常用语
世界语学校词汇:学科、文具,以及 lerni 与 studi 的区别
学习学校、人员、学科和文具的词,并避开常见的陷阱:lerni 与 studi,lernanto 与 studento。
世界语里,学校是 lernejo,构成方式是 lern·ej·o,即“学习”加“场所”:专为学习而设的地方。学生是 lernanto,老师是 instruisto,三个关键动词是 lerni“学”、instrui“教”和 studi“学习,攻读”。有三个陷阱值得先知道:studento 指大学生,profesoro 指大学教授,而 lerni 并不是“得知”的动词。“发音”一列把词切成音节,重读音节用大写字母标出。
学校的种类
各国学校的名称和各阶段的年龄并不相同,所以权威词典 ReVo 按各阶段在先后顺序中的位置来定义它们,给出的年龄范围因国家而异。
| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 学校 | lernejo | ler-NE-jo | 任何用来学习的场所 |
| 幼儿园 | infanĝardeno | in-fan-ĝar-DE-no | 小学之前、约5岁以下的儿童 |
| 小学 | bazlernejo | baz-ler-NE-jo | 也说 elementa lernejo;从约6岁到10岁或15岁 |
| 中学 | mezlernejo | mez-ler-NE-jo | 从11岁或更大一些到18岁 |
| 文科中学,高中 | gimnazio, liceo | gim-na-ZI-o, li-CE-o | 中等学校,各国的组织方式不同 |
| 高等学校 | supera lernejo | su-PE-ra ler-NE-jo | ReVo 用它指大学和学院 |
| 大学 | universitato | u-ni-ver-si-TA-to | 分成各个学院 fakultatoj |
| 班级,年级(同一年级的学生) | klaso | KLA-so | en la kvina klaso“在五年级” |
| 教室 | klasĉambro | klas-ĈAM-bro | |
| 体育馆 | gimnastikejo | gim-nas-ti-KE-jo |
英语的 college 和汉语的“学院”都没有唯一的对应词。ReVo 把 kolegio 定义为学院或系,并把它与 gimnazio、liceo 并列为可能的中学,所以要说得准确,就用 universitato、fakultato 或 mezlernejo。
学校里的人
| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 学生,学习者 | lernanto | ler-NAN-to | 任何正在学习的人;女性 lernantino |
| 大学生 | studento | stu-DEN-to | ReVo:高等学校的学习者 |
| 同班同学 | samklasano | sam-kla-SA-no | |
| 教师,老师 | instruisto | in-stru-IS-to | 以教书为职业;女性 instruistino |
| 教授 | profesoro | pro-fe-SO-ro | 大学里高级别的教师 |
| 校长(中小学) | lernejestro | ler-ne-JES-tro | lern·ej·estr·o,“学校+领导” |
| 校长(大学) | rektoro | rek-TO-ro | 大学的首长;ReVo 也用于 gimnazio |
有两个假朋友要小心。指在校的孩子,ReVo 的用法说明建议用 lernanto,不要用 studento。另外,profesoro 在使用罗曼语族语言的国家里指中小学教师,ReVo 把这个意思标为在国际上容易造成误解、世界语中应当避免。中小学的老师是 instruisto;更多职业词汇见职业与工作一页。
学校的科目
学校里的一门科目是知识的一个 fako“门类”,ReVo 在 fako 条下的一个例子把学校科目称为 lernofakoj。语言用形容词表示:la angla“英语”,la franca“法语”。
| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 数学 | matematiko | ma-te-ma-TI-ko | |
| 历史 | historio | his-to-RI-o | |
| 地理 | geografio | ge-o-gra-FI-o | |
| 物理 | fiziko | fi-ZI-ko | |
| 化学 | ĥemio, kemio | ĥe-MI-o, ke-MI-o | ReVo 两个都收;PMEG 说,带 Ĥ 的词常有带 K 的变体 |
| 生物 | biologio | bi-o-lo-GI-o | |
| 语言 | lingvo | LIN-gvo | fremda lingvo“外语” |
| 文学 | literaturo | li-te-ra-TU-ro | |
| 音乐 | muziko | mu-ZI-ko | |
| 美术 | arto | AR-to | desegni“画画” |
| 体育 | sporto | SPOR-to | 也说 gimnastiko“体操” |
文具和后缀 -il-
PMEG 把后缀 -il- 描述为“工具、器械、手段”:它前面的部分表示动作。所以 skribi“写”构成 skribilo,即任何书写的工具。libro、kajero、krajono 这类普通词根不加 -il-。
| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 书 | libro | LI-bro | |
| 课本 | lernolibro | ler-no-LI-bro | “供学习者用的书” |
| 笔记本,练习本 | kajero | ka-JE-ro | |
| 铅笔 | krajono | kra-JO-no | |
| 笔,书写工具 | skribilo | skri-BI-lo | 来自 skribi |
| 橡皮 | gumo, skrapgumo | GU-mo, skrap-GU-mo | ReVo:gumo 的一个意思就是 skrapgumo |
| 卷笔刀 | pintigilo | pin-ti-GI-lo | 来自 pintigi“削尖” |
| 尺子 | liniilo | li-ni-I-lo | 画线的工具 |
| 计算器 | kalkulilo | kal-ku-LI-lo | 来自 kalkuli |
| 黑板 | skribtabulo, tabulo | skrib-ta-BU-lo, ta-BU-lo | ReVo:用粉笔在黑色的 tabulo 上写字 |
| 粉笔 | kreto | KRE-to | |
| 课桌 | pupitro | pu-PI-tro | ReVo 的例子:学生的课桌 |
| 书包 | tornistro | tor-NIS-tro | 硬质背包;dorsosako 是普通的背包 |
课程、作业和考试
| 中文 | 世界语 | 发音 | 说明 |
|---|---|---|---|
| 课程表,时间表 | horaro | ho-RA-ro | lerneja horaro“学校课程表” |
| 一节课 | leciono | le-ci-O-no | 一门课程的一部分 |
| 课程 | kurso | KUR-so | 一系列的课 |
| 家庭作业 | hejmtasko | hejm-TAS-ko | |
| 考试 | ekzameno | ek-za-ME-no | |
| 成绩,分数 | noto | NO-to | ReVo:教师评价所用的符号 |
| 文凭,毕业证书 | diplomo | di-PLO-mo | |
| 课间休息 | paŭzo | PAŬ-zo |
学习、教学和考试的动词
| 世界语 | 发音 | 意思 | 例句 |
|---|---|---|---|
| lerni | LER-ni | 学 | Mi lernas naĝi. – “我在学游泳。” |
| instrui | in-STRU-i | 教 | Mia patrino instruas la francan. – “我母亲教法语。” |
| studi | STU-di | 学习,攻读 | Mia fratino studas fizikon. – “我的姐妹在学物理。” |
| ekzameni | ek-za-ME-ni | 考(某人),测验 | La instruisto ekzamenas la lernantojn. – “老师在考学生。” |
| ekzameniĝi, fari ekzamenon | ek-za-me-NI-ĝi, FA-ri ek-za-ME-non | 参加考试 | Morgaŭ mi ekzameniĝos. – “明天我参加考试。” |
| trapasi ekzamenon | tra-PA-si ek-za-ME-non | 通过考试 | Ŝi trapasis la ekzamenon. – “她通过了考试。” |
| diplomiĝi | di-plo-MI-ĝi | 毕业 | Mia fratino diplomiĝos en Junio. – “我的姐妹将在六月毕业。” |
学、学习还是教:lerni、studi、instrui
ReVo 把 lerni 定义为从科学、艺术、手艺或体育中获取知识和技能,也指通过经验获得知识。它把 studi 定义为通过课程、阅读和练习,勤奋地努力,以深入掌握某一领域的知识。Instrui 是传授知识:instrui ion al iu 或 instrui iun pri io。
| 中文 | 世界语 | 说明 |
|---|---|---|
| 我在学世界语。 | Mi lernas Esperanton. | lerni 用于掌握一门语言或技能 |
| 我在大学学物理。 | Mi studas fizikon en la universitato. | studi 一个领域,作为一门专业 |
| 我教世界语。 | Mi instruas Esperanton. | instrui 是传授知识 |
| 我得知学校要关闭了。 | Mi eksciis, ke la lernejo fermiĝos. | ekscii“得知” |
两个“学”的动词有重叠。对于一门语言,Mi lernas Esperanton 和 Mi studas Esperanton 都对;后一句强调有计划的学习。典型的误用如下:
| 常见误用 | 更好的说法 | 原因 |
|---|---|---|
| Mi instruas Esperanton(想说“我在学”) | Mi lernas Esperanton | instrui 是“教” |
| Mia filino estas studento en la bazlernejo | Mia filino estas lernanto en la bazlernejo | studento 是大学的层次 |
| Mi lernis, ke li foriris(“我学到他走了”) | Mi eksciis, ke li foriris | ReVo 说,要避免用 lerni 来代替“得知” |
| Mi ekzamenas hodiaŭ(想说“我今天有考试”) | Mi ekzameniĝas hodiaŭ 或 Mi faras ekzamenon hodiaŭ | ekzameni 的意思是考别人 |
谈论学校
| 世界语 | 中文 |
|---|---|
| En kiu klaso vi estas? | 你上几年级? |
| Kion vi studas? | 你学什么专业? |
| Kion vi lernas en la lernejo? | 你在学校学什么? |
| Kiu estas via plej ŝatata lernofako? | 你最喜欢的科目是什么? |
| Mi havas ekzamenon morgaŭ. | 我明天有考试。 |
| Mi devas lerni por la ekzameno. | 我得为考试复习。 |
| Mi ricevis bonan noton pri historio. | 我历史得了好成绩。 |
| Ĉu vi jam faris la hejmtaskon? | 你已经做完作业了吗? |
| La leciono komenciĝas je la oka. | 课八点开始。 |
| Dum la paŭzo ni ludas en la korto. | 课间休息时我们在院子里玩。 |
| Mi iras al la lernejo per buso. | 我坐公共汽车去学校。 |
由构词成分构成的学校词汇
| 后缀 | 意思(PMEG) | 学校词汇的例子 |
|---|---|---|
| -ej- | 专为某事而设的场所 | lernejo“学校”,gimnastikejo“体育馆” |
| -ant- | 做这个动作的人 | lernanto“学生”,ekzamenanto“考官” |
| -ist- | 经常做某事的人,可能是以此为职业 | instruisto“教师”,ekzamenisto“正式的考官” |
| -il- | 工具,手段 | skribilo“笔”,lernilo“学习辅助工具” |
Instruanto 是正在教的任何人,instruisto 则以教书为职业;比较后缀、构词法和分词。后缀 -iĝ-“变成”构成 diplom·iĝ·i,字面意思是“开始拥有文凭”。要学世界语本身,从学习指南开始;考试页介绍 KER 证书考试。
汉语使用者要注意什么?
- 汉语的“学生”,世界语分成两个词。 小学、中学里的“学生”是 lernanto(任何正在学习的人);大学里的“学生”才是 studento。把在校的孩子叫 studento,就像把中小学生称作“大学生”。
- 汉语的“学习”,世界语里有 lerni 和 studi。 “学习世界语”两者都可以说;“学游泳”“学开车”用 lerni;“读大学”“学物理专业”用 studi,如 Mi studas fizikon en la universitato。
- 汉语的“课”,世界语分成 leciono 和 kurso。 “一节课”是 leciono,“课程”是 kurso;klaso 指同一年级的学生,也指这个年级,“五年级”说 la kvina klaso。
- 汉语的“考”,世界语也要分两个动词。 “考试”既可以是考别人,也可以是应考;世界语里考别人是 ekzameni,应考是 ekzameniĝi 或 fari ekzamenon:“我今天考试”不能说 Mi ekzamenas hodiaŭ。
- “教授”与 profesoro 的用法一致。 汉语的“教授”是大学教师的职称,世界语的 profesoro 也是;中小学的“老师”是 instruisto,不要说成 profesoro。
- 汉语的“校长”也分两种。 大学的校长是 rektoro,中小学的校长是 lernejestro。
- 汉语的“毕业”是 diplomiĝi。 它的字面意思是“开始拥有文凭 diplomo”。
- “上学”是 iri al la lernejo,“在学校”是 en la lernejo。 方向用 al,地点用 en:Mi estas en la lernejo,Mi iras al la lernejo。
常见问题
世界语里“学校”怎么说?
Lernejo。“在学校”用 en la lernejo,“去学校”用 al la lernejo:Mi estas en la lernejo、Mi iras al la lernejo。
Lerni 和 studi 有什么区别?
Lerni 是获取知识或技能:lerni naĝi。Studi 是深入钻研某一领域,如大学里的专业学习:studi fizikon。学语言时两者都能用,所以 Mi lernas Esperanton 和 Mi studas Esperanton 都对;instrui 是“教”。
Lernanto 和 studento 有什么区别?
Lernanto 是任何正在学习的人,也是指在校孩子的正确用词。Studento 是大学或学院里的学习者。
世界语里“我明天有考试”怎么说?
Mi havas ekzamenon morgaŭ. 参加考试说 ekzameniĝi 或 fari ekzamenon,通过考试说 trapasi ekzamenon。
世界语里“高中”和“大学”怎么说?
“高中”用 mezlernejo、gimnazio 或 liceo。“大学”或“学院”,要按意思在 universitato、fakultato 或 supera lernejo 中选择。
来源
- ReVo:lernejo, bazlernejo, mezlernejo, lernanto, lerni, lernilo、instrui、studi、studento、ekzameni, ekzameno, ekzameniĝi, ekzamenisto、diplomo、klaso、leciono、profesoro、universitato
- ReVo:gimnazio、liceo、kolegio、rektoro、infanĝardeno、fako、ĥemio, kemio、matematiko、geografio、historio、gimnastiko, gimnastikejo、klasĉambro、fiziko、biologio、lingvo、literaturo、muziko、sporto、arto、desegni
- ReVo:kajero、krajono、skribilo、gumo、tabulo、kreto、pupitro、liniilo、kalkulilo、pintigi、tornistro、dorsosako、horaro、hejmtasko、noto、ekscii
- PMEG:EJ、IL、IST、ESTR、AN、IĜ、Participoj kiel O-vortoj、Bazaj reguloj de elparolo
- Wiktionary,CC BY-SA 4.0:diplomiĝi
- Tatoeba,CC BY 2.0 FR,用法已对照例句核对:#558938、#597790、#552655、#561521
如果Esperantopedia对你有帮助,欢迎支持本站。