Kolory po esperancku: lista i tworzenie odcieni

Kolory po esperancku to przymiotniki zakończone na -a: ruĝa – „czerwony”, blua – „niebieski”, verda – „zielony”, flava – „żółty”, nigra – „czarny”, blanka – „biały”. Jak inne przymiotniki zgadzają się z rzeczownikiem: ruĝa pomo – „czerwone jabłko”, ruĝaj pomoj – „czerwone jabłka”. Cząstki słowotwórcze, takie jak hel- „jasny” i -et- „-awy”, zamieniają te rdzenie w dowolny odcień. Zapis wymowy dzieli słowa na sylaby, a sylaba akcentowana jest zapisana wielkimi literami; dźwięki są zapisane po polsku (ĉ = cz, ĝ = dż, ŝ = sz, ĵ = ż).

#Główne kolory

Kilka nazw kolorów pochodzi od przedmiotów. Oranĝa jest spokrewnione z oranĝo – „pomarańcza (owoc)”, viola z violo – „fiołek (kwiat)”, roza z rozo – „róża”, ora z oro – „złoto”, a arĝenta z arĝento – „srebro”. ReVo definiuje purpura jako fioletowoczerwone, kolor dawnego barwnika purpuro, a viola jako fiołkowe.

#Jak tworzyć odcienie

To zwykłe złożenia: ostatni rdzeń jest słowem głównym, a to, co stoi przed nim, go opisuje. Helblua to „jasno-niebieski”, malhelruĝa – „ciemno-czerwony”. Hela i malhela występują też samodzielnie: hela ĉambro – „jasny pokój”. Przedrostek mal- daje przeciwieństwo, więc malhela – „ciemny” to dosłownie „nie-jasny”. Więcej w artykułach słowotwórstwo, przedrostki i przyrostki.

Polakowi ta zasada jest bliska: nasze „jasnoniebieski” i „ciemnozielony” budują się tak samo jak helblua i malhelverda, a -et- odpowiada polskiemu „-awy” (ruĝeta – „czerwonawy”). Polskie „niebieski”, „błękitny” i „granatowy” to po esperancku blua, helblua lub ĉielblua i malhelblua – osobnych słów na każdy z nich nie ma.

Słownik ReVo oznacza lila – „liliowy” jako rzadkie i przytacza radę, by mówić raczej helviola – „jasnofioletowy”.

#Jeden rdzeń, wiele słów

Ponieważ kolor jest rdzeniem, możesz zmieniać jego końcówkę lub dodawać przyrostki:

#Kolory w zdaniach

Uważaj na końcówki: w du nigrajn ŝuojn oba słowa przyjmują liczbę mnogą -j i dopełnienie -n. Zobacz rzeczowniki i przymiotniki.

#Kolor esperanta

Zieleń jest kolorem ruchu esperanckiego od jego wczesnych lat. Flaga esperanta, przyjęta na pierwszym Światowym Kongresie w 1905 roku, jest zielona z białym kwadratem, w którym jest zielona gwiazda, verda stelo. Zielone pole tłumaczy się zwykle jako symbol nadziei. Zobacz flagę i symbole esperanta.

#Częste pytania

#Jak nazywają się kolory po esperancku?

Podstawowe kolory to ruĝa (czerwony), oranĝa (pomarańczowy), flava (żółty), verda (zielony), blua (niebieski), viola (fioletowy), bruna (brązowy), griza (szary), nigra (czarny) i blanka (biały).

#Jak powiedzieć „jasnoniebieski” i „ciemnoniebieski” po esperancku?

Helblua to jasnoniebieski, a malhelblua – ciemnoniebieski. To samo działa dla każdego koloru: helverda, malhelverda i tak dalej.

#Jak jest „różowy” po esperancku?

Rozkolora – „w kolorze róży” – albo po prostu roza. Słownik ReVo podaje obie formy.

#Czy kolory zmieniają końcówkę w esperanto?

Tak. Jako przymiotniki przyjmują -j w liczbie mnogiej i -n w dopełnieniu, zgodnie z rzeczownikiem: Mi vidas ruĝajn florojn – „Widzę czerwone kwiaty”.

#Źródła

• ReVo: ruĝa, blua, verda, flava
• ReVo: rozo, roza, rozkolora
• ReVo: violo, viola
• ReVo: purpuro
• ReVo: oranĝo, oranĝa
• ReVo: hela
• ReVo: lila
• ReVo: turkiso
• Fundamento de Esperanto – gramatyka po polsku (przymiotniki)
• Wikipedia: Esperanto symbols