Esperanto-vlag en symbolen: de groene ster en de hymne

De Esperanto-vlag is groen met een wit vierkant (kanton) in de bovenhoek, met daarin een groene vijfpuntige ster. Ze werd in augustus 1905 aangenomen op het eerste Wereldcongres van Esperanto in Boulogne-sur-Mer in Frankrijk. Het groen staat voor hoop, het wit voor vrede en neutraliteit, en de vijf punten van de ster voor de vijf continenten.

Esperantisten gebruiken drie hoofdsymbolen: de groene ster (la verda stelo), de vlag (la Esperanto-flago, historisch la Standardo Esperantista) en het jubileumsymbool (la jubilea simbolo), gemaakt voor het eeuwfeest van de taal in 1987. Het lied La Espero dient als onofficiële hymne.

#Wat betekenen de kleuren en de ster?

Deze betekenissen zijn traditioneel en niet in een officiële tekst vastgelegd, maar ze worden in alle Esperanto-naslagwerken herhaald.

#Waarom is Esperanto groen?

Groen kwam eerst, bijna per toeval. In een brief uit 1911, gepubliceerd in The British Esperantist, herinnerde Zamenhof zich dat de Ierse esperantist Richard H. Geoghegan merkte dat een van zijn brochures een groene omslag had. Geoghegan zei dat groen de kleur van zijn vaderland Ierland was, en Zamenhof besloot dat groen hoop kon symboliseren. Daarna drukte hij zijn werken met groene omslagen.

De vijfpuntige ster, schreef Zamenhof in dezelfde brief, verscheen voor het eerst op een grammatica van de Franse esperantist Louis de Beaufront. Zamenhof vond haar mooi, nam haar over, en de ster werd al snel ook groen. Het idee van een gemeenschappelijk herkenningsteken voor esperantisten kwam in 1892 op in het tijdschrift La Esperantisto, en de groene ster werd daarvoor in 1893 aanbevolen.

Daarom wordt een enthousiaste esperantist soms een verdulo genoemd – een „groene”.

#Wanneer werd de Esperanto-vlag aangenomen?

De vlag begon als het spandoek van de plaatselijke Esperanto-club in Boulogne-sur-Mer, de Franse havenstad waar het eerste Wereldcongres van Esperanto in augustus 1905 bijeenkwam. Het congres nam haar aan als vlag van de hele beweging.

De versie van 1905 verschilde in één detail van die van nu: in het midden van de groene ster stond een letter E. De E verdween later, wat het moderne ontwerp opleverde.

#Wat zijn de officiële verhoudingen?

De vlag is 3:2 (lengte tot hoogte). De aanbevolen verhoudingen van vlaglengte, vlaghoogte en zijde van het witte vierkant zijn 3 : 2 : 1 – het witte kanton is dus half zo hoog als de vlag en beslaat een zesde van de oppervlakte.

Een vlag van 90 cm lang en 60 cm hoog heeft bijvoorbeeld een kanton van 30 cm en een ster in een cirkel met een straal van 10,5 cm. De Engelse Wikipedia noemt de verhoudingen 3 : 2 : 1 en 10 : 3,5 als aanbeveling van het bestuur van de Universala Esperanto-Asocio, en Flags of the World beschrijft dezelfde ster als een straal van 0,35 in een vierkant kanton.

#Welk groen heeft de Esperanto-vlag?

Er is geen officiële tint groen gedocumenteerd voor de Esperanto-vlag. Vikipedio merkt op dat het onduidelijk is of er ooit een „officiële” kleur bestond, en organisaties, vlaggenmakers en websites gebruiken verschillende groentinten. Dit zijn de waarden die je in de praktijk tegenkomt:

Alleen de eerste waarde is in het bestand zelf na te gaan: de SVG-code gebruikt de korte kleur #090, dat is #009900, samen met wit #FFF. De andere waarden komen uit het artikel van Vikipedio over de vlag, dat ze uit de logo's en pagina's van de organisaties afleest. We vonden de codes niet vermeld op de TEJO- en UEA-pagina's die het aanhaalt, dus beschouw ze als bij benadering. Heb je één standaard nodig voor druk of scherm, dan is #009900 het groen van het Commons-bestand.

#Wat is het jubileumsymbool?

Het jubileumsymbool (jubilea simbolo) is een groen ovaal gevormd door twee letters E die naar elkaar toe wijzen: een Latijnse E en een Cyrillische Э (de eerste letter van Эсперанто, het Russische woord voor Esperanto). Het moest Oost en West verenigd tonen in een tijd dat de Koude Oorlog hen verdeelde.

Het kwam voort uit een ontwerpwedstrijd van de Universala Esperanto-Asocio. De Braziliaanse esperantist Hilmar Ilton S. Ferreira won in 1983 met een tekening van Janette Lindo Ferreira, en het symbool werd gebruikt in het eeuwfeestjaar 1987. Vanwege de vorm en de kleur noemen sommige sprekers het schertsend la melono – „de meloen”.

#Waarom mijden sommige esperantisten de vlag?

Sommige sprekers vinden dat een vlag een taalgemeenschap op een natie of sekte doet lijken. Zij verkiezen het jubileumsymbool, dat de Universala Esperanto-Asocio, de Vlaamse Esperanto-Liga en veel jongerengroepen in hun huisstijl hebben gebruikt. Anderen houden de groene ster als teken van internationale solidariteit. Op de meeste congressen zie je alle drie naast elkaar.

#Wat is de hymne van het Esperanto?

De onofficiële hymne is La Espero – „De Hoop”, een gedicht van 24 regels van Zamenhof. Het verscheen voor het eerst, zonder titel, in 1890 in een leerboek voor Russischtaligen. Het opent met de regels:

En la mondon venis nova sento, / tra la mondo iras forta voko.

– „In de wereld is een nieuw gevoel gekomen, / door de wereld gaat een krachtige roep.”

Het gedicht roept op tot vrede tussen de volkeren „op een neutrale taalgrondslag” (sur neŭtrala lingva fundamento). Er bestaan meerdere melodieën:

Geen enkele melodie is ooit officieel gemaakt; de mars van Menu de Ménil is gewoon degene die in de praktijk won.

La Espero wordt traditioneel gezongen op Esperanto-congressen, waaronder het Wereldcongres van Esperanto.

#Hoe markeerde Google de verjaardag van Zamenhof?

Op 15 december 2009, Zamenhofs 150e verjaardag, verving Google zijn logo op veel nationale versies van zijn zoekpagina door een versie met de Esperanto-vlag, te beginnen in China, Japan en Korea. Libera Folio meldde dat dit volgde op een campagne van esperantisten die Google hadden geschreven. Lees meer op de pagina over Zamenhofdag.

#Esperanto-vlag als emoji en Unicode

Er bestaat geen Esperanto-vlag als emoji. Unicode Emoji 18.0 (gegevensbestand van 30 april 2026) bevat geen Esperanto-vlag, en sinds 28 maart 2022 verklaart het Unicode Consortium dat het geen voorstellen voor nieuwe vlag-emoji in welke categorie ook meer accepteert. Zijn aankondiging wijst op stickers, GIF's en bijgevoegde afbeeldingen als alternatief.

Landenvlaggen worden opgebouwd uit tweeletterige regiocodes, en Esperanto is geen regio. Naast vlaggen van landen en regio's (plus de Europese Unie en de Verenigde Naties) heeft Unicode maar een paar algemene: de geblokte, driehoekige, gekruiste, zwarte, witte, regenboog-, transgender- en piratenvlag.

Het enige verzoek dat we vonden is een issue in een GitHub-lijst met Unicode-ideeën van een derde partij, geopend op 14 maart 2017. Daarin werd een reeks voorgesteld van een witte vlag, een ster en een groen hart aan elkaar. Het issue werd op 29 maart 2022 gesloten, een dag na de aankondiging van Unicode. In de eigen emoji-documenten van Unicode vonden we geen voorstel voor een Esperanto-vlag.

#Hoe typ je een groene ster?

Unicode heeft geen eigen teken voor de groene ster van het Esperanto, dus sprekers kleuren een gewone ster of gebruiken een afbeelding. De dichtstbijzijnde tekens zijn:

In chat-apps die tekst niet kunnen kleuren, is een eigen emoji, sticker of afbeelding de praktische keuze. Het bestand Flag of Esperanto.svg op Wikimedia Commons is gemarkeerd als publiek domein.

Het jubileumsymbool is ook een tekening en heeft geen eigen teken. Een Latijnse E naast de Cyrillische Э (U+042D) is slechts een zwakke aanduiding.

#Veelgestelde vragen

#Wat betekent de groene ster op de Esperanto-vlag?

De vijf punten staan voor de vijf continenten en groen staat voor hoop. Samen drukken ze het idee uit van een hoopvolle, wereldwijde gemeenschap.

#Wanneer is de Esperanto-vlag ontstaan?

Ze begon als het spandoek van de Esperanto-club in Boulogne-sur-Mer en werd in augustus 1905 aangenomen door het eerste Wereldcongres van Esperanto daar.

#Is er een emoji van de Esperanto-vlag?

Nee. De emoji-lijst van Unicode (versie 18.0, april 2026) bevat geen Esperanto-vlag, en sinds maart 2022 accepteert Unicode geen nieuwe vlagvoorstellen, dus sprekers gebruiken afbeeldingen, eigen emoji of een groene ster.

#Heeft Esperanto een hymne?

Ja, onofficieel: La Espero, een gedicht van Zamenhof dat voor het eerst in 1890 werd gepubliceerd, meestal gezongen op de mars van Félicien Menu de Ménil uit 1909.

#Waarom is groen de kleur van Esperanto?

Zamenhof koos groen als kleur van de hoop nadat de Ierse esperantist Richard Geoghegan hem op een brochure met een groene omslag wees; daarna drukte hij zijn boeken in het groen.

#Wat is het „meloen”-symbool?

Het jubileumsymbool van 1987: een groen ovaal gevormd door een Latijnse E en een Cyrillische Э. De bijnaam komt van de vorm en de kleur.

#Welk groen is de Esperanto-vlag precies?

Er is geen officiële tint gedocumenteerd. Het vlagbestand op Wikimedia Commons gebruikt #009900 (RGB 0, 153, 0), terwijl organisaties andere gebruiken, bijvoorbeeld #007D13 in het TEJO-logo.

#Hoe typ ik de groene ster van het Esperanto?

Er is geen eigen teken. Gebruik de ster ★ (U+2605) in groen, het groene hart 💚 (U+1F49A) of een afbeelding van de ster.

#Bronnen

• Wikipedia, Esperanto symbols (met Zamenhofs brief uit 1911, The British Esperantist, februari 1912)
• Vikipedio, Esperanto-flago en Verda stelo
• Unicode Consortium, emoji-test.txt (volledige lijst van emoji, versie 18.0, bestand van 30 april 2026)
• Unicode Consortium, "The past and future of flag emoji", 28 maart 2022 (bijgewerkt 12 december 2024), en regels voor emoji-voorstellen
• GitHub, Crissov/unicode-proposals, "Esperanto language flag", issue 297 (een lijst van een derde partij, niet beheerd door Unicode)
• Wikimedia Commons, Flag of Esperanto.svg (SVG-bron met #090 en wit, publiek domein)
• Vikipedio, Jubilea simbolo
• Wikipedia, La Espero; Vikipedio, La Espero; Wikipedia (de), La Espero
• Flags of the World, Esperanto flags
• Google Doodles, 150th birthday of L. L. Zamenhof, 15 december 2009
• Libera Folio, "Google festas la Zamenhof-tagon", december 2009