Liczebniki w esperanto: 0–100, daty i godziny

Esperanto liczy za pomocą 13 podstawowych słów: nul (0), od unu (1) do naŭ (9), dek (10), cent (100) i mil (1000). Reguła z Fundamento (reguła 4) jest prosta: liczebniki pisane razem się mnożą, pisane osobno się dodają. Zatem dudek = 2 × 10 = 20, a dek du = 10 + 2 = 12.

12: dek du = 10 + 2

12

dek10+du2

20: dudek = 2 × 10

20

dudek2 × 10

2026: du mil dudek ses = 2 × 1000 + 2 × 10 + 6

2026

du mil2 × 1000+dudek2 × 10+ses6

Liczebniki główne nigdy się nie zmieniają: nie przyjmują ani -j, ani -n. Mi havas du fratojn – „Mam dwóch braci”. Jedyny wyjątek to unu w znaczeniu „niektórzy”: unuj … aliaj – „jedni … drudzy” (PMEG). Po polsku liczebniki odmieniają się przez przypadki i rodzaje („dwa”, „dwie”, „dwóch”, „dwoma”) – w esperanto du zawsze brzmi tak samo.

Aby automatycznie zamienić dowolną liczbę na słowa, użyj konwertera liczb.

#Liczby 0–10

Wymawia się każdą literę, a Polak czyta te słowa prawie dokładnie tak, jak są napisane: cent jak polski „cent”, naŭ jak „nał” (zobacz alfabet). Ses (6) i sep (7) łatwo pomylić, więc wymawiaj je wyraźnie.

#Liczby 11–20

Liczby 11–19 to dek i jednostka, zapisane jako dwa słowa – prościej niż polskie „-naście”.

#Liczby 21–100: jedna reguła

Dziesiątki to jedno słowo: jednostka + dek. Każda liczba od 21 do 99 to dziesiątka, spacja i jednostka.

#Setki, tysiące i miliony

Setki również łączą się w jedno słowo: ducent (200), tricent (300), naŭcent (900). Wszystko inne pisze się osobno. Tysiące są zawsze osobnym słowem: du mil (2000), a nie dumil (PMEG). Nie używaj łączników: cent tridek du, nie cent-tridek-du.

Miliono i miliardo to rzeczowniki, więc przyjmują -j i da: dek milionoj da homoj – „dziesięć milionów ludzi”. Esperanto stosuje skalę długą, tak jak polszczyzna: miliardo to „miliard” (10⁹), a biliono to „bilion” (10¹²) (PMEG). Pułapka dotyczy tylko angielskiego „billion”, które znaczy miliard.

#Liczebniki porządkowe: -a

Dodaj końcówkę przymiotnika -a, a dostaniesz liczebniki porządkowe: unua „pierwszy”, dua „drugi”, tria „trzeci”, kvara, kvina, sesa, sepa, oka, naŭa, deka „dziesiąty”. Odmieniają się jak każdy przymiotnik: la unuaj tagoj, la sepan tagon.

W złożonych liczebnikach porządkowych PMEG zaleca dla jasności łącznik: dek-unua „jedenasty”, dudek-unua „dwudziesty pierwszy”. Spotyka się też dudek unua. Cyframi pisze się 1-a, 21-a.

Z -e powstają przysłówki: unue „po pierwsze”, due „po drugie”. Z -o – rzeczowniki: unuo „jednostka”, dekduo „tuzin”, cento „setka”.

#Ułamki, wielokrotności i grupy

Reguła 4 Fundamento dodaje trzy przyrostki liczebnikowe i przyimek po.

-op- przypomina polskie liczebniki zbiorowe („dwoje, troje, czworo”), a po działa dokładnie jak polskie „po”. -obl- i fojo różnią się tak jak „podwójny” i „dwukrotny”: duobla pago to podwójna zapłata, dufoja pago – zapłata uiszczona dwa razy (PMEG).

Esperanto używa przecinka dziesiętnego, tak jak polski: 3,5 czyta się tri komo kvin. Działania są proste: du plus du estas kvar (2 + 2 = 4), dek minus tri estas sep, sep dividite per du estas tri komo kvin (PMEG).

#Daty

Data to la + liczebnik porządkowy + de + miesiąc (+ rok). Słowo tago „dzień” się pomija. Logika jest polska: „siódmy października” to la sepa de Oktobro.

• la sepa de Oktobro 2026 – „7 października 2026”
• zapis cyframi: la 7-a de Oktobro 2026
• Hodiaŭ estas la unua de Majo. – „Dziś jest pierwszy maja.”

Gdy data odpowiada na pytanie „kiedy?”, przyjmuje -n: Ni venos la sepan de Oktobro – „Przyjdziemy siódmego października”. W listach: merkredon, la 26-an de Novembro 1997 – „w środę, 26 listopada 1997” (PMEG). Lata czyta się jak zwykłe liczby: en 1887 = en mil okcent okdek sep. Nazwy miesięcy i dni tygodnia są na stronie dni i miesiące.

#Podawanie godziny

Godziny to liczebniki porządkowe z la – „trzecia (godzina)”, zupełnie jak po polsku. Słowa horo i minutoj zwykle się pomija (PMEG).

Uwaga na pułapkę: polskie „wpół do ósmej” to 7:30, a esperanto liczy od minionej godziny – la sepa kaj duono, dosłownie „siódma i pół”. Używaj antaŭ „przed” i post „po”, nigdy de. „O” danej godzinie to je (zobacz przyimki).

#Przykłady w zdaniach

• Mi havas du fratojn kaj unu fratinon. – „Mam dwóch braci i jedną siostrę.”
• La bileto kostas dudek kvin eŭrojn. – „Bilet kosztuje dwadzieścia pięć euro.”
• Mia avino naskiĝis en mil naŭcent kvindek kvar. – „Moja babcia urodziła się w 1954 roku.”
• Ŝi loĝas en la kvina etaĝo. – „Ona mieszka na piątym piętrze.”
• Mi legis la libron dufoje. – „Przeczytałem tę książkę dwa razy.”
• Duono de la klaso estas malsana. – „Połowa klasy jest chora.”
• La trajno foriras je la tria kaj duono. – „Pociąg odjeżdża wpół do czwartej.”
• La infanoj eniris po du. – „Dzieci weszły po dwoje.”

#Częste pytania

#Jak policzyć do 10 w esperanto?

Unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek. Zero to nul.

#Jak powiedzieć 2026 w esperanto?

Du mil dudek ses. Tysiące są zawsze osobnym słowem, więc 2000 to du mil, a nie dumil.

#Jak powiedzieć „pierwszy”, „drugi” i „trzeci”?

Dodaj -a do liczebnika: unua, dua, tria. „Dwudziesty pierwszy” to dudek-unua.

#Ile to miliard i bilion w esperanto?

Tyle samo co po polsku: miliardo to 10⁹, a biliono to 10¹², bo esperanto stosuje skalę długą.

#Jak podać godzinę w esperanto?

Użyj la z liczebnikiem porządkowym: Estas la oka – „Jest ósma”. „O ósmej” to je la oka, a 8:30 to la oka kaj duono (po polsku „wpół do dziewiątej”).

#Źródła

• Fundamento de Esperanto – gramatyka po polsku (reguła 4)
• PMEG – Nombroj
• PMEG – Formoj de nombraj vortetoj
• PMEG – O-vortaj nombroj (ułamki, skala długa)
• PMEG – A-vortaj nombroj (liczebniki porządkowe)
• PMEG – Horoj
• PMEG – Datoj
• PMEG – Matematikaj esprimoj
• PMEG – Sufikso OBL