Kontraŭaj vortoj en Esperanto: mal- kaj 74 paroj

Esperanto faras kontraŭon per la prefikso mal- antaŭ vorto: bona → malbona, granda → malgranda, fermi → malfermi. Kiu lernis unu radikon, tiu konas ambaŭ finojn de la skalo. La tabeloj sube donas 74 parojn laŭ temo. La prononcaj gvidiloj dividas la vortojn en silabojn kun la akcenta silabo en majuskloj.

#Kiel funkcias mal-

Mal- estas unu el la dek oficialaj prefiksoj. La Fundamento (1905) klarigas ĝin per unu linio: ĝi signifas kontraŭaĵon, kiel en bona – malbona. PMEG difinas ĝin kiel „la rekte kontraŭa ideo” kaj aldonas, ke oni povas uzi ĝin nur ĉe vortoj, por kiuj ekzistas rekta kontraŭo. Ĝi neniam ŝanĝas la vortspecon (vidu vortfaradon):

• Adjektivoj estas la plej ofta okazo: varma → malvarma.
• Verboj inversigas la agon: permesi → malpermesi.
• Adverboj kaj vortetoj: frue → malfrue, antaŭ → malantaŭ.
• Substantivoj: lumo → mallumo.

Mal- mem estas ankaŭ radiko: malo estas „la kontraŭo”. La malo de „alta” estas „malalta”.

Akcento sekvas la kutiman regulon, la antaŭlastan vokalon, do ĝi ordinare ne falas sur mal-: mal-BO-na, mal-FER-mi. En malpli, malplej kaj maltro estas nur du vokaloj, tial la akcento falas sur la prefikso: MAL-pli, MAL-plej, MAL-tro (PMEG).

malbona: mal-BO-namalbona/malˈbo.na/

malfermi: mal-FER-mimalfermi/malˈfer.mi/

malpli: MAL-plimalpli/ˈmal.pli/

#Grandeco kaj kvanto

#Temperaturo, lumo kaj tuŝo

La paĝo pri koloroj montras, kiel hel- kaj malhel- faras helajn kaj malhelajn nuancojn.

#Aĝo, tempo kaj rapideco

#Kvalito, karaktero kaj sentoj

#Movo kaj agoj

Kun verboj mal- donas la inversan agon.

Ĉe kelkaj verboj PMEG notas pli akran signifon. Maldormi signifas resti maldorma, kiam oni normale dormus, kaj malhavi signifas ne havi ion, kion oni sentas, ke oni devus havi.

#Loko kaj direkto

#Mal- kontraŭ ne

Ne nur neas, dum mal- diras la kontraŭon. PMEG notas, ke ne montras foreston de io, kaj mal- montras ĉeeston de la kontraŭa ideo. Ne laŭdi signifas nur ne diri, ke io estas bona; mallaŭdi signifas diri, ke io estas malbona. PMEG donas jenajn kontrastojn:

Do ne bona lasas la mezon malfermita, dum malbona estas la alia fino de la skalo. La du povas kombiniĝi, kiel en ne malbona.

#Kontraŭoj en via lingvo kaj en Esperanto

Aliaj lingvoj havas plurajn prefiksojn por kontraŭoj, kaj la elekto dependas de la vorto. Esperanto uzas por plej multaj el ili unu prefikson, mal-, kaj ne por simpla neado.

Kelkaj faktoj helpas eviti erarojn:

• Ofta lernanta eraro estas nebona anstataŭ malbona. Kiu pensas per un- aŭ nie-, tiu emas meti ne- ĉie. Nebona signifas nur „ne bona”, kaj la kontraŭo de bona estas malbona.
• Ne ĉiu vorto kun prefikso en via lingvo respondas al mal- vorto. Angla unknown estas nekonata, kaj impossible estas neebla (ReVo: „ne povanta esti, ne povanta okazi”). Tiuj vortoj estas faritaj per ne-, ne per mal-.
• La romanidaj lingvoj havas similan vorteton kun alia signifo. La franca kaj hispana mal kaj la itala male signifas „malbone”. En Esperanto male signifas „en kontraŭa maniero aŭ senco” (ReVo), kaj „malbone” estas malbone.
• Akcento. La germana akcentas la prefikson (UN-glück-lich). En Esperanto la akcento ne falas sur mal-: mal-fe-LI-ĉa, ne MAL-feliĉa, krom en malpli, malplej kaj maltro.

#Kontraŭoj sen mal-

Multaj kontraŭoj estas du senrilataj radikoj, do ne necesas mal-. PMEG listigas inter siaj ekzemploj tago – nokto, komenci – fini kaj nigra – blanka.

Tri aliaj okazoj bezonas noton:

• Vira kaj ina uzas la sufikson -in-, ne mal-: viro – virino, patro – patrino. Vidu sufiksojn.
• Ĉiam kaj neniam venas el la tabelvortoj: ĉiam – neniam. Vidu tabelvortojn.
• Mallongaj alternativoj ekzistas apud kelkaj mal- vortoj: kurta apud mallonga, frida apud malvarma, liva apud maldekstra. PMEG diras, ke kurta kaj frida aperas ĉefe en poezio kaj en teknikaj vortoj (fridujo), kaj ke la mal- vorto ĉiam restas ĝusta.

#Kiom da vortoj donas mal-

La 8-an de Oktobro 2026 ni kalkulis la mal- vortojn en la ReVo-datumoj malantaŭ nia vortaro, kiu havas 32 762 enskribojn. Enskribo estis kalkulita, kiam ĝia ĉefvorto komenciĝas per mal- kaj ReVo registras ĝin kiel derivaĵon de alia vorto per mal-. Ni preterlasis la radikon mal- mem (malo, male) kaj similaspektajn vortojn, kiuj nur komenciĝas per la literoj mal, kiel malto kaj malgraŭ.

La rezulto estas 784 vortoj, 2,4 % de ĉiuj enskriboj, bazitaj sur 463 malsamaj radikaj artikoloj de ReVo. Sen la prefikso ĉiu estus ankoraŭ unu vorto por memori. En nia listo de la 1 000 plej oftaj vortoj 42 komenciĝas per mal-; la unuaj estas malbona (rango 229), malgranda (268), malpli (297) kaj malnova (306).

#En frazoj

Lernu unue la plej oftajn vortojn, kaj poste aldonu iliajn kontraŭojn.

#Oftaj demandoj

#Kiel oni diras la kontraŭon de vorto en Esperanto?

Metu mal- antaŭ ĝin: granda → malgranda. La finaĵo restas, do adjektivoj, verboj, adverboj kaj substantivoj ĉiuj taŭgas.

#Kio estas la diferenco inter mal- kaj ne?

Ne signifas „ne”, mal- signifas „la kontraŭo”. Neutila estas „ne kreanta profiton”, dum malutila estas „kreanta malprofiton”.

#Ĉu oni povas meti mal- antaŭ ĉiun vorton?

Ne, nur kie ekzistas rekta kontraŭo. Multaj kontraŭoj estas apartaj radikoj, ekzemple tago – nokto.

#Ĉu mi diru nebona aŭ malbona?

Diru malbona. Nebona signifas nur „ne bona” kaj lasas la mezon malfermita; malbona estas la kontraŭo de bona.

#Kiom da Esperantaj vortoj uzas mal-?

En la ReVo-datumoj, kiujn ni kontrolis, 784 vortoj estas konstruitaj per ĝi (kalkulite la 8-an de Oktobro 2026).

#Ĉu la kontraŭo de „viro” estas „malviro”?

Ne. La ino estas markita per -in-: viro → virino.

#Fontoj

• PMEG – MAL
• PMEG – Prefiksoj
• Fundamento de Esperanto – Ekzercaro (klarigoj pri afiksoj)
• ReVo (Reta Vortaro): mal- kaj ĉiu vorto en la tabeloj, ekz. bona, malbona
• Frekvencaj rangoj: nia listo de la 1 000 plej oftaj vortoj, kalkulita en frazoj de Tatoeba (CC BY 2.0 FR)