (Esperantujo), verdulo, denaskulo, Fina Venko, finvenkismo, raŭmismo, Volapuko, zamenhofa, gufo, sinjoro, doktoro
• PMEG: UJ, IST, ISM, AĴ, UL, AN, Simboloj kaj mallongigoj
• Vikipedio: Krokodili, Kabei, Kazimierz Bein, Samideano, Gufujo, Mojosa, Fina Venko, Raŭmismo, Interna ideo, Esperantistoj, Idiomaĵoj en Esperanto, Esperanta slango, Internacia Seminario, Internacia Junulara Kongreso, Bv
• Wikipedia (po angielsku): Kazimierz Bein, Esperanto culture, Esperantujo
• Wikisłownik (po angielsku): krokodili, kabei, mojosa, mojosega, gufujo, samideano, volapukaĵo, bonantagulo, verdulo, denaskulo, fina venko, finvenkismo, interna ideo, ktp, bv, s-ro, d-ro
• Felix Zesch (jeden z twórców słowa): Mojosa