Frazoj
Bazaj Esperantaj frazoj kun prononco
Sepdek naŭ frazoj en ses grupoj – sufiĉe por prezentiĝi, fari simplajn demandojn kaj ricevi helpon.
Jen la frazoj, kiujn Esperanto-parolantoj uzas ĉiutage, grupigitaj laŭ situacio. Ĉiu havas prononcan gvidilon: la vorto estas dividita en silabojn kaj la akcenta silabo estas skribita per majuskloj. La akcento ĉiam falas sur la antaŭlastan vokalon. La kolumno „Uzo” klarigas, kiam kaj kiel uzi la frazon, kaj montras variaĵojn.
Legu la literojn laŭ la Esperanta alfabeto: c = [ts], ĉ = [tʃ], ĝ = [dʒ], ĵ = [ʒ], j = [j], ŝ = [ʃ], ŭ = [w]. Vokaloj estas puraj, sen glitsono. Detaloj troviĝas ĉe alfabeto kaj prononco.
Ĝentilaĵoj
| Frazo | Prononco | Uzo |
|---|---|---|
| Dankon! | DAN-kon | Baza danko, taŭga ĉie. Kun kialo: Dankon pro la helpo. |
| Multan dankon! | MUL-tan DAN-kon | Pli forta danko; ambaŭ vortoj ricevas -n. |
| Koran dankon! | KO-ran DAN-kon | Varma, pli persona danko. |
| Ne dankinde. | ne dan-KIN-de | Respondo al danko; laŭvorte „ne indas danki”. |
| …, mi petas. | mi PE-tas | Aldono al peto pri io konkreta: Kafon, mi petas. |
| Bonvolu… | bon-VO-lu | Ĝentila peto kun infinitivo: Bonvolu atendi. |
| Pardonu! | par-DO-nu | Por peti pardonon aŭ altiri atenton antaŭ demando; ankaŭ Pardonu min. |
| Mi bedaŭras. | mi be-DAŬ-ras | Pli serioza ol Pardonu!; ankaŭ por ĝentila rifuzo: Mi bedaŭras, sed mi ne povas. |
| Ne gravas. | ne GRA-vas | Respondo al pardonpeto: la afero ne gravas. |
| Bonvenon! | bon-VE-non | Bonvenigo de gastoj; mallongigo de (Mi deziras) bonvenon. |
| Jes. / Ne. | jes / ne | Respondoj al jes-ne-demandoj; la verbo ne bezonas ripeton. |
| Bone. | BO-ne | Konsento aŭ aprobo: Ĉu ni iru? – Bone. |
| Kompreneble! | kom-pre-NE-ble | Forta jesa respondo. |
| Bonan apetiton! | BO-nan a-pe-TI-ton | Deziro antaŭ manĝo. |
| Sanon! | SA-non | Tosto antaŭ trinkado kaj deziro al iu, kiu ternis; plena formo: Je via sano! |
Mi petas sekvas tion, kion oni petas: Kafon, mi petas. Bonvolu staras antaŭ verbo: Bonvolu fermi la pordon.
Prezentiĝo
| Frazo | Prononco | Uzo |
|---|---|---|
| Kiel vi nomiĝas? | KI-el vi no-MI-ĝas | Kutima demando pri nomo; nomiĝi = havi nomon. Ankaŭ: Kio estas via nomo? |
| Mi nomiĝas Anna. | mi no-MI-ĝas AN-na | Prezentiĝo per nomiĝi. |
| Mia nomo estas Tom. | MI-a NO-mo ES-tas tom | Sama senco kiel Mi nomiĝas…; ambaŭ estas ĝustaj. |
| Mi ĝojas konatiĝi kun vi. | mi ĜO-jas ko-na-TI-ĝi kun vi | Ĝentila frazo ĉe la unua renkonto; ankaŭ Mi ĝojas renkonti vin. |
| De kie vi venas? | de KI-e vi VE-nas | Demando pri deveno; respondo kun el. |
| Mi venas el Kanado. | mi VE-nas el ka-NA-do | el + lando; alia ebleco: Mi estas kanadano. |
| Kie vi loĝas? | KI-e vi LO-ĝas | Demando pri loĝloko. |
| Mi loĝas en Londono. | mi LO-ĝas en lon-DO-no | en + urbo, sen -n, ĉar temas pri loko, ne pri direkto. |
| Kiom aĝa vi estas? | KI-om A-ĝa vi ES-tas | Demando pri aĝo; aĝa estas adjektivo. |
| Mi estas tridek jarojn aĝa. | mi ES-tas TRI-dek JA-rojn A-ĝa | La aĝo estas mezuro kaj ricevas -n; same: Mi aĝas tridek jarojn. |
| Kio estas via profesio? | KI-o ES-tas VI-a pro-fe-SI-o | Demando pri laboro aŭ profesio. |
| Mi estas instruisto. | mi ES-tas in-stru-IS-to | Profesio sen artikolo; por virino instruistino. |
| Mi estas studento. | mi ES-tas stu-DEN-to | Same; por virino studentino. |
| Mi lernas Esperanton. | mi LER-nas es-pe-RAN-ton | Informas pri via lernado; la lingvo ricevas -n. |
| Mi parolas iomete. | mi pa-RO-las i-o-ME-te | Modesta priskribo de la nivelo; iomete = tre malmulte. |
| Jen mia amiko Petro. | jen MI-a a-MI-ko PE-tro | Prezento de alia persono; jen montras iun aŭ ion. |
Profesioj kaj naciecoj bezonas neniun artikolon: Mi estas instruisto (Esperanto ne havas nedifinitan artikolon). Por virino oni povas aldoni -in-: instruistino, studentino.
Demandoj
| Frazo | Prononco | Uzo |
|---|---|---|
| Kio? | KI-o | Demandas pri afero: Kio okazis? |
| Kiu? | KI-u | Demandas pri persono aŭ elekto: Kiu venis? Kiu libro? |
| Kie? | KI-e | Loko: Kie vi loĝas? |
| Kien? | KI-en | Direkto, kun -n: Kien vi iras? |
| Kiam? | KI-am | Tempo: Kiam vi venos? |
| Kial? | KI-al | Kialo: Kial vi ridas? |
| Kiel? | KI-el | Maniero aŭ stato: Kiel vi fartas? |
| Kiom? | KI-om | Kvanto: Kiom kostas?; antaŭ substantivo kiom da. |
| Kia? | KI-a | Speco aŭ eco: Kia estas via aŭto? |
| Ĉu vi…? | ĉu vi | Komencas jes-ne-demandon: Ĉu vi estas laca? |
| Kio estas tio? | KI-o ES-tas TI-o | Kiam oni montras ion; tio = la montrata afero. |
| Kie estas la necesejo? | KI-e ES-tas la ne-ce-SE-jo | Neŭtrala, ĝentila demando, kiu estas komprenata ĉie. |
| Kioma horo estas? | ki-O-ma HO-ro ES-tas | Demando pri horo; respondo: Estas la tria. |
| Kiom kostas tio? | KI-om KOS-tas TI-o | Prezo de montrata afero; ankaŭ Kiom kostas? |
Ĉiuj demandaj vortoj komenciĝas per ki- kaj apartenas al la tabelvortoj. Jes-ne-demandoj komenciĝas per ĉu: Ĉu vi estas laca? Pli pri demandoj kaj neado.
Kompreni
| Frazo | Prononco | Uzo |
|---|---|---|
| Mi komprenas. | mi kom-PRE-nas | Konfirmo, ke vi sekvas. |
| Mi ne komprenas. | mi ne kom-PRE-nas | Plej utila frazo de komencanto; sekvu ĝin per peto pri ripeto. |
| Ĉu vi komprenas? | ĉu vi kom-PRE-nas | Ĝentila kontrolo de kompreno. |
| Bonvolu ripeti. | bon-VO-lu ri-PE-ti | Peto pri ripeto; ankaŭ Ripetu, mi petas. |
| Bonvolu paroli pli malrapide. | bon-VO-lu pa-RO-li pli mal-ra-PI-de | Peto pri pli malrapida parolado. |
| Kion signifas…? | KI-on sig-NI-fas | Kun la nekonata vorto: Kion signifas „fianĉo”? Signifi postulas objekton, do -n. |
| Kiel oni diras … en Esperanto? | KI-el O-ni DI-ras … en es-pe-RAN-to | Por trovi vorton; per oni oni parolas ĝenerale, ne pri iu aparta persono. |
| Kiel oni skribas tion? | KI-el O-ni SKRI-bas TI-on | Demando pri literumo; la respondo nomas la literojn unu post alia. |
| Ĉu vi povas skribi tion? | ĉu vi PO-vas SKRI-bi TI-on | Peto, ke la alia skribu la vorton. |
| Mi ne scias. | mi ne SCI-as | Vi ne havas la informon; scii rilatas al faktoj, koni al personoj kaj lokoj. |
| Mi estas komencanto. | mi ES-tas ko-men-CAN-to | Informas pri via nivelo. |
| Ĉu vi parolas angle? | ĉu vi pa-RO-las AN-gle | Lingvonomoj: adverbo angle aŭ la anglan: Ĉu vi parolas la anglan? |
| Momenton, mi petas. | mo-MEN-ton, mi PE-tas | Peto pri mallonga atendo; ankaŭ Unu momenton. |
Helpo kaj urĝaj situacioj
| Frazo | Prononco | Uzo |
|---|---|---|
| Helpu! | HEL-pu | Krio en danĝero; imperativo de helpi. |
| Ĉu vi povas helpi min? | ĉu vi PO-vas HEL-pi min | Ĝentila peto pri helpo; helpi ricevas rektan objekton: helpi min. |
| Mi bezonas helpon. | mi be-ZO-nas HEL-pon | Pli trankvila ol Helpu!; bezoni ankaŭ postulas -n. |
| Voku kuraciston! | VO-ku ku-ra-CIS-ton | Imperativo; kuracisto ankaŭ nomiĝas doktoro. |
| Voku la policon! | VO-ku la po-LI-con | Same, por la polico. |
| Voku ambulancon! | VO-ku am-bu-LAN-con | Same, por ambulanco. |
| Mi perdiĝis. | mi per-DI-ĝis | Vi ne trovas la vojon; ne konfuzu kun perdi (Mi perdis la ŝlosilon). |
| Mi malsanas. | mi mal-SA-nas | Vi estas malsana; ankaŭ Mi estas malsana. |
| Fajro! | FAJ-ro | Alarma krio. |
| Atentu! | a-TEN-tu | Averto pri danĝero. |
Babilado kaj reagoj
| Frazo | Prononco | Uzo |
|---|---|---|
| Kio nova? | KI-o NO-va | Neformala demando, kvazaŭ Kio estas nova?; respondo: Nenio speciala. |
| Bonege! | bo-NE-ge | -eg- plifortigas bone; entuziasma reago. |
| Interese! | in-te-RE-se | Reago de intereso; adverbo. |
| Ĉu vere? | ĉu VE-re | Esprimas surprizon aŭ dubon. |
| Eble. | EB-le | Necerteco. |
| Certe! | CER-te | Forta konfirmo. |
| Mi konsentas. | mi kon-SEN-tas | Esprimas akordon. |
| Ne zorgu. | ne ZOR-gu | Trankviligo; negativa imperativo. |
| Bonŝancon! | bon-ŜAN-con | Mallongigo de (Mi deziras) bonŝancon. |
| Gratulon! | gra-TU-lon | Por sukceso aŭ feliĉa evento: Gratulon pro la ekzameno! |
| Feliĉan naskiĝtagon! | fe-LI-ĉan nas-kiĝ-TA-gon | Deziro en la tago de naskiĝo; por aliaj datoj: Feliĉan datrevenon! |
Pri saluto kaj adiaŭo je diversaj tagotempoj vidu salutojn. Por hoteloj, restoracioj kaj biletoj vidu vojaĝajn frazojn.
Oftaj demandoj
Kiel oni diras „dankon” en Esperanto?
Dankon! (DAN-kon). Por pli granda emfazo diru Multan dankon! La kutima respondo estas Ne dankinde.
Kiel oni diras, ke oni ne komprenas, en Esperanto?
Mi ne komprenas (mi ne kom-PRE-nas). Aldonu Bonvolu paroli pli malrapide, por peti pli malrapidan paroladon.
Kiel oni tostas en Esperanto?
Sanon! aŭ Je via sano! Sanon! oni diras ankaŭ al iu, kiu ternis.
Kial la prononcaj gvidiloj uzas Esperantajn literojn?
Ĉar Esperanto jam estas fonetika. Kiam vi konas la 28 literojn, la skribita vorto diras al vi precize, kiel prononci ĝin; la gvidilo nur aldonas silabdividon kaj akcenton.
Fontoj
- Bazaj elparolaj reguloj (sonoj kaj akcento) – PMEG
- Mallongigitaj frazoj (Saluton!, Dankon!, Helpu!) – PMEG
- Horoj (Kioma horo estas?) – PMEG
- N-finaĵo por mezuro (tridek jarojn aĝa) – PMEG
- ne dankinde, sanon, kiel vi fartas – Wiktionary (angle)
Se Esperantopedia helpis vin, vi povas subteni ĝin.