Een brief of e-mail schrijven in het Esperanto

Een Esperantobrief heeft de gebruikelijke onderdelen: een datumregel, een aanhef, de boodschap, een afsluiting en je naam. Begin met Kara… (KA-ra) „beste, lieve” tegen een vriend of met Estimata… (es-ti-MA-ta) „geachte” in een formele brief, en sluit af met Amike (a-MI-ke) of Kun amikaj salutoj (kun a-MI-kaj sa-LU-toj). De datum ziet eruit als la 8-an de Oktobro 2026, met een hoofdletter voor de maand. E-mail volgt hetzelfde patroon met een paar extra woorden. In de uitspraakhulp staat de beklemtoonde lettergreep in hoofdletters; het is altijd de voorlaatste.

#De onderdelen van een brief

Voor de datum geeft PMEG als gebruikelijk briefpatroon de dag van de week en de dag, beide met het accusatief -n: merkredon la 26-an de Novembro 1997. De weekdag mag wegblijven (la 8-an de Oktobro 2026) en je kunt je woonplaats vooraan zetten, zoals in de voorbeeldbrieven hieronder. Het verschil met het Nederlands: daar schrijf je „donderdag 8 oktober 2026” zonder uitgangen en met een kleine letter voor de maand. Maandnamen zijn eigennamen, dus PMEG raadt een hoofdletter aan (Oktobro) en nooit la ervoor. PMEG raadt ook datums met alleen cijfers zoals 9.3.01 af, omdat landen die verschillend lezen, en verkiest de maand als woord of afkorting (8 Okt. 2026); de ISO-vorm 2026-10-08 wordt in principe aanbevolen, al kent niet iedereen hem. Meer bij dagen en maanden.

#Aanhef: van formeel tot warm

ReVo merkt op dat kara vaak wordt gebruikt om iemand aan te spreken, vooral aan het begin van een brief. Estimata is het deelwoord van estimi „hoogachten”; het Nederlandse „geachte” is er een goede vertaling van. Let op: het Nederlandse „Beste Maria” is in het Esperanto Kara Maria, niet iets met plej bona „best”. PMEG zegt dat een aanspreking met een komma wordt afgescheiden of als een eigen zin staat, en dat je er nooit la voor zet: Estimata prezidanto… David Jordan voegt toe dat het uitroepteken het gebruikelijkere einde is en de komma minder gebruikelijk.

#Titels en „u”

Titels staan zonder la voor de achternaam: sinjoro Novak. Er is geen beleefdheidsvorm van „je” (voornaamwoorden): in het Esperanto kies je dus nooit tussen „je” en „u”. Respect komt uit de aanhef, de afsluiting en beleefde verzoeken (beleefdheidszinnen).

#Openingszinnen en verzoeken

#Afsluitingen

Jordan legt uit dat een afsluiting technisch gezien een zin is met de ondertekenaar als onderwerp: Elkore salutas plus je naam betekent „(naam) groet je hartelijk”. De lijst met afsluitingen in Vikipedio noemt ook Brakume „met een knuffel” en Ame „liefdevol” voor mensen die dichtbij staan.

#Waarom Bonan tagon! wel -n heeft en Kara Maria niet

Groeten en wensen zijn ingekorte zinnen. PMEG laat zien dat Bonan matenon! staat voor Mi deziras al vi bonan matenon!; het accusatief -n bleef staan nadat het werkwoord verdween.

Na kun of ĝis volgt geen -n (kun koraj salutoj, ĝis baldaŭ), en ook de aanspreking zelf krijgt er geen: PMEG zegt dat een aanspreking altijd zonder functieaanduiding is, dus schrijf Kara Maria, nooit Karan Marian. Zie de pagina begroetingen voor dezelfde regel in gesproken taal.

#Een e-mail schrijven

E-mail is retpoŝto, ook retletero, retmesaĝo of e-poŝto (Vikipedio). Meer woorden staan op de pagina technologie en internet.

Als het programma van een ontvanger ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ en ŭ niet kan tonen, schrijf ze dan met het x-systeem (cx, gx). Op papier heeft een envelop adreso, strato „straat”, poŝtkodo „postcode”, urbo „stad” en lando „land” nodig, met een poŝtmarko „postzegel” op de koverto.

#Drie voorbeeldbrieven

#Een formele brief aan een organisatie

Een brief aan de wereldbond Universala Esperanto-Asocio (UEA) gaat naar Rotterdam, waar het centrale kantoor staat (zie Esperanto-organisaties).

#Een persoonlijke brief aan een vriend

#Een e-mail om informatie te vragen

Voor eerste woorden en korte berichten, zie basiszinnen.

#Veelgestelde vragen

#Hoe sluit je een brief af in het Esperanto?

Met een afsluitende regel en je naam: Kun amikaj salutoj of Amike aan vrienden, Sincere via of Kun afablaj salutoj in formele brieven. Volgens Jordan is de eenvoudigste afsluiting Salutas of Elkore salutas vóór je handtekening.

#Hoe begin je een formele brief in het Esperanto?

Met Estimata sinjoro Novak, of Estimata sinjorino Novak, aan een bij naam bekende persoon, en Estimataj gesinjoroj, als je de lezer niet kent. Zet geen la voor de titel.

#Hoe schrijf je de datum in een Esperantobrief?

Als la 8-an de Oktobro 2026: de dag als rangtelwoord, dan de en de maand met een hoofdletter. Het briefpatroon van PMEG voegt de weekdag toe, beide met -n: ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026.

#Hoe zeg je e-mailadres, onderwerp en bijlage in het Esperanto?

Retpoŝta adreso, temo en aldonaĵo (ook kunsendaĵo). Het @-teken lees je als ĉe, dus maria@ekzemplo.org is maria ĉe ekzemplo punkto org.

#Is het Kara Maria of Karan Marian?

Kara Maria. Een aanhef is een aanspreking, en PMEG zegt dat een aanspreking geen functieaanduiding krijgt, dus geen -n. Vaste wensen als Bonan tagon! eindigen wel op -n.

#Bronnen

• PMEG: Datoj – hoe een datum aan het begin van een brief wordt geschreven
• PMEG: Alvoko – iemand aanspreken, geen la voor een aanspreking
• PMEG: Mallongigitaj frazoj – Bonan matenon!, Saluton!, Dankon!, Ĉion bonan al vi kaj via familio!
• PMEG: Fraztipoj kaj frazfunkcioj – Ĉu vi povus…?, Mi pardonpetas
• PMEG: I-verboj kun rolvortetoj – por + infinitief
• PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj – maandnamen
• ReVo: kara, estimi, sinjoro, sinjorino, doktoro, letero, adreso, temo, kunsendaĵo
• Vikipedio: Retpoŝto, Adiaŭo, Listo de mallongigoj en retletera temo
• David K. Jordan, Being Colloquial in Esperanto: Writing Letters
• Wiktionary: amike, kore
• Tatoeba (CC BY 2.0 FR), gebruikt om te controleren dat deze zinnen in echte zinnen voorkomen: #630293, #1069767, #2503769, #2051593, #9622140, #4827819, #1554154, #554050, #4452080, #507094, #10324050 (voorbeeld)