100 najczęstszych słów esperanto – lista z tłumaczeniem

100 najczęstszych słów esperanto to 52,7% wszystkich słów w Tekstaro, korpusie liczącym ponad 10 milionów słów. Większość z nich to krótkie słowa gramatyczne – la („rodzajnik określony”), de („od, z”), kaj („i”) – oraz kilka częstych czasowników, rzeczowników i przymiotników. Poniższa tabela podaje wszystkie 100 w kolejności częstości, z polskim tłumaczeniem i rodzajem wyrazu.

#Jak powstała ta lista?

Ranking pochodzi z listy frekwencyjnej Tekstaro de Esperanto, korpusu Esperantic Studies Foundation, budowanego od 2002 roku przez Bertila Wennergrena. Listę sporządzono z kopii korpusu z 15 marca 2023 roku i opublikowano w Wikisłowniku na licencji CC BY-SA 4.0. Każde słowo liczy się w formie podstawowej: usuwa się liczbę mnogą -j i biernik -n, a wszystkie formy czasownika liczy się pod bezokolicznikiem na -i. Dlatego estas, estis i estos liczą się razem jako esti – „być”.

Tłumaczenia i rodzaje wyrazów są nasze. Wiele słów gramatycznych ma kilka zastosowań; tabela podaje główne.

#Lista

#Co mówi ta lista?

Dominują słowa gramatyczne. Około dwóch trzecich listy to słowa gramatyczne: przyimki, zaimki, zaimki dzierżawcze, spójniki, partykuły, słowa tabelowe, liczebniki i rodzajnik. Te zamknięte grupy są małe: esperanto ma łącznie 33 przyimki i 45 słów tabelowych. Nauka ich na początku szybko się opłaca. Zobacz przyimki, zaimki i słowa tabelowe.

Pierwsze słowa treściowe są podstawowe. Najczęstsze czasowniki to esti, povi, diri, havi, fari, devi, vidi, voli, scii, veni i okazi. Najczęstsze rzeczowniki to jaro, homo, lingvo i lando.

Po pierwszych kilkuset słowach pokrycie rośnie powoli. Na tej samej liście 500 słów pokrywa 68,8% korpusu, 1000 słów – 76,2%, 2000 słów – 83,5%, a 10 000 słów – 96,1%.

52,7%

59,6%

68,8%

76,2%

83,5%

91,7%

96,1%

10020050010002000500010 000

Pokaż dane

Najczęstsze słowa	Udział w korpusie
100	52,7%
200	59,6%
500	68,8%
1000	76,2%
2000	83,5%
5000	91,7%
10 000	96,1%

Słowotwórstwo mnoży to, co już wiesz. Jeden rdzeń daje wiele słów: san- daje sana – „zdrowy”, malsana – „chory”, malsanulo – „pacjent” i malsanulejo – „szpital”. Lista rdzeni uczy więc więcej niż tyle samo polskich słów. Zobacz słowotwórstwo.

#Fałszywi przyjaciele dla Polaków

Kilka krótkich słów z listy wygląda znajomo, ale znaczy co innego niż w polszczyźnie:

• ja – „przecież” (polskie „ja” to mi),
• do – „więc, zatem” (polskie „do” to al albo ĝis),
• oni – „się, ludzie w ogóle” (polskie „oni” to ili): Oni ne fumu ĉi tie znaczy „Tu się nie pali”, a nie „Oni tu nie palą”,
• mi – „ja” (polskie „mi” w zdaniu „daj mi” to al mi: Donu al mi).

#Ograniczenia tej listy

Tekstaro to wyłącznie język pisany: dzieła Zamenhofa (łącznie z jego przekładem Biblii), inne klasyki i nowsze teksty. Wyjaśnia to obecność w pierwszej setce takich słów jak internacia, a w drugiej setce – s-ro (skrót od sinjoro – „pan”), UEA i Eternulo – „Wiekuisty”. Słowa z codziennej rozmowy leżą daleko w dole listy: danki – „dziękować” jest na 1041. miejscu, a saluto – „powitanie” (jak w Saluton!) na 1870. Zwroty do rozmowy znajdziesz w artykule Podstawowe zwroty w esperanto.

Warto znać jeszcze dwa opracowania. Baza Radikaro Oficiala (1974) Akademii Esperanta porządkuje około 2500 podstawowych elementów, głównie rdzeni, w dziewięciu grupach, porównując wcześniejsze listy frekwencyjne. Metoda zagrzebska, opracowana w Zagrzebiu od końca lat siedemdziesiątych, buduje kurs dla początkujących wokół około 500 najczęstszych morfemów (rdzeni i afiksów).

#Częste pytania

#Jakie jest najczęstsze słowo w esperanto?

Rodzajnik la. Za nim idą de – „od, z”, kaj – „i”, en – „w” i esti – „być”.

#Ile słów muszę znać, żeby mówić po esperancku?

Kursy dla początkujących oparte na metodzie zagrzebskiej uczą około 500 częstych morfemów (rdzeni i afiksów) potrzebnych do prostych rozmów. Ponieważ rdzenie i afiksy łączą się ze sobą, dają znacznie więcej niż 500 słów.

#Ile słów ma esperanto?

Tysiące rdzeni i nieograniczoną liczbę słów, które z nich zbudujesz. Oficjalny słownik Akademii podaje około 5000 elementów, a sama lista frekwencyjna z Wikisłownika porządkuje 15 000 form wyrazowych.

#Skąd pobrać listę frekwencyjną esperanto?

Listę z Tekstaro znajdziesz w Wikisłowniku, a wersję łatwiejszą do przetwarzania, z angielskimi tłumaczeniami, na GitHubie (Vanege). Obie są na licencji CC BY-SA 4.0.

#Źródła

• Wiktionary: Frequency lists/Esperanto/Tekstaro 2023 (CC BY-SA 4.0)
• Vanege: esperanto-frequency-list-tekstaro (GitHub)
• Tekstaro de Esperanto: opis projektu
• Akademio de Esperanto: Baza Radikaro Oficiala
• Akademio de Esperanto: Akademia Vortaro – objaśnienia
• PMEG: Rolvortetoj (przyimki)
• Wikipedia: Esperanto – The Zagreb method