Listo de planlingvoj laŭ jaro kaj speco

Planlingvo (angle constructed language, mallonge conlang) estas lingvo, kies sonojn, vortojn aŭ gramatikon intence projektis unu persono aŭ grupo, anstataŭ ke ili kreskus el ĉiutaga parolo. La ĉefaj specoj estas internaciaj helplingvoj (auxlangs, faritaj por komunikado inter nacioj, kiel Esperanto), artaj lingvoj (artlangs, faritaj por fikcio, beleco aŭ ludo, kiel la klingona) kaj inĝenieraj lingvoj (konstruitaj por provi logikon, filozofion aŭ lingvistikajn ideojn, kiel Lojbano). Rilataj grupoj estas aprioraj lingvoj (elpensitaj radikoj) kontraste al aposterioraj (konstruitaj el ekzistantaj lingvoj), kaj zonaj lingvoj por unu lingvofamilio, kiel Interslava. La kategorioj interkovras. Esperanto estas la plej vaste parolata: publikigitaj taksoj iras de ĉirkaŭ 60 000 ĝis 2 milionoj da parolantoj, kaj neniu alia planlingvo havas dokumentitan komunumon de pli ol kelkaj mil homoj.

#Tabelo de rimarkindaj planlingvoj

La tabelo estas ordigita laŭ la jaro de la unua publikigo aŭ unua uzo. Nombroj de parolantoj aperas nur kie ekzistas publikigita takso; „ne konate” signifas, ke neniu fidinda kalkulo troviĝis. Tiaj taksoj estas proksimumaj kaj ofte disputataj. Por detala komparo de la plej konataj helplingvoj vidu Esperanto kaj aliaj planlingvoj.

#Kiom da planlingvoj ekzistas?

Neniu scias precize, ĉar multaj estas privataj projektoj, kiuj neniam estas publikigitaj. La lingvistino Carolina González (Cambridge University Press, 2025) skribas, ke pli ol 1 000 planlingvoj estis dokumentitaj ekde la 12-a jarcento, kaj la germana Vikipedio en sia artikolo pri planlingvoj same parolas pri pli ol mil projektoj, el kiuj nur kelkaj fariĝis konataj. Louis Couturat kaj Léopold Leau jam en 1903 ekzamenis 38 projektojn de internacia lingvo. Kalkuloj malsamas, ĉar „planlingvo” povas inkluzivi ankaŭ fikciajn, filozofiajn kaj personajn lingvojn aŭ nur tiujn, kiuj celas realan uzon.

#Kiuj planlingvoj estas plej uzataj hodiaŭ?

Esperanto gvidas kun granda diferenco. Svend Vendelbo Nielsen taksis ĉirkaŭ 60 000 parolantojn en 2017, dum la enketo de Sidney Culbert, ripetita en Ethnologue, donas 2 milionojn; vidu kiom da homoj parolas Esperanton por ĉiuj taksoj kaj metodoj. Aliaj ciferoj estas multe pli malgrandaj:

• La klingona: la lingvistino Arika Okrent taksis, ke 20 aŭ 30 homoj kapablas konduki spontanan konversacion, kaj centoj uzas ĝin skribe (raportite de Mental Floss).
• Tokipono: ĝia kreintino diris en 2007, ke almenaŭ 100 homoj parolas ĝin flue. La komunuma enketo de 2024 havis 1 997 respondintojn, el kiuj 53 % estis je konversacia nivelo aŭ pli alta. La retejo de Tokipono mem asertas dekojn de miloj da parolantoj en 2025, do taksoj malsamas je du grandordoj, depende de tio, kio estas kalkulata.
• Ido: de 100–200 (Detlev Blanke, 2000) ĝis 1 000–5 000 (Ido-Fondaĵo).
• Interlingvao kaj Interslava: Interlingvao havas kelkcent ĝis ĉirkaŭ 1 500 uzantojn; projektoj de Interslava asertas 7 000–20 000, cifero ne sendepende kalkulita. Fontoj pri tiuj kaj la aliaj helplingvoj troviĝas ĉe Esperanto kaj aliaj planlingvoj.

#Ĉu iuj planlingvoj havas denaskajn parolantojn?

Esperanto havas. Ĝiaj denaskaj parolantoj (denaskuloj) estas infanoj, kiuj kreskis kun ĝi hejme, kutime kun Esperanto-parolantaj gepatroj. Taksoj estas ĉirkaŭ 1 000–2 000, kaj la germana Vikipedio nomas Esperanton la sola planlingvo kun denaskaj parolantoj. Vidu denaskaj parolantoj de Esperanto. La klingona kaj Ithkuil havas neniujn dokumentitajn denaskajn parolantojn.

#Kiuj planlingvoj havas ISO-kodojn?

ISO 639-3, prizorgata de SIL International, donas kodojn al apartaj lingvoj kaj klasas la subajn kiel „Constructed”. ISO 639-2 havas ankaŭ la kolektan kodon art por artefaritaj lingvoj ĝenerale.

Kodo signifas, ke la lingvo estas sufiĉe bone dokumentita por esti identigita, ne ke ĝi havas grandan komunumon. Solresolo, ekzemple, laŭraporte ricevis rifuzon de kodo en 2017, ĉar ĝi ne estas uzata en granda kaj diversa komunumo, laŭ la lingva revuo Babbel.

#Kial la plej multaj helplingvoj malsukcesis?

Plej multaj havis unu aŭtoron, kiu daŭre ŝanĝis la lingvon, neniun daŭran komunumon, aŭ neniun praktikan kialon por ke iu lernu ilin. Volapuko estas la klasika kazo: ĝi kreskis rapide en la 1880-aj jaroj kaj perdis la plimulton de siaj sekvantoj ene de kelkaj jaroj. La stabileco de Esperanto venis el fiksita kerno kaj lingvo posedata de la parolantoj, kiel klarigite ĉe Esperanto kaj aliaj planlingvoj. Artaj kaj inĝenieraj lingvoj, male, neniam celis anstataŭi naciajn lingvojn, do „malsukceso” estas la malĝusta mezuro por ili.

#Oftaj demandoj

#Kiu estas la plej parolata planlingvo?

Esperanto, kun laŭtaksaj 60 000 ĝis 2 milionoj da parolantoj. Neniu alia planlingvo havas dokumentitan komunumon de tia grandeco.

#Kiu estas la plej malnova planlingvo?

Lingua ignota de Hildegardo de Bingen, el la 12-a jarcento, oni kutime nomas unu el la plej fruaj konataj, kvankam ĝi estas plejparte glosaro de elpensitaj vortoj aldonitaj al latina gramatiko. La unua vaste uzata helplingvo estis Volapuko en 1879–80.

#Ĉu la klingona kaj la dotraka estas realaj lingvoj?

Ili estas realaj en la senco, ke ili havas gramatikon kaj vortprovizon kaj homoj povas lerni ilin. Tamen ili estis faritaj por televido kaj filmo, kaj malmultaj homoj uzas ilin ekster la fanaro.

#Ĉu planlingvo estas la sama afero kiel dialekto aŭ piĝino?

Ne. Dialekto aŭ piĝino evoluas kun la tempo inter siaj parolantoj, dum planlingvo estas intence projektita. Nova Lingvafrankao estas inspirita de piĝino, sed ĝin projektis unu aŭtoro.

#Kiu planlingvo estas la plej facile lernebla?

Tio dependas de la celo. Tokipono havas la plej malgrandan vortprovizon, ĉirkaŭ 120–137 kernajn vortojn, sed ĝi ne estas projektita por preciza ĉiutaga komunikado. Inter lingvoj celantaj plenan komunikadon Esperanto havas regulan gramatikon kaj senkompare plej multajn lernantojn kaj lernomaterialojn. Vidu kiu lingvo estas la plej facila por lerni? kaj kiel lerni Esperanton.

#Fontoj

• Vikipedio, Constructed language, International auxiliary language kaj List of constructed languages
• Vikipedio (germane), Plansprache
• Carolina González, Inventing Languages: A Practical Introduction, Cambridge University Press, 2025
• Vikipedio, Lingua Ignota, Solresol, Latino sine flexione, Blissymbols, Ithkuil, Kotava, Láadan, Toki Pona, Na'vi language, Dothraki language
• Babbel, The history of Solresol kaj The story of Blissymbolics
• Mental Floss, Constructed languages you can learn (takso de Okrent pri la klingona; Loglan kaj Lojbano)
• Klingon Language Institute, Klingon history
• Mother Jones, The linguist behind Avatar; WHYY, He brought Game of Thrones languages to life
• Lojban wiki, About Lojban kaj Logical Language History
• Tolkien Gateway, Qenyaqetsa; Ardalambion, The Qenya Lexicon reviewed
• ithkuil.place, Ithkuil: A Philosophical Design for a Hypothetical Language (2004 mirror)
• Conlang Atlas of Language Structures, Kotava; Le Petit Prince in languages, Kotava
• Jayeless.net, Lingua Franca Nova; Lingclusive, The Elefen in the room
• Omniglot, Slovio; Encyclopaedia Britannica 1911, Volapük (Idiom Neutral kaj la Akademio de Volapuko)
• Jan van Steenbergen, A short history of Interslavic
• SIL International, paĝoj de ISO 639-3-kodoj: epo, vol, ido, ile, nov, ina, jbo, tlh, tok, isv, lfn, avk, qya, sjn, zbl, art
• Libera Folio, "Nova takso: 60.000 parolas Esperanton" (Nielsen, 2017); Ethnologue, Esperanto entry, 16th edition (2009)
• Jan Tamalu and others, Results of the 2024 Toki Pona census; oficiala retejo de Tokipono
• Ido Foundation, IDO; Detlev Blanke (2000), citita de Sabine Fiedler, Phraseology in planned languages, 2007
• Vikipedio, Volapük, Ido, Interlingue, Novial, Interlingua, Lojban, Klingon language, Interslavic; vidu ankaŭ la fontojn de Esperanto kaj aliaj planlingvoj