Esperantopedia

常用语

世界语国名、民族名和语言名:-ujo 还是 -io?

国名有两套构成方式,表示人的词尾只有一种,语言名则是一个形容词。

更新于: 约6分钟读完

世界语里,国名是以 -o 结尾、首字母大写的名词:Kanado“加拿大”、Brazilo“巴西”、Pollando“波兰”。该国的人是 kanadano、brazilano 或 polo,语言用形容词表示:la pola“波兰语”。多数国家以土地命名,也有一些以民族命名,所以法国是 Francujo 或 Francio,来自 franco“法国人”。中国是 Ĉinujo 或 Ĉinio,中国人是 ĉino,汉语是 la ĉina。“发音”一列把重读音节写成大写字母;重音总是落在倒数第二个音节上。

国名的两套系统

参考语法 PMEG 和世界语学院把国名分为两类。以土地命名的国名就是单纯的词根:Kanado 指这片土地,后缀 -an-“居民”构成表示人的词 kanadano。以民族命名的国名从表示民族的词 franco 出发,再加 -uj-、-i- 或 -land-,表示“……人的土地”。

类型国家人形容词,语言
以土地命名Kanadokanadanokanada
以民族命名,-ujoFrancujofrancofranca
以民族命名,-ioFranciofrancofranca
以民族命名,-landoPollandopolopola

以土地命名的占多数:科学院2009年名单上的203个国名中,约有60个是以民族命名的(我们自己统计),多在欧洲。

以 -ujo 结尾的国名一定是以民族命名的。以 -io 或 -lando 结尾的则两种都有可能:Aŭstralio 和 Nederlando 是以土地命名的(没有 aŭstraloj 或 nederoj 这样的民族),而 Francio 和 Pollando 是以民族命名的。拿不准时,在国名后加 -an-(pollandano);PMEG 说这样绝不会错。

以土地命名的国家

这类国名用 -an- 构成表示人的词,用 -a 构成形容词:Brazilo → brazilano、brazila。

中文世界语发音人,形容词
加拿大Kanadoka-NA-dokanadano, kanada
美国Usonou-SO-nousonano, usona
墨西哥Meksikomek-SI-komeksikano, meksika
巴西Brazilobra-ZI-lobrazilano, brazila
阿根廷Argentinoar-gen-TI-noargentinano, argentina
智利Ĉilioĉi-LI-oĉiliano, ĉilia
澳大利亚Aŭstralioaŭs-tra-LI-oaŭstraliano, aŭstralia
新西兰Nov-Zelandonov-ze-LAN-donov-zelandano, nov-zelanda
南非Sud-Afrikosud-a-FRI-kosud-afrikano, sud-afrika
印度Baratoba-RA-tobaratano, barata
伊朗Iranoi-RA-noiranano, irana
以色列Israelois-ra-E-loisraelano, israela
菲律宾Filipinojfi-li-PI-nojfilipinano, filipina
荷兰Nederlandone-der-LAN-donederlandano, nederlanda
爱尔兰Irlandoir-LAN-doirlandano, irlanda

Usono 是一个完整的词,不是缩写:美国人大约在1900年提出了 Usonia 这个形式(ReVo),Usono 在2007年成为官方词。Barato 在2023年成为官方词;较旧的 Hindujo 主要指整个印度次大陆。Filipinoj 是复数:en Filipinoj。注意 Aŭstralio(澳大利亚)和 Aŭstrio(奥地利)只差 -al-,不要混淆。

以民族命名的国家

这类国名里,表示民族的词在前面,不加后缀:franco、germano、polo。国名再加 -uj-、-i- 或 -land-,形容词则是民族词加 -a。

中文世界语发音人,形容词
法国Francujo, Franciofran-CU-jo, fran-CI-ofranco, franca
德国Germanujo, Germanioger-ma-NU-jo, ger-ma-NI-ogermano, germana
西班牙Hispanujo, Hispaniohis-pa-NU-jo, his-pa-NI-ohispano, hispana
意大利Italujo, Italioi-ta-LU-jo, i-ta-LI-oitalo, itala
葡萄牙Portugalujo, Portugaliopor-tu-ga-LU-jo, por-tu-ga-LI-oportugalo, portugala
波兰Pollando(也作 Polujo, Polio)pol-LAN-dopolo, pola
俄罗斯Rusujo, Rusio(也作 Ruslando)ru-SU-jo, ru-SI-oruso, rusa
乌克兰Ukrainujo, Ukrainiou-kra-i-NU-jo, u-kra-i-NI-oukraino, ukraina
捷克Ĉeĥujo, Ĉeĥioĉe-ĤU-jo, ĉe-ĤI-oĉeĥo, ĉeĥa
希腊Grekujo, Grekiogre-KU-jo, gre-KI-ogreko, greka
土耳其Turkujo, Turkiotur-KU-jo, tur-KI-oturko, turka
瑞典Svedujo, Svediosve-DU-jo, sve-DI-osvedo, sveda
挪威Norvegujo, Norvegionor-ve-GU-jo, nor-ve-GI-onorvego, norvega
芬兰Finnlandofinn-LAN-dofinno, finna
瑞士Svislando(也作 Svisujo, Svisio)svis-LAN-dosviso, svisa
奥地利Aŭstrujo, Aŭstrioaŭs-TRU-jo, aŭs-TRI-oaŭstro, aŭstra
英国Britujo, Britiobri-TU-jo, bri-TI-obrito, brita
英格兰Anglujo, Anglioan-GLU-jo, an-GLI-oanglo, angla
中国Ĉinujo, Ĉinioĉi-NU-jo, ĉi-NI-oĉino, ĉina
日本Japanujo, Japanioja-pa-NU-jo, ja-pa-NI-ojapano, japana
朝鲜半岛(韩国、朝鲜)Koreujo, Koreioko-re-U-jo, ko-re-I-okoreo, korea
越南Vjetnamujo, Vjetnamiovjet-na-MU-jo, vjet-na-MI-ovjetnamo, vjetnama
泰国Tajlandotaj-LAN-dotajo, taja

Britujo 指整个国家(联合王国),Anglujo 是它南部的英格兰。

-ujo、-io 还是 -lando:该用哪一个?

三种都可以用,PMEG 说每个世界语者都懂 -ujo 和 -io。-Uj- 最古老:Fundamento 的词典收了 Turk'uj'“土耳其”,同一个后缀还构成 Esperantujo,即世界语者的世界。-I- 不是官方的,但非常常见。世界语学院就此作过四次表态:

年份关于 -io 的决定
1922语言委员会建议国名不要用 -io。
1974第8次官方增补:取消这项建议,但既不推荐也不把 -io 定为官方(33票赞成,5票反对,3票弃权)。
2009推荐名单先列出 -ujo 形式,再列 -io,并注明 -io 不是官方的。
2023第10次官方增补:全部193个联合国会员国的名称现已成为官方词,采用 -ujo 形式;-io“仍然是非官方的”。

-Land- 出现在2009年名单上的六个以民族命名的国名中:Finnlando、Pollando、Skotlando、Svazilando、Svislando 和 Tajlando。科学院说 Polujo 和 Svisujo 也可以。

不要在同一个国家上混用两套系统。PMEG 告诫不要说 koreanoj en Koreujo:应该说 koreoj 配 Koreujo 或 Koreio。

人:波兰人、加拿大人、法国人

对以土地命名的国名,加 -an-:Kanado → kanadano。对以民族命名的国名,用单纯的民族词:la francoj、la poloj。也可以在国名后加 -an-(francujano、franciano、pollandano),但绝不能加在民族词上:francanoj 的意思会成了“某个法国人的成员”。女性加 -in-:polino、kanadanino。

Mi estas polo. – “我是波兰人。”Ŝi estas kanadanino. – “她是加拿大人。”严格地说,rusujano 是住在 Rusujo 的任何人,ruso 是俄罗斯民族的成员,但这个区别常常被忽略。

语言名

语言名是形容词,通常加 la:la pola 或 la pola lingvo“波兰语”。用 -e 表示“用那种语言”:paroli pole“说波兰语”。PMEG 还给出 angligi“译成英语”。

中文世界语发音
英语la anglala AN-gla
法语la francala FRAN-ca
德语la germanala ger-MA-na
西班牙语la hispanala his-PA-na
俄语la rusala RU-sa
汉语,中文la ĉinala ĈI-na
日语la japanala ja-PA-na
阿拉伯语la arabala a-RA-ba
希伯来语la hebreala he-BRE-a
波斯语la persala PER-sa
印地语la hindiala hin-DI-a
斯瓦希里语la svahilala sva-HI-la
拉丁语Latinola-TI-no
世界语Esperantoes-pe-RAN-to

有些语言没有对应的国家。La persa 来自 persoj,即伊朗最大的民族波斯人;伊朗在1935年之前被称为 Persujo。印地语是 la hindia(2023年起为官方词),因为 hinda 与整个印度次大陆有关。以 -o 结尾的语言名不加 la:Mi parolas Esperanton. – “我说世界语。”

你来自哪里?

世界语中文
De kie vi venas?你从哪里来?
El kiu lando vi venas?你来自哪个国家?
Mi venas el Pollando.我来自波兰。
Mi estas polo. / Mi estas polino.我是波兰人(男 / 女)。
Mi loĝas en Kanado, sed mi naskiĝis en Brazilo.我住在加拿大,但我出生在巴西。
Kiun lingvon vi parolas hejme?你在家说哪种语言?
Mi parolas la polan kaj iom la anglan.我说波兰语,也会一点英语。
Mia denaska lingvo estas la pola.我的母语是波兰语。

El“从……出来”表示来源地(介词)。paroli 之后,语言是宾语,所以它的形容词带 -n:la polan。

大写与冠词

词的种类大写吗?例子
国名总是Francujo, Kanado
某国人通常小写franco, kanadano
语言通常小写la franca, la pola
以 -o 结尾的语言名大写Esperanto, Latino

PMEG 说,民族名和语言名也可以大写,但不太常见。国名前不加 la:Mi loĝas en Francujo. 复数形式的国名如 (la) Filipinoj 可以加。月份要大写(Oktobro),星期不大写(lundo):见日期和月份。关于世界语在哪些地方使用,见世界各地的世界语。

汉语使用者要注意什么?

  • 中国与汉语。 中国是 Ĉinujo 或 Ĉinio(ĉi-NU-jo、ĉi-NI-o),中国人是 ĉino,汉语(中文)是 la ĉina:Mi parolas la ĉinan. – “我说汉语。”也可以说 Mi parolas ĉine.
  • “国名 + 人”对应 -an-。 汉语里“法国人”“波兰人”“加拿大人”都是“国名 + 人”,世界语则有两种形式:kanadano 是国名加 -an-,franco、polo 则是民族词本身。拿不准时,国名后面加 -an- 总不会错,它最像汉语的“人”字。
  • 汉语的“英国”是 Britujo。 汉语的“英国”指整个联合王国,对应 Britujo(Britio),不是 Anglujo;Anglujo 是“英格兰”。而“英语”是 la angla。汉语的“印度”在世界语里官方叫 Barato(2023年起),“美国”是 Usono。
  • 语言名不需要“语”字。 汉语要说“法语”“日语”,世界语只用形容词,通常加 la:la franca、la japana;“用法语”是副词 france。
  • 汉语没有大小写、冠词,也不分单复数。 世界语的国名要大写,国名前不加 la;ĉino 是“一个中国人”,ĉinoj 是“中国人”(复数),形容词和名词一起带 -j。

常见问题

Francujo 还是 Francio?

两者都指法国。Francujo 是传统形式,由 Fundamento 的成分构成,也是科学院在官方释义中使用的形式;Francio 不是官方的,但非常常见。PMEG 说两者都完全可用,所以选一个并保持一致即可。

世界语里的“我是美国人”“我是波兰人”怎么说?

用名词:Mi estas usonano(男)、Mi estas usonanino(女);Mi estas polo、Mi estas polino。

世界语里的语言名称怎么说?

用民族或国家的形容词,通常加 la:la angla“英语”、la franca“法语”、la ĉina“汉语”。只有 Esperanto 和另外少数以 -o 结尾的名称不加 la。

世界语里的民族名和语言名要大写吗?

通常不大写:franco、la pola。国名和以 -o 结尾的语言名(Esperanto、Latino)要大写。

来源

如果Esperantopedia对你有帮助,欢迎支持本站。