Computer en internet in het Esperanto: woorden en zinnen

Een computer is een komputilo, het internet is het interreto, een website is een retejo en e-mail is retpoŝto. De meeste technologiewoorden zijn gebouwd uit een paar onderdelen: -il- „werktuig” (komputi „rekenen” geeft komputilo), ret- „internet” (van reto „net”) en de richtingsvoorvoegsels el- en al-. De uitspraakkolommen splitsen de woorden in lettergrepen; de beklemtoonde lettergreep staat in hoofdletters.

#Computers en telefoons

In Nederland zeggen mensen „mobiel” of „mobieltje”, in Vlaanderen „gsm”; het Esperanto heeft voor al die woorden één gewoon woord: poŝtelefono, letterlijk „zaktelefoon”.

#Onderdelen en apparaten

#Een computer gebruiken

#Het internet en het web

#E-mail, berichten en accounts

#Sociale netwerken, blogs en apps

#Hoe technologiewoorden zijn gebouwd

PMEG merkt op dat ret vaak een voorvoegsel is met de betekenis „van het internet”, zoals in poŝto → retpoŝto, en noemt komputilo bij de apparaten op -il-. Het achtervoegsel -um- heeft geen vaste betekenis, dus retumi (ret- + -um-) en foliumi „doorbladeren” leer je als hele woorden. Zie voorvoegsels, achtervoegsels en woordvorming.

Waarom elŝuti en alŝuti? Ŝuti betekent losse dingen als zand of graan storten. ReVo legt uit dat de voorvoegsels de richting aangeven ten opzichte van een grote „bitcontainer”, een server: met alŝuti stort je bits erin, met elŝuti stort je ze eruit voor eigen gebruik.

#Een e-mailadres hardop zeggen

Het adres maria@ekzemplo.org lees je als maria ĉe ekzemplo punkto org. In het Nederlands heet het @-teken „apenstaartje”, in het Esperanto heliko, een slak; zeg bij het voorlezen gewoon ĉe. Veel e-mailprogramma’s konden vroeger alleen gewone ASCII- of Latin-1-tekst aan, dus Vikipedio merkt op dat een vervangende spelling, zoals het x-systeem, in e-mail soms nog nodig is.

#Handige zinnen

#Telefoons en computers

#E-mail en berichten

#Online

In Alklaku la ligilon eindigt het werkwoord op -u (een verzoek, zie werkwoorden) en krijgen de lijdend voorwerpen ligilon en dosieron de uitgang -n (zie de accusatief).

#Esperanto op het internet

De Esperanto-Wikipedia, Vikipedio, had op 8 oktober 2026 ongeveer 390.000 artikelen. In 2015 schatte een onderzoeker het aantal sprekers zelfs aan de hand van Facebookgebruikers, zoals hoeveel mensen spreken Esperanto uitlegt. Hoe je ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ en ŭ op een computer of telefoon typt, staat op de alfabetpagina. Gratis cursussen en oefenpartners vind je in leermiddelen.

#Veelgestelde vragen

#Hoe zeg je „computer” in het Esperanto?

Komputilo, van komputi „rekenen” en -il- „werktuig”; het meervoud is komputiloj. De oudere komputoro en komputero zijn volgens ReVo verouderd.

#Hoe zeg je „internet” in het Esperanto?

Interreto, van inter- „tussen” en reto „net”: ReVo definieert het als een verzameling onderling verbonden computernetwerken. Vikipedio geeft zowel interreto als Interreto.

#Hoe zeg je „e-mail” en „e-mailadres”?

„E-mail” is retpoŝto of retletero; „e-mailadres” is retpoŝta adreso. ReVo’s retadreso dekt web- en e-mailadressen. E-poŝto is een afkorting van elektronika poŝto (Vikipedio).

#Hoe zeg je „downloaden” en „uploaden”?

Elŝuti is „downloaden” en alŝuti „uploaden”; ReVo definieert ze als tegenpolen, gezien vanaf een server.

#Wat is het Esperanto-woord voor „mobiele telefoon” of „smartphone”?

Een mobiele telefoon is een poŝtelefono. Een smartphone is een lerta telefono of inteligenta telefono; ReVo markeert de korte vorm kompufono als beter te vermijden.

#Wat is het verschil tussen retumilo en foliumilo?

Beide noemen een webbrowser in ReVo: retumilo is een programma om te retumi, foliumilo een lezer om pagina’s en bestanden in willekeurige volgorde te verkennen. Vikipedio noemt de strikte term TTT-legilo en zegt dat retumilo, strikt genomen een ruimere verzameling internetprogramma’s, er vaak voor wordt gebruikt.

#Bronnen

• ReVo: komputilo, tekkomputilo, tabulkomputilo, platkomputilo, komputoro, komputero, kompufono
• ReVo: telefono, poŝtelefono, lerta telefono, telefonnumero, servilo
• ReVo: klavaro, klavo, muso, ekrano, tuŝekrano, presilo, printilo, skanilo
• ReVo: fotilo, kamerao, retkamerao, mikrofono, laŭtparolilo, kapaŭdilo, akumulatoro, ŝargilo
• ReVo: programo, programaro, aparataro, aplikaĵo, apo, dosiero, dosierujo, fenestro
• ReVo: ŝalti, malŝalti, klaki, alklaki, instali, ĝisdatigi, savkopio, ŝuti, elŝuti, alŝuti
• ReVo: reto, interreto, retejo, retumi, retumilo, Tut-Tera Teksaĵo, retpaĝo, retadreso, adreso, ligilo, foliumilo, foliumi, serĉilo, konekti, vifio
• ReVo: retpoŝto, retletero, mesaĝo, mesaĝi, retmesaĝo, tujmesaĝilo, spamo, viruso
• ReVo: uzanto, konto, pasvorto, ensaluti, elsaluti, salutnomo, uzantnomo, profilo
• ReVo: Fejsbuko, Jutubo, Tvitero, pepi, blogo, forumo, podkasto, komento
• ReVo: heliko, punkto, streketo, substreko, oblikvo, teko
• PMEG: IL, UM, AR, EJ, UJ, RET als voorvoegsel
• Vikipedio: Interreto, Retpoŝto, Retumilo, Facebook, @, TTT-legilo, Socia retejo, X (mikrobloga servo), Statistikoj (389.591 artikelen op 8 oktober 2026)
• Wikipedia (nl): @ (apenstaartje), Mobiele telefoon (mobiel, gsm)
• Tatoeba (CC BY 2.0 FR), alleen gebruikt om te controleren of deze woorden in echte zinnen voorkomen