世界语关系从句：kiu、kiun、kio 和 kies 的用法

世界语的关系从句以一个 ki- 词开头，通常是 kiu，它代表所描述的那个名词：La libro, kiun mi legas, estas bona. – “我正在读的那本书很好。”Kiu 一个词就兼有英语 who、which 和 that 的意思。名词是复数时，它加 -j；它在自己的从句里作宾语时，加 -n。PMEG 称之为 rilataj subfrazoj。

从句紧跟在它的名词后面。和英语不同，世界语从不省略关系词：“我读过的书”是 la libro, kiun mi legis。

#说汉语的人：从句放在名词后面

汉语的关系从句放在名词前面，用“的”连接，也不需要关系词：“我正在读的书”“住在那里的人”。世界语刚好相反：从句放在名词后面，并且必须用 kiu 引出，kiu 在从句里代表那个名词。

汉语的“的”还有第二种用法：说明名词的内容（“安娜要来的消息”）。世界语把这两种用法分开：描述名词用 kiu，说明内容用 ke。见下文“Ke 还是 kiu？”。

#选哪个关系词

#Kiu、kiuj、kiun、kiujn

Kiu 与它所代替的名词在数上一致，像形容词一样。它的 -n（见宾格）只取决于它在关系从句里的作用，而与名词在主句里的作用无关。

要选对形式，可以把从句还原成一个独立的句子，看 kiu 代替的是什么：Mi legas la libron 得出 la libro, kiun mi legas（宾语，所以加 -n）；La viro loĝas tie 得出 la viro, kiu loĝas tie（主语，不加 -n）。

• Mi vidis la knabon, kiu kantis. – “我看见了那个唱歌的男孩。”Knabon 是 vidis 的宾语，但 kiu 是 kantis 的主语，所以不加 -n。
• La knabo, kiun mi vidis, kantis. – “我看见的那个男孩在唱歌。”现在 knabo 是主语，kiun 是宾语。

#kiu 前面的介词

介词直接放在 kiu 前面，这一对词开启从句。英语可以把介词留在末尾，世界语不行（PMEG）。

在介词后面，kiu 不加 -n，除非表示方向：en kiu 是“在其中”，en kiun 是“进到其中”。

#Kio：在 tio、ĉio、io 和 nenio 之后

当所描述的名词是以 -o 结尾的关联词时，用 kio（宾语是 kion），不用 kiu：

• Tio, kio okazis, estis stranga. – “发生的事很奇怪。”
• Mi komprenis ĉion, kion vi diris. – “你说的一切我都明白了。”
• Ŝi havas nenion, kion ŝi volas kaŝi. – “她没有任何想要隐瞒的东西。”

Kio 也跟在单独使用、表示“那样东西”的形容词后面：la unua, kion mi lernis – “我学到的第一件事”；跟名词在一起时又是 kiu：la unua vorto, kiun mi lernis – “我学的第一个词”。Kio 还可以指代整个分句：Ŝi gajnis la konkurson, kio ĝojigis ĉiujn. – “她赢得了比赛，这让所有人都很高兴。”

#Kies：“谁的”

Kies 相当于“谁的”，用来引出所有者。它从不加 -j 或 -n；加的是它后面的名词：

• La knabino, kies patro estas kuracisto, loĝas apud mi. – “父亲是医生的那个女孩住在我旁边。”
• Jen la viro, kies hundon mi trovis. – “这就是那个人，我找到了他的狗。”

Kies 主要表示所属和归属。表示从一群里取出一部分，用 el kiuj：Mi havas tri katojn, el kiuj unu estas nigra. – “我有三只猫，其中一只是黑的。”

#Kie、kiam、kiel 与成对的 tiu … kiu

ki- 词常常与主句里同一组的 ti- 词相呼应，这就是关联词构成一张表的原因。

如果 ti- 词与 ki- 词形式相同，ti- 词可以省去：Kiu serĉas, trovas. – “寻找的人就会找到。”形式不同时，它必须保留：Mi konas tiun, kiu telefonis. – “我认识打电话的那个人。”不能说 Mi konas, kiu telefonis，因为 tiun 要加 -n 而 kiu 不加。

在名词后面，kie 和 kiam 的用法相同：la tago, kiam ni renkontiĝis – “我们相遇的那天”。Kie 常常代替“在其中”：la ĝardeno, kie ni ludis = la ĝardeno, en kiu ni ludis – “我们玩耍的花园”。Kial 作为关系词很少见：要写 la kaŭzo, pro kiu ili foriris – “他们离开的原因”。

#Ke 还是 kiu？

英语的 “that” 有两个作用：描述名词（“我读过的书”），也引出一个陈述（“我知道你是对的”）。世界语把它们分开。Ke 本身没有意思，只标明一个分句的开始（PMEG）。见连词。

汉语的“的”也有同样的两个作用：既描述名词（“我读过的书”），也说明名词的内容（“安娜要来的消息”）。所以对说汉语的人来说，这里要特别分清。

检验的办法是把名词放回从句里。Mi legis la libron 说得通，所以用 kiun。Anna venos 去掉“消息”本身就是完整的句子，所以用 ke。

#句子里的问句

句子里的问句以 ĉu（是非问）或 ki- 词开头，不加问号；见疑问与否定。

• Mi ne scias, ĉu ŝi venos. – “我不知道她来不来。”
• Mi ne scias, kiu venos. – “我不知道谁会来。”

“是否”不要用 se（“如果”）。同样的 ki- 从句可以是问句，也可以是省略了 tion 的关系从句：Mi scias, kion vi diris 是“我知道你说了什么”，也是“我知道你说的那件事”，区别很小（PMEG）。

#逗号

PMEG 没有硬性的逗号规则；逗号用在自然停顿的地方，例如从句之前：Mi vidis katon, kiu dormis sur la tablo. – “我看见一只猫在桌子上睡觉。”夹在句子中间的从句，两边都要加逗号：La viro, kiu loĝas tie, estas mia onklo. 即使是用来确定名词的从句，也可以随时加上逗号（PMEG）。

逗号加在介词之前，不加在 kiu 之前：la amiko, kun kiu mi parolis，绝不是 la amiko kun, kiu mi parolis。

#典型错误

#例句

• La filmo, kiun ni vidis hieraŭ, estis tre amuza. – “我们昨天看的那部电影非常有趣。”
• Mi havas amikon, kiu parolas kvin lingvojn. – “我有一个会说五种语言的朋友。”
• La urbo, en kiu mi naskiĝis, estas malgranda. – “我出生的城市很小。”
• La homoj, kun kiuj mi laboras, estas tre afablaj. – “和我一起工作的人都很和善。”
• Jen la instruisto, kies lecionojn mi ŝatas. – “这就是那位老师，我很喜欢他的课。”
• Ĉio, kion vi bezonas, estas en la sako. – “你需要的一切都在袋子里。”
• Mi memoras la tagon, kiam ni unue renkontiĝis. – “我记得我们第一次见面的那一天。”
• Ŝi loĝas en la domo, kie loĝis ŝiaj geavoj. – “她住在她祖父母曾经住过的房子里。”

#常见问题

#世界语里的“谁”“哪个”“……的”怎么说？

人和事物都用 kiu，复数用 kiuj：la viro, kiu venis。在 tio, ĉio, io 和 nenio 之后用 kio。英语陈述句前的 “that” 是 ke。

#该用 kiu 还是 kiun？

词在自己的从句里作宾语时用 kiun（la libro, kiun mi legas），作主语时用 kiu（la viro, kiu loĝas tie）。

#世界语里可以省略关系代词吗？

不可以。“我读过的书”必须说成 la libro, kiun mi legis，“我与之交谈过的朋友”必须说成 la amiko, kun kiu mi parolis。

#ke 和 kiu 有什么区别？

Kiu 描述名词，并在从句里代替它。Ke 只引出表示陈述或名词内容的分句：Mi scias, ke vi pravas；la fakto, ke li venis。

#kiu 前面要加逗号吗？

通常要加：Mi vidis la viron, kiu loĝas tie. PMEG 没有硬性规定，但从句前面加逗号是正常的习惯。

#来源

• PMEG：Rilataj subfrazoj、Rilataj kiu, kio kaj kies，及其分页 kiu、kio 和 kies
• PMEG：Aliaj rilataj KI-vortoj、Forlaso de TI-vorto
• PMEG：Ke-frazoj、Ke-frazoj kiel priskribo、Demandaj subfrazoj
• PMEG：Kio estas subfrazo?、Helposignoj (komo)
• Esperanto grammar – 维基百科（英文）
• 词义已在 ReVo（Reta Vortaro）中核对