Tagoj de la semajno kaj monatoj en Esperanto

La Esperantaj tagoj de la semajno estas lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, dimanĉo – de lundo ĝis dimanĉo. La monatoj estas Januaro, Februaro, Marto, Aprilo, Majo, Junio, Julio, Aŭgusto, Septembro, Oktobro, Novembro, Decembro. Ĉiuj estas substantivoj kun la finaĵo -o, kaj plej multaj aspektas konataj al parolantoj de eŭropaj lingvoj. La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn kun la akcenta silabo en majuskloj.

#Tagoj de la semajno

Tagnomoj skribiĝas per malgranda litero, ĉar ili ne estas propraj nomoj. Semajnfino estas la fino de la semajno, kutime sabato kaj dimanĉo.

Por diri, ke io okazas en certa tago, oni uzas lundon (kun -n) aŭ en lundo: Mi venos lundon. La adverbo lunde havas alian sencon: ĝi montras ripetiĝon (ĉiun lundon) aŭ nespecifan lundon.

#Monatoj de la jaro

Memoru la prononcon de j: Januaro komenciĝas kiel la germana ja, ne kiel la angla January. Ĉar la akcento falas sur la antaŭlastan vokalon, Junio kaj Julio estas akcentataj sur la i.

Ĉu majuskle aŭ minuskle? La Fundamento kaj Zamenhof skribis monatnomojn per majusklo, kaj la referenca gramatiko PMEG rekomendas tion, ĉar monatoj estas propraj nomoj. Multaj nun skribas ilin minuskle (januaro), kion PMEG priskribas kiel tre oftan sed ne rekomendatan. Ĉiuokaze monatoj neniam ricevas la artikolon la.

#Sezonoj kaj tempovortoj

Aldonu -e por fari adverbojn kun la senco „en…”: somere, vintre, matene. Kun la akuzativo -n tempovorto montras tempopunkton: la pasintan semajnon, la venontan monaton.

#Kiel diri la daton

Dato uzas ordan numeralon (finiĝantan per -a) por la tago, poste de kaj la monato:

Du detaloj gravas. De ĉiam staras inter tago kaj monato, ĉar la nombro vere priskribas la (nediritan) vorton tago: la unua de Majo = „la unua [tago] de Majo”. Por diri, ke io okazas je certa dato, aldonu -n al la nombro: la 3-an de Majo. Skribe PMEG rekomendas la internacian formon 2026-10-07 aŭ skribitan monaton, ĉar 7.10 kaj 10/7 estas legataj malsame en malsamaj landoj.

Por esperantistoj gravas ankaŭ du datoj: la 26-a de Julio, kiam en 1887 aperis la Unua Libro, kaj la 15-a de Decembro, naskiĝtago de Zamenhof, kiun oni festas kiel Zamenhof-tagon.

#Kiel diri la horon

Horoj uzas ordajn numeralojn, same kiel datoj: la tria estas laŭvorte „la tria (horo)”. Por diri je certa horo, uzu je, ne -n: PMEG avertas, ke la trian signifus la trian tagon de la monato. Oni uzas kaj la 12-horan kaj la 24-horan sistemon; kiam necese, aldonu antaŭtagmeze (a.m.) aŭ posttagmeze (p.m.). Pri la nombroj mem vidu Esperantajn nombrojn; pri biletoj kaj rezervoj vidu vojaĝajn frazojn.

#Oftaj demandoj

#Kiuj estas la tagoj de la semajno en Esperanto?

Lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, dimanĉo – de lundo ĝis dimanĉo. Ili estas skribataj per malgranda litero.

#Ĉu monatnomoj en Esperanto skribiĝas majuskle?

Tradicie jes: Januaro, Februaro… La Fundamento kaj PMEG uzas majusklon, sed minuskle skribitaj monatoj (januaro) estas nun tre oftaj.

#Kiel esprimi, ke io okazas en certa tago?

Lundon aŭ en lundo por difinita lundo. Por regula kutimo uzu lunde.

#Kiel skribi la daton en Esperanto?

La 7-a de Oktobro 2026 – la tago kiel orda numeralo, poste de kaj la monato. En frazo, kiu signifas „je tiu dato”, aldonu -n: la 7-an de Oktobro.

#Fontoj

• Datoj – PMEG
• Horoj – PMEG
• Majuskloj ĉe propraj nomoj (monatoj kaj tagoj) – PMEG
• N-finaĵo por tempopunkto (lundon, la sekvantan dimanĉon) – PMEG
• Uzo de E-vortoj (lunde, matene) – PMEG
• Bazaj elparolaj reguloj (akcento) – PMEG