Bondeziroj en Esperanto: naskiĝtago, Kristnasko, Novjaro

Feliĉan naskiĝtagon! (fe-LI-ĉan nas-kiĝ-TA-gon) estas la kutima naskiĝtaga bondeziro en Esperanto. Por Kristnasko oni diras Feliĉan Kristnaskon! aŭ Gajan Kristnaskon!, por la nova jaro Feliĉan Novjaron!, por gratuli Gratulon!, kaj por deziri sukceson Bonŝancon! En la prononcaj gvidiloj sube la akcenta silabo estas skribita per majuskloj; ĉiu vorto estas akcentata sur la antaŭlasta silabo (vidu la alfabeton).

#Ĉiuj bondeziroj unuavide

#Kial Esperantaj bondeziroj finiĝas per -n?

Ĉiu deziro estas la fino de frazo, kies komenco estas ellasita: (Mi deziras al vi) feliĉan naskiĝtagon! La dezirata afero estas rekta objekto, do ĝi ricevas la akuzativan -n, kaj la adjektivo akordiĝas: feliĉa fariĝas feliĉan. PMEG diras, ke tiu -n fariĝis la kutima maniero krei tiajn tradiciajn esprimojn, kaj ReVo donas gratulon! kiel fiksitan esprimon por gratuli. Por pluraj aferoj aldonu -j: Gratulojn!, Bonajn feriojn! La plena frazo same taŭgas: Mi deziras al vi feliĉan Kristnaskon.

#Naskiĝtago kaj nomtago

Aldonu nomon post komo: Feliĉan naskiĝtagon, Anna! Aliaj eblecoj estas Ĝojan naskiĝtagon!, Gratulon pro via naskiĝtago! kaj la pli formala Ĉion bonan okaze de via naskiĝtago! Laŭ ReVo konsiderinda kvanto de esperantistoj, sub influo de latinidaj lingvoj, diras nur datreveno por „naskiĝdatreveno”, sed la zamenhofa naskiĝtago estas pli vaste uzata kaj komprenata tiusence. La vorto troviĝas jam en la tradukoj de Zamenhof, ekzemple en la Fabeloj de Andersen.

Kanto. Vikipedio donas plurajn kanteblajn versiojn de la melodio de „Happy Birthday to You”. La artikolo havas la titolon de la unua verso, Bondezirojn al vi; aliaj versioj komenciĝas per Ni gratulas al vi kaj Ĉion bonan al vi. La portugala kanto havas alian tekston ol la angla, kaj laŭ Vikipedio esperantistoj el Brazilo kaj Portugalio ofte tradukas tiun portugalan tekston; ĝi komenciĝas per Ni gratulas al vi.

Nomtago. La nomtago estas festotago de la sanktulo, kies nomon oni portas; ĝin oni festas en katolikaj regionoj, ekzemple en Pollando kaj Bavario. La deziro sekvas la saman ŝablonon: Feliĉan nomtagon!

#Kristnasko, Novjaro kaj aliaj festoj

• Kristnasko. Laŭ Vikipedio la tradicia karta saluto estas Gajan Kristnaskon kaj feliĉan novan jaron! Gaja montras ĝojon ekstere, feliĉa signifas ankaŭ „bonŝanca”; ambaŭ estas oftaj. PMEG konsideras festonomojn kiel proprajn nomojn (Kristnasko, Pasko) kaj konsilas majusklon, kvankam foje oni vidas minusklon.
• Novjaro. Feliĉan Novjaron!, Feliĉan novan jaron! kaj Ĝojan novan jaron! troviĝas en la korpuso de Tatoeba, kaj bonan novjaron en la pli longa frazo Mi deziras al vi bonan novjaron.
• Pasko. Feliĉan Paskon! aŭ Ĝojan Paskon! ReVo donas al Pasko ambaŭ signifojn, la kristanan kaj la judan festojn, do la kunteksto decidas.
• Aliaj festoj. Ĝojan feston! estas propra ekzemplo de PMEG por festa deziro; Feliĉajn festotagojn! estas la pluralo por pluraj festotagoj kune. Tatoeba havas ankaŭ Gajan Noŭruzon! por Noŭruzo. Por Ĥanuko Tatoeba havas Feliĉan Ĥanukon!, laŭ la sama modelo. Por Ramadano (ramadano en ReVo) Tatoeba havas Bonan Ramadanon! laŭ la sama modelo; fiksita formulo ne ekzistas, do Ĝojan feston! ankaŭ estas sekura elekto.

#Zamenhofa Tago kaj uzo en la movado

La 15-a de Decembro estas la naskiĝtago de Zamenhof kaj, laŭ Vikipedio, la plej vaste celebrata festotago en Esperantujo; vidu Zamenhofa Tago. La deziro por tiu tago aperas en du formoj en Tatoeba: Feliĉan Zamenhofan Tagon! kaj Feliĉan Zamenhof-tagon! Laŭ Vikipedio la ideo de Esperanto kaj la proksimeco al Kristnasko instigas la kunvenintojn tiutage interŝanĝi donacojn – prefere librojn verkitajn en Esperanto – kaj bondezirojn.

La ŝablono (Mi deziras al vi) … -n! validas ankaŭ por deziroj sen fiksita formulo; ekzemple Bonan vojaĝon! aperas en la paĝo pri salutoj.

#Gratuloj, bonŝanco kaj sano

• Gratuloj. Gratulon! kaj Gratulojn! ambaŭ estas normalaj; ReVo notas, ke la plurala uzo estas nemalofta. Gratulegon! estas pli kora. Donu la kialon per pro aŭ okaze de: Gratulon pro via sukceso!; ĉe geedziĝoj Gratulon pro la geedziĝo!
• Bonŝanco. Bonŝancon! deziras bonŝancon (bonŝanco estas unu vorto; ŝanco sola laŭ ReVo estas „ebleco de sukceso”). Sukceson! taŭgas antaŭ ekzameno: Sukceson en la ekzameno! Ĉion bonan! estas ĝenerala bondeziro, ekzemple ĉe adiaŭo.
• Je la sano. Sanon! aŭ Je via sano! Por diri toston uzu la verbon tosti: Mi tostas je via sano! Sanon! oni diras ankaŭ post sternuto.
• Resaniĝo. Resaniĝu baldaŭ! aŭ la substantiva deziro Baldaŭan resaniĝon!
• Kondolenco. Estu simpla: Kondolencon., Sincerajn kondolencojn. aŭ Bonvolu akcepti mian plej koran kondolencon. (ReVo).

#Kiel respondi al bondeziro

Plej simple oni resendas la deziron: Same al vi! aŭ Dankon, same al vi! En Tatoeba troviĝas la dialogo „Feliĉan novan jaron!” – „Same al vi!”, kaj ankaŭ Dankon ankaŭ al vi! Se vi nur dankas, sufiĉas Dankon!; pli forte Multan dankon!

#Kiel skribi karton

Deziro kutime finiĝas per krisigno aŭ komo. Laŭ la gvidilo de David Jordan la fino estas simple Salutas aŭ Elkore salutas kaj via nomo. Amikaj eblecoj estas Kore, Amike kaj Kun amikaj salutoj. La angladevena Kun plej bonaj deziroj foje estas uzata kaj komprenata. Por formala karto komencu per Estimata sinjoro… (vidu salutojn). Pliajn ĉiutagajn esprimojn vi trovos ĉe bazaj frazoj, kaj ĉiun vorton vi povas serĉi en la vortaro.

#Oftaj demandoj

#Kiel gratuli iun pro naskiĝtago en Esperanto?

Feliĉan naskiĝtagon! (fe-LI-ĉan nas-kiĝ-TA-gon). Eblas ankaŭ Ĝojan naskiĝtagon! aŭ Gratulon pro via naskiĝtago!

#Kiel oni deziras Kristnaskon en Esperanto?

Feliĉan Kristnaskon! aŭ Gajan Kristnaskon! Por aldoni la novan jaron: Gajan Kristnaskon kaj feliĉan novan jaron!

#Kiel oni deziras bonan novan jaron en Esperanto?

Feliĉan Novjaron! aŭ Feliĉan novan jaron! Ankaŭ Bonan Novjaron! estas uzata.

#Kial oni diras Feliĉan kaj ne Feliĉa?

La deziro estas objekto de neesprimita „Mi deziras al vi…”, do kaj la substantivo kaj ĝia adjektivo ricevas la akuzativan -n. Feliĉa sola estus nur simpla adjektivo.

#Kiel oni tostas en Esperanto?

Sanon! aŭ Je via sano! – „al via sano!”

#Kiel oni gratulas en Esperanto?

Gratulon! aŭ Gratulojn! Aldonu la kialon per pro: Gratulon pro via sukceso!

#Kiel respondi al bondeziro en Esperanto?

Dankon, same al vi! aŭ Dankon ankaŭ al vi!

#Kiel oni salutas en la Zamenhofa Tago?

Feliĉan Zamenhofan Tagon! – la 15-an de Decembro, la naskiĝtago de la kreinto de Esperanto. Ankaŭ Feliĉan Zamenhof-tagon! aperas.

#Fontoj

• PMEG: Mallongigitaj frazoj – tradiciaj esprimoj kiel Bonan matenon! kaj Ĝojan feston!
• PMEG: Majuskloj – festonomoj kiel propraj nomoj
• ReVo: deziri, gratuli, naskiĝtago, datreveno, Kristnasko, Pasko, Ĥanuko, kondolenco, tosti, feliĉa, gaja
• Vikipedio: Bondezirojn al vi, Kristnaska karto, Nomtago, Zamenhofa Tago
• Wiktionary: sanon, gratulon, nomtago, kore, amike
• David K. Jordan, Being Colloquial in Esperanto: Writing Letters
• Ekzemplaj frazoj de Tatoeba: Feliĉan naskiĝtagon!, Feliĉan Ĥanukon!, Feliĉan Kristnaskon!, Gajan Kristnaskon., Feliĉan Novjaron!, Feliĉan Paskon!, Je via sano!, Resaniĝu baldaŭ., Sincerajn kondolencojn., Feliĉan Zamenhofan Tagon!, Feliĉan Zamenhof-tagon, Feliĉajn festotagojn, Gajan Noŭruzon!, Bonan Ramadanon., Baldaŭan resaniĝon!, "Feliĉan novan jaron!" – "Same al vi!", Dankon ankaŭ al vi!