Esperanto’da mektup ve e-posta nasıl yazılır?

Esperanto mektubunun olağan bölümleri vardır: tarihli bir başlık, hitap, ileti, kapanış ve adınız. Bir arkadaşa Kara… (KA-ra) “sevgili”, resmî bir mektupta Estimata… (es-ti-MA-ta) “saygıdeğer” ile başlayın; Amike (a-Mİ-ke) ya da Kun amikaj salutoj (kun a-Mİ-kay sa-LU-toy) ile bitirin. Tarih la 8-an de Oktobro 2026 gibi görünür; ay büyük harfle yazılır. E-posta da aynı kalıbı birkaç ek kelimeyle izler. Okunuş gösterimlerinde vurgulu hece büyük harflerle yazılır; her zaman sondan bir önceki hecedir.

#Mektubun bölümleri

Tarih için PMEG, mektupta olağan kalıbı gün adı ve gün olarak verir; ikisi de belirtme durumu -n alır: merkredon la 26-an de Novembro 1997. Gün adı atılabilir (la 8-an de Oktobro 2026) ve aşağıdaki örnek mektuplardaki gibi önce şehrinizi yazabilirsiniz. Ay adları özel addır; bu yüzden PMEG büyük harf (Oktobro) önerir ve önlerine asla la konmaz. PMEG ayrıca ülkelerin farklı okuduğu 9.3.01 gibi yalnızca rakamlı tarihlerden kaçınmayı, ayı kelime ya da kısaltma olarak yazmayı (8 Okt. 2026) tercih eder; ISO biçimi 2026-10-08 ilke olarak önerilir, ancak herkes bilmez. Türkçedeki “8.10.2026” gün.ay.yıl sırasıyla okunur; Amerika Birleşik Devletleri’nde aynı yazı ay/gün/yıl diye okunur, bu yüzden uluslararası yazışmada ayı kelimeyle yazmak daha güvenlidir. Daha fazlası günler ve aylar sayfasında.

#Hitaplar: resmîden sıcağa

ReVo, kara kelimesinin birine hitap ederken, en çok da mektubun başında sık kullanıldığını not eder. Estimata, estimi “çok saygı duymak” fiilinin ortacıdır. PMEG, hitabın virgülle ayrıldığını ya da kendi başına bir cümle olduğunu ve önüne asla la konmadığını söyler: Estimata prezidanto… David Jordan ise sonda ünlem işaretinin daha olağan, virgülün daha seyrek olduğunu ekler.

#Unvanlar ve “siz”

Unvanlar soyadının önüne la olmadan gelir: sinjoro Novak. Türkçede “Bey” ve “Hanım” addan sonra gelir (“Ahmet Bey”, “Ayşe Hanım”); Esperanto’da sinjoro ve sinjorino ise addan ya da soyadından önce gelir. Resmî bir “siz” yoktur (zamirler); bu yüzden saygı hitaptan, kapanıştan ve nazik rica kalıplarından anlaşılır (nezaket ifadeleri). Esperanto’da vi hem “sen” hem “siz” anlamına gelir; Türkçeye çevirirken ikisinden birini tonunuza göre seçersiniz.

#Türkçe mektup kalıplarının Esperanto karşılıkları

Türkçede tanımadığınız bir kişi ya da kuruma genellikle “Sayın Yetkili,” diye yazılır; Esperanto’da bunun karşılığı okuyucunun bilinmediği durumdaki Estimataj gesinjoroj, hitabıdır.

#Açılış cümleleri ve rica

#Kapanışlar

Jordan, kapanış sözünün aslında öznesi imzalayan kişi olan bir cümle olduğunu açıklar: Elkore salutas ve adınız, “(ad) sizi yürekten selamlar” demektir. Vikipedio’nun kapanış listesinde ayrıca Brakume “sarılarak” ve Ame “sevgiyle” de vardır.

#Neden Bonan tagon! -n alır ama Kara Maria almaz

Selamlar ve dilekler kısaltılmış cümlelerdir. PMEG, Bonan matenon! ifadesinin Mi deziras al vi bonan matenon! yerine geçtiğini gösterir; fiil düştükten sonra belirtme durumu -n kalmıştır.

-n, kun ya da ĝis sonrasında gelmez (kun koraj salutoj, ĝis baldaŭ); hitabın kendisinde de yoktur: PMEG, hitabın hiçbir rol işareti almadığını söyler, bu yüzden Kara Maria yazın, asla Karan Marian değil. Aynı kural konuşmada da geçerlidir; bkz. selamlaşma.

#E-posta yazmak

E-posta retpoŝto’dur; retletero, retmesaĝo ya da e-poŝto da denir (Vikipedio). Daha fazla kelime teknoloji ve internet sayfasındadır.

Alıcının programı ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ ve ŭ harflerini gösteremiyorsa bunları x-sistemiyle yazın (cx, gx). Türkçe klavyede ç, ş ve ğ vardır ama ĉ, ŝ ve ĝ yoktur; bu durumda x-sistemi işinizi görür. Kâğıt üzerinde zarf için adreso “adres”, strato “sokak”, poŝtkodo “posta kodu”, urbo “şehir” ve lando “ülke” gerekir; koverto “zarf” üzerine bir poŝtmarko “pul” yapıştırılır.

#Üç örnek mektup

#Bir kuruma resmî mektup

#Bir arkadaşa kişisel mektup

#Bilgi isteyen bir e-posta

İlk kelimeler ve kısa iletiler için temel ifadeler sayfasına bakın.

#Sık sorulan sorular

#Esperanto’da mektup nasıl bitirilir?

Bir kapanış cümlesi ve adınızla: arkadaşlara Kun amikaj salutoj ya da Amike, resmî mektuplarda Sincere via ya da Kun afablaj salutoj. Jordan, en basit kapanışın imzanızdan önce Salutas ya da Elkore salutas olduğunu söyler.

#Esperanto’da resmî mektuba nasıl başlanır?

Adı bilinen kişiye Estimata sinjoro Novak, ya da Estimata sinjorino Novak,, okuyucuyu bilmiyorsanız Estimataj gesinjoroj, ile. Unvanın önüne la koymayın.

#Esperanto mektubunda tarih nasıl yazılır?

la 8-an de Oktobro 2026 biçiminde: gün sıra sayısı olarak, sonra de ve büyük harfle yazılmış ay. PMEG’in mektup kalıbı gün adını da ekler; ikisi de -n alır: ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026.

#Esperanto’da e-posta adresi, konu ve ek nasıl denir?

Retpoŝta adreso, temo ve aldonaĵo (kunsendaĵo da denir). @ işareti ĉe diye okunur; yani maria@ekzemplo.org şöyle okunur: maria ĉe ekzemplo punkto org.

#“Kara Maria” mı, “Karan Marian” mı?

Kara Maria. Hitap bir seslenmedir ve PMEG’e göre seslenme rol işareti almaz, yani -n yoktur. Bonan tagon! gibi kalıplaşmış dilekler ise -n ile biter.

#Kaynaklar

• PMEG: Datoj – mektubun başında tarih nasıl yazılır
• PMEG: Alvoko – birine seslenmek, seslenmenin önünde la olmaz
• PMEG: Mallongigitaj frazoj – Bonan matenon!, Saluton!, Dankon!, Ĉion bonan al vi kaj via familio!
• PMEG: Fraztipoj kaj frazfunkcioj – Ĉu vi povus…?, Mi pardonpetas
• PMEG: I-verboj kun rolvortetoj – por + mastar
• PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj – ay adları
• ReVo: kara, estimi, sinjoro, sinjorino, doktoro, letero, adreso, temo, kunsendaĵo
• Vikipedio: Retpoŝto, Adiaŭo, Listo de mallongigoj en retletera temo
• David K. Jordan, Being Colloquial in Esperanto: Writing Letters
• Wiktionary: amike, kore
• Tatoeba (CC BY 2.0 FR), bu ifadelerin gerçek cümlelerde geçtiğini doğrulamak için kullanıldı: #630293, #1069767, #2503769, #2051593, #9622140, #4827819, #1554154, #554050, #4452080, #507094, #10324050 (örnek)