Mi amas vin en Esperanto: amaj frazoj kaj karesnomoj

La Esperanta deklaro de amo estas Mi amas vin – prononcu mi A-mas vin. Mi nomas la parolanton, amas estas verbo en la nuna tempo, kaj vin estas la alparolato kun la objekta finaĵo -n. La sama frazo taŭgas por partnero, infano aŭ gepatro (inter amikoj oni pli ofte diras Mi ŝatas vin) kaj por unu persono aŭ pluraj, ĉar vi signifas kaj unuopan kaj multnombran alparolaton.

#Manieroj diri „mi amas vin”

La prononcaj gvidiloj dividas vortojn en silabojn; la akcenta silabo estas skribita per majuskloj.

Vortfarado faras multon. El la radiko am- venas amo, ami, amato / amatino, amiko, enamiĝi kaj amindumi (kortegi, flirti). La sufikso -eg- plifortigas vorton, -et- malgrandigas aŭ moligas ĝin. Vidu sufiksojn.

#Karesnomoj

La sufikso -in- markas virinon, kaj -et- aldonas karesecon: kara → karulo → karuleto. Parolantoj libere kreas pliajn nomojn laŭ la sama skemo. Iuj parolantoj uzas la neoficialan pronomon ri por personoj sen marko de sekso; ĝi ne apartenas al la Fundamento.

#Komplimentoj

Rimarku la finaĵojn: adjektivoj akordiĝas kun la substantivo, do en belajn okulojn ambaŭ vortoj havas -j kaj -n. Pli pri substantivoj kaj adjektivoj.

#Rendevuoj, proponoj kaj deziroj

La geedziĝaj verboj montras, kiel Esperanto traktas sekson. Edziĝi signifas „fariĝi edzo”, edziniĝi „fariĝi edzino”, kaj geedziĝi „edziĝi unu kun la alia” – la prefikso ge- signifas „de ambaŭ seksoj”. La vortaro ReVo donas ekzemplojn kun kun kaj al post tiuj verboj.

#Esperanto kaj amo: „Edzperanto”

Esperantistoj ŝerce nomas sian lingvon Edzperanto – kunfando de edzo kaj peranto. La vortludo aperis en 1923 en poemo de Raymond Schwartz pri du amikoj, kiuj serĉas edzojn. Ĝi disvastiĝis, ĉar multaj paroj efektive renkontiĝis per Esperanto: jam en la 1930-aj jaroj esperantistoj kolektis raportojn pri dekoj da internaciaj geedziĝoj, kiuj komenciĝis per leteroj aŭ kongresoj.

Kelkaj el tiuj paroj kreskigis siajn infanojn en Esperanto. Esploristoj taksas ĉirkaŭ 1 000 familiojn kun ĉirkaŭ 2 000 denaske parolantaj infanoj (2004). En multaj tiaj familioj la gepatroj tamen havas komunan gepatran lingvon; en aliaj Esperanto estas la sola lingvo, kiun la gepatroj havas komune. Pli pri denaskaj parolantoj de Esperanto.

#Oftaj demandoj

#Kiel oni esprimas amon en Esperanto?

Mi amas vin (mi A-mas vin). Por diri „ankaŭ mi”, aldonu ankaŭ: Mi ankaŭ amas vin.

#Kio estas la diferenco inter „Mi amas vin” kaj „Mi ŝatas vin”?

Ami esprimas profundan senton, ŝati simpation aŭ plaĉon. Uzu Mi ŝatas vin por amiko aŭ por iu, kiu ĵus ekplaĉis al vi, kaj Mi amas vin por profunda sento.

#Kiel nomi la amatan personon?

Mia amo aŭ mia kara. Por karesnomo oni kutime diras karulo (viro) kaj karulino (virino).

#Kiel esprimi sopiron al iu en Esperanto?

Vi mankas al mi, aŭ pli forte Mi sopiras al vi.

#Ĉu „Mi amas vin” estas la sama por viro kaj virino?

Jes. Pronomoj kaj verboj en Esperanto ne ŝanĝiĝas laŭ sekso, do Mi amas vin estas la sama, kiu ajn parolas kaj al kiu ajn.

#Fontoj

• mi amas vin – Wiktionary (angle)
• karulo, koramiko, enamiĝi, sopiri, edziĝi – Wiktionary (angle)
• edzo, edziĝi, edziniĝi, geedziĝi – ReVo
• Edzperanto – Vikipedio
• Internaciaj geedziĝoj esperantistaj – Vikipedio
• Native Esperanto speakers – Wikipedia (angle)
• Personaj pronomoj – PMEG