Esperantopedia

Frases

Computadora e internet en esperanto: palabras y frases

La mayoría de las palabras informáticas en esperanto se forman con pocas piezas: ret- para internet, -il- para una herramienta y el- o al- para la dirección.

Actualizado: 5 min de lectura

Un ordenador (en América, una «computadora») es un komputilo, internet es interreto, un sitio web es un retejo y el correo electrónico es retpoŝto. La mayoría de las palabras informáticas se forman con pocas piezas: -il- «herramienta» (komputi «calcular» da komputilo), ret- «de internet» (de reto «red») y los prefijos de dirección el- y al-. La pronunciación va escrita con ortografía española, dividida en sílabas y con la tónica en mayúsculas (ts es la c, ch la ĉ, dy la ĝ, sh la ŝ, zh la ĵ, y la j, u la ŭ, gue y gui son ge y gi con g de «gato»; la tabla completa está en las 20 frases más importantes).

Ordenadores y teléfonos

EspañolEsperantoPronunciaciónNota
ordenador, computadora, computadorkomputilokom-pu-TI-lokomputi «calcular» + -il-; Ampliación Oficial; ReVo considera arcaicos los antiguos komputoro y komputero
portátil, laptoptekkomputilo, tekokomputilotek-kom-pu-TI-lo, te-ko-kom-pu-TI-loUna entrada de ReVo recoge ambas; teko es un estuche o un maletín
tabletatabulkomputilo, platkomputilota-bul-kom-pu-TI-lo, plat-kom-pu-TI-loAmbas en ReVo: ordenador plano y portátil, mayor que un teléfono
teléfono móvil, celularpoŝtelefonoposh-te-le-FO-nopoŝo «bolsillo»; ReVo recoge también ĉeltelefono y sendrata telefono
teléfono inteligente, smartphonelerta telefono, inteligenta telefonoLER-ta te-le-FO-no, in-te-li-GUEN-ta te-le-FO-noAmbas en ReVo; la forma corta kompufono se marca como mejor evitada
número de teléfonotelefonnumerote-le-fon-nu-ME-ro
servidorserviloser-VI-loUn ordenador o programa que sirve a otros ordenadores

España dice «ordenador» y «móvil»; casi toda América, «computadora» (en Chile y Colombia, también «computador») y «celular». El esperanto tiene una sola palabra para cada cosa, así que no hace falta elegir bando.

Partes y aparatos

EspañolEsperantoPronunciaciónNota
tecladoklavarokla-VA-roklavo «tecla» (KLA-vo) + -ar- «conjunto»
ratónmusoMU-soEl nombre del animal; ReVo recoge el aparato como sentido 2
pantallaekranoe-KRA-no
pantalla táctiltuŝekranotush-e-KRA-notuŝi «tocar» + ekrano
impresorapresilo, printilopre-SI-lo, prin-TI-loAmbas en ReVo; presilo también es una prensa de imprimir
escánerskaniloska-NI-loAmpliación Oficial
cámarafotilo, kameraofo-TI-lo, ka-me-RA-ofotilo hace fotos; kamerao graba secuencias de imágenes
micrófonomikrofonomi-kro-FO-no
altavoz, parlante, bocinalaŭtparolilolaut-pa-ro-LI-loReVo recoge también laŭtilo
auriculares, audífonos, cascoskapaŭdiloka-pau-DI-loUn aparato que se lleva en la cabeza o en los oídos
batería recargableakumulatoroa-ku-mu-la-TO-ro
cargadorŝargiloshar-GUI-loŝargi «cargar»

Usar un ordenador

EspañolEsperantoPronunciaciónNota
programaprogramopro-GRA-mo
software, programasprogramaropro-gra-MA-roReVo lo contrapone a aparataro «hardware»
aplicación, appaplikaĵoa-pli-KA-zhoReVo tiene la forma corta apo, pero sugiere aplikaĵo o programeto
archivo, ficherodosierodo-si-E-ro
carpetadosierujodo-si-e-RU-yodosiero + -uj- «recipiente»
ventanafenestrofe-NES-troReVo, sentido 3: una parte de la pantalla
encenderŝaltiSHAL-tiAmpliación Oficial
apagarmalŝaltimal-SHAL-ti
hacer clicklakiKLA-kiReVo: intransitivo
hacer clic enalklakial-KLA-kiReVo: transitivo, «hacer clic en un objeto de la pantalla»
instalarinstaliin-STA-li
actualizarĝisdatigidyis-da-TI-gui
copia de seguridadsavkopiosav-ko-PI-o

Internet y la web

EspañolEsperantoPronunciaciónNota
internetinterretoin-ter-RE-tointer- «entre» + reto; también escrito Interreto
la Web (World Wide Web)Tut-Tera Teksaĵo, TTTtut-TE-ra tek-SA-zhoReVo: el sistema de hipertexto de internet
sitio webretejore-TE-yoret- + -ej- «lugar»
página webretpaĝoret-PA-dyo
enlace, vínculoligiloli-GUI-loligi «atar, unir» + -il-
dirección webretadresoret-a-DRE-soReVo: para páginas y para direcciones de correo
navegar por internetretumire-TU-miReVo: pasar el tiempo en internet
navegadorretumilo, foliumilore-tu-MI-lo, fo-li-u-MI-loAmbas en ReVo; el artículo de Vikipedio se titula TTT-legilo
buscadorserĉiloser-CHI-loserĉi «buscar» + -il-
descargarelŝutiel-SHU-ti
subir (un archivo)alŝutial-SHU-ti
conectarkonektiko-NEK-tiAmpliación Oficial; konekto «conexión»
wifivifiovi-FI-oReVo: la marca comercial y también cualquier red inalámbrica así

El esperanto no tiene w, así que vifio se escribe con v y se lee vi-FI-o, no «uifi».

Correo, mensajes y cuentas

EspañolEsperantoPronunciaciónNota
correo electrónico, emailretpoŝtoret-POSH-toVikipedio recoge como sinónimos retletero, retmesaĝo, e-poŝto
mensajemesaĝome-SA-dyoAmpliación Oficial
enviar un mensajemesaĝime-SA-dyiReVo: enviar un mensaje a algún sitio
mensajería instantáneatujmesaĝilotuy-me-sa-DYI-lo
spam, correo basuraspamoSPA-moReVo: publicidad masiva no deseada por correo electrónico; sugiere también trudmesaĝo, rubmesaĝo
virusvirusovi-RU-soReVo, sentido 2: un programa que se copia a sí mismo
usuariouzantou-ZAN-touzi «usar» + -ant-
cuentakontoKON-to
nombre de usuariouzantnomo, salutnomou-zant-NO-mo, sa-lut-NO-moAmbas en ReVo
contraseñapasvortopas-VOR-to
iniciar sesiónensalutien-sa-LU-tisaluti «saludar»
cerrar sesiónelsalutiel-sa-LU-ti
perfilprofilopro-FI-loReVo, sentido 4: la información guardada de un usuario

Redes sociales, blogs y aplicaciones

EspañolEsperantoPronunciaciónNota
red socialsocia retejoso-TSI-a re-TE-yoVikipedio escribe también sociaj medioj
FacebookFejsbuko, Vizaĝlibrofeys-BU-ko, vi-zady-LI-broAmbas en ReVo: una adaptación del sonido y una traducción («libro de caras»)
YouTubeJutuboyu-TU-boReVo anota también JuTubo
TwitterTviterotvi-TE-roRebautizado X en 2023 (Vikipedio); pepi «piar» puede significar «tuitear»
blog, bitácorablogoBLO-goReVo: un neologismo, «diario de internet»
foroforumofo-RU-moReVo, sentido 3, da también diskutejo
pódcastpodkastopod-KAS-to
comentariokomentoko-MEN-toAmpliación Oficial

Cómo se forman las palabras informáticas

PiezaSignificadoEjemplos
ret-internet, en línearetpoŝto, retmesaĝo, retejo, retpaĝo, retbutiko «tienda en línea», retkamerao «cámara web»
-il-herramienta, aparatokomputilo, ligilo, serĉilo, retumilo, ŝargilo, presilo
-ar-conjunto, colecciónklavaro, programaro, aparataro
-ej-lugarretejo, retkafejo «cibercafé»
el-, al-fuera de, haciaelŝuti «descargar», alŝuti «subir», elsaluti, ensaluti (con en- «dentro»)

PMEG señala que ret suele ser un prefijo que significa «de internet», como en poŝto → retpoŝto, y cita komputilo entre los aparatos con -il-. El sufijo -um- no tiene un significado fijo, de modo que retumi (ret- + -um-) y foliumi «hojear» se aprenden como palabras enteras. Mira los prefijos, los sufijos y la formación de palabras.

El español ha tomado del inglés muchas de estas palabras (e-mail, link, app, software, hardware, spam), mientras que el esperanto suele construirlas con piezas propias: retpoŝto, ligilo, aplikaĵo, programaro, aparataro. El sufijo -il- hace el papel del español «-dor» de «cargador», «buscador» o «navegador»: ŝargilo, serĉilo, retumilo. Pero «-dor» sirve también para personas («jugador»), y en esperanto las personas llevan -ant- o -ist-, no -il-.

¿Por qué elŝuti y alŝuti? Ŝuti es verter cosas sueltas, como arena o grano. ReVo explica que los prefijos indican la dirección respecto a un gran «recipiente de bits», un servidor: alŝuti vierte bits en él y elŝuti los vierte fuera para tu propio uso. El español «subir» y «bajar» archivos corresponde a alŝuti y elŝuti: no importa que el archivo vaya «hacia arriba» o «hacia abajo», sino hacia o desde el servidor.

Trampas para hispanohablantes

Si piensas en…EsperantoQué significa
«cuenta» (de usuario, del banco)kontoPero «la cuenta» del restaurante es kalkulo: ReVo traduce kalkulo como «cuenta, factura»
«punto»punktoCon k. Poento es el punto de un juego
«arroba»ĉeLa @ se lee ĉe («en, junto a»), no «arroba»; el símbolo se llama heliko «caracol»
«hacer clic en»alklakiSin preposición: alklaki la ligilon
«subir», «bajar» (archivos)alŝuti, elŝutiLa dirección es respecto al servidor, no hacia arriba o abajo
«wifi» (pronunciado «uifi»)vifioCon v

Decir una dirección de correo en voz alta

SímboloEsperantoPronunciación
@ (arroba)ĉe (el símbolo se llama heliko «caracol»)CHE, he-LI-ko
. (punto)punktoPUNK-to
- (guion)streketostre-KE-to
_ (guion bajo)substrekosub-STRE-ko
/ (barra)oblikvoob-LIK-vo

La dirección maria@ekzemplo.org se lee maria ĉe ekzemplo punkto org; en español, «maria arroba ejemplo punto org». Muchos programas de correo manejaban antes solo texto ASCII o Latin-1, así que Vikipedio señala que a veces sigue haciendo falta una grafía sustitutiva en el correo, como el sistema x.

Frases útiles

Teléfonos y ordenadores

EsperantoEspañol
Ĉu vi havas poŝtelefonon?¿Tienes un teléfono móvil?
Kio estas via telefonnumero?¿Cuál es tu número de teléfono?
Mi devas ŝargi mian poŝtelefonon.Tengo que cargar mi teléfono.
Bonvolu malŝalti la poŝtelefonon.Apague el teléfono móvil, por favor.
Mia komputilo estas tre malrapida.Mi ordenador es muy lento.

Correo y mensajes

EsperantoEspañol
Kio estas via retpoŝta adreso?¿Cuál es tu dirección de correo electrónico?
Mia retpoŝta adreso estas maria@ekzemplo.org.Mi dirección de correo electrónico es maria@ekzemplo.org.
Sendu al mi mesaĝon.Envíame un mensaje.
Mi sendos al vi retmesaĝon.Te enviaré un correo electrónico.
Mi ne ricevis vian mesaĝon.No he recibido tu mensaje.
Ĉu vi povas sendi al mi la dosieron per retpoŝto?¿Puedes enviarme el archivo por correo electrónico?

En línea

EsperantoEspañol
La interreto ne funkcias.Internet no funciona.
Ĉu ĉi tie estas vifio?¿Hay wifi aquí?
Kio estas la pasvorto de la vifio?¿Cuál es la contraseña del wifi?
Mi forgesis mian pasvorton kaj ne povas ensaluti.Olvidé mi contraseña y no puedo iniciar sesión.
Alklaku la ligilon kaj elŝutu la dosieron.Haz clic en el enlace y descarga el archivo.
Mi serĉas informojn en la interreto.Busco información en internet.

En Alklaku la ligilon el verbo acaba en -u (una petición, mira los verbos) y los complementos ligilon y dosieron llevan -n (mira el acusativo). El español dice «haz clic en el enlace», con preposición; alklaki ya lleva el complemento directo.

El esperanto en internet

La Wikipedia en esperanto, Vikipedio, tenía unos 390 000 artículos el 8 de octubre de 2026. En 2015 un investigador llegó a estimar el número de hablantes a partir de los usuarios de Facebook, como explica cuántas personas hablan esperanto. Para escribir ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ y ŭ en un ordenador o un móvil, que no las tienen en un teclado español ni latinoamericano, mira la página del alfabeto. Cursos gratuitos y compañeros de práctica están en recursos para aprender.

Preguntas frecuentes

¿Cómo se dice «ordenador» o «computadora» en esperanto?

Komputilo, de komputi «calcular» y -il- «herramienta»; el plural es komputiloj. Las formas antiguas komputoro y komputero son arcaicas según ReVo.

¿Cómo se dice «internet» en esperanto?

Interreto, de inter- «entre» y reto «red»: ReVo lo define como un conjunto de redes de ordenadores interconectadas. Vikipedio da interreto e Interreto.

¿Cómo se dice «correo electrónico» y «dirección de correo electrónico»?

«Correo electrónico» es retpoŝto o retletero; «dirección de correo electrónico», retpoŝta adreso. El retadreso de ReVo cubre las direcciones web y las de correo. E-poŝto es la abreviatura de elektronika poŝto (Vikipedio).

¿Cómo se dice «descargar» y «subir» un archivo?

Elŝuti es «descargar» y alŝuti «subir»; ReVo los define como opuestos, respecto a un servidor.

¿Cuál es la palabra en esperanto para «teléfono móvil», «celular» o «smartphone»?

Un teléfono móvil o celular es un poŝtelefono. Un teléfono inteligente es un lerta telefono o inteligenta telefono; ReVo marca la forma corta kompufono como mejor evitada.

¿Cuál es la diferencia entre retumilo y foliumilo?

Los dos nombran un navegador web en ReVo: retumilo es un programa para retumi y foliumilo, un lector para explorar páginas y archivos en cualquier orden. Vikipedio da el término estricto TTT-legilo y dice que retumilo, en rigor un conjunto más amplio de programas de internet, se usa a menudo para él.

Fuentes

Si Esperantopedia te ha servido, puedes apoyarla.