Esperantopedia

HesabınızArkadaşlarMesajlarAyarlarYönetici paneli

Saluton kursu

Esperanto dersi 2: aile, isimler ve çoğul

İsimler için bir ek, çoğul için bir ek, “belirli” anlamı için tek bir kelime – ve bütün ailenizi tanıtabilirsiniz.

Güncellendi:

Dersi adım adım başlat

Her seferinde tek bir şey: diyalog satır satır, yeni kelimeler ses ve resimlerle, her ekranda bir alıştırma.

29 kelime18 alıştırma~16 dk

Bu derste Esperanto isimlerinin nasıl işlediğini öğreneceksiniz. Her isim -o ile biter, çoğul -j ekiyle yapılır ve tek bir tanımlık, la, her isimde “belirli” anlamını verir. Ayrıca mia “benim” ile ailenizi anlatacak, jen “işte” ile bir şey gösterecek, kaj “ve” ve ankaŭ “de, da” ile başka kişileri ekleyeceksiniz.

Diyalog

Bir hafta sonra Ana ile Tomo görüntülü konuşuyor. Ana, ailesinin bir fotoğrafını paylaşıyor.

EsperantoTürkçe
Ana: Saluton, Tomo! Jen foto de mia familio.Merhaba Tomo! İşte ailemin bir fotoğrafı.
Tomo: Saluton! Ho, granda familio!Merhaba! Oo, büyük bir aile!
Ana: Jes! Jen miaj gepatroj, Paulo kaj Rita.Evet! İşte annemle babam, Paulo ve Rita.
Tomo: Kaj la knabo?Peki ya oğlan?
Ana: La knabo estas mia frato, Pedro. Li estas studento, kiel mi.Oğlan, erkek kardeşim Pedro. Benim gibi öğrenci.
Tomo: Kaj la du knabinoj?Ya iki kız?
Ana: Ili estas miaj fratinoj, Bia kaj Lara. Ili estas ĝemeloj.Onlar kız kardeşlerim, Bia ve Lara. İkizler.
Tomo: Kaj la kato?Ya kedi?
Ana: La kato estas Kafo. Ĝi estas la ĉefo de la familio!Kedinin adı Kafo (“Kahve”). Ailenin patronu o!
Tomo: Ha ha! Jen ankaŭ mia familio: miaj gepatroj, mia fratino Marta kaj mi.Ha ha! İşte benim ailem de: annemle babam, kız kardeşim Marta ve ben.
Ana: Kaj la sinjorino?Ya bu hanım?
Tomo: Ŝi estas mia avino, Zofia. Ŝi estas la ĉefo de nia familio!O, büyükannem Zofia. Bizim ailenin patronu o!
Ana: Ha ha! Kafo kaj Zofia – du ĉefoj!Ha ha! Kafo ve Zofia – iki patron!

Yeni kelimeler

EsperantoTürkçeNotlar
familioaileisim
fotofotoğrafisim
patrobabapatrino “anne”
gepatrojanne baba, ebeveynlerge- = iki cinsiyet birlikte
fratoerkek kardeş, ağabeyfratino “kız kardeş, abla”
avobüyükbaba, dedeavino “büyükanne, nine”, geavoj “büyükanne ve büyükbaba”
knabooğlan, erkek çocukknabino “kız, kız çocuğu”
studentoöğrenci (üniversitede)kadın ya da erkek herkes için
ĝemelojikizlertekili ĝemelo
katokedi
ĉefopatron, şef, baş
sinjorinohanım, hanımefendi; Bayansinjoro “bey, beyefendi; Bay”
la(belirli tanımlık)tek tanımlık; Türkçede karşılığı yok
jeniştebir şey gösterirken
de-in (ilgi durumu); -denfoto de mia familio “ailemin fotoğrafı”
miabenimçoğul bir isimden önce miaj
viasenin, sizin
niabizim
duikisayılar 8. derste
grandabüyüksıfat (3. ders)
kielgibikiel mi “benim gibi”
hoaa, oo, ahünlem

Dil bilgisi

İsimler -o ile biter

Her Esperanto ismi -o ile biter: familio, patro, kato, foto. Kelimeyi bilmeseniz bile ismi bir bakışta tanırsınız. Türkçede olduğu gibi isimlerin dil bilgisel cinsiyeti yoktur: la familio ve la kato aynı la’yı alır. Daha fazlası isimler ve sıfatlar sayfasında.

Çoğul: -j ekleyin

Bir ismi çoğul yapmak için -j ekleyin. -oj eki “koy” kelimesindeki “oy” gibi okunur.

TekilÇoğulTürkçe
fratofratojerkek kardeşler
familiofamiliojaileler
knabinoknabinojkızlar
ĉefoĉefojpatronlar

Düzensiz çoğul yoktur: infano “çocuk” → infanoj “çocuklar”, homo “insan” → homoj “insanlar”. -j Türkçedeki -lar, -ler gibidir ama ünlü uyumu olmadan: ek her zaman aynıdır.

Türkçeden önemli bir fark: Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır (“iki kız”), Esperanto’da ise çoğul olur: du knabinoj, du ĉefoj. Bunu sayılarla birlikte 8. derste yeniden göreceksiniz.

Tek tanımlık: la

La “belirli” anlamı verir ve hiç değişmez: la knabo, la knaboj, la knabino. Türkçede tanımlık yoktur; belirlilik bağlamdan ya da nesnedeki belirtme durumu ekinden (-ı, -i, -u, -ü) anlaşılır. Kabaca, konuşanların ikisinin de bildiği bir şeyden söz ederken Esperanto la kullanır: “Kedi uyuyor” (bildiğimiz kedi) La kato dormas olur. “Bir” anlamı için hiçbir şey kullanılmaz: kato “(bir) kedi”, la kato “kedi (bildiğimiz kedi)”. Ayrıntılar tanımlık sayfasında.

-in- ile dişil biçimler

İnsanları bildiren birkaç kelime kendiliğinden erkeği gösterir: patro, frato, avo gibi aile kelimeleri, ayrıca knabo “oğlan” ve sinjoro “bey”. -in- son eki dişil biçimi yapar: patrino “anne”, fratino “kız kardeş”. ge- ön eki “iki cinsiyet birlikte” demektir: gepatroj “anne baba”, gefratoj “kardeşler”. İnsanları bildiren öteki kelimelerin çoğu ise, örneğin studento ve amiko, herkes için kullanılabilir.

Türkçede bu ayrım için ya ayrı kelimeler (“dede – nine”) ya da “erkek, kız” kelimeleri kullanılır (“erkek kardeş – kız kardeş”); Esperanto’da tek bir ek yeter. Öte yandan Esperanto, Türkçedeki bazı ayrımları yapmaz: avino hem babaanne hem anneannedir, frato hem ağabey hem küçük erkek kardeştir.

ErkekKadınİkisi birlikte
patro – babapatrino – annegepatroj – anne baba
frato – erkek kardeşfratino – kız kardeşgefratoj – kardeşler
avo – büyükbabaavino – büyükannegeavoj – büyükanne ve büyükbaba
knabo – oğlanknabino – kızgeknaboj – oğlanlar ve kızlar
patrkökbaba
inson ekdişi
oekisim

patrinoanne

geön ekher iki cinsiyet
patrkökbaba
oekisim
jekçoğul

gepatrojanne baba

Aile kelimeleri

Her Esperanto kelimesini anlamıyla eşleştirin.

    • patrino
      Cevapanne
    • frato
      Cevaperkek kardeş
    • fratino
      Cevapkız kardeş
    • gepatroj
      Cevapanne baba
    • avino
      Cevapbüyükanne
    • knabo
      Cevapoğlan

    Anlamlar: anne baba · oğlan · erkek kardeş · büyükanne · anne · kız kardeş

“Benim”, “senin”, “bizim”: zamire -a ekleyin

İyelik zamirleri, sıfat eki -a almış kişi zamirleridir. Çoğul bir isimden önce onlar da isim gibi -j alır: mia frato “erkek kardeşim”, miaj fratoj “erkek kardeşlerim”. Türkçede iyelik bir ektir ve ismin sonuna gelir (“ailem”, “kardeşlerim”); Esperanto’da ise ayrı bir kelimedir, ismin önünde durur ve isimle birlikte çoğul olur. Tüm biçimler zamirler sayfasında.

ZamirİyelikÖrnek
mimia – benimmia familio
vivia – senin, sizinvia frato
lilia – onun (erkek)lia patrino
ŝiŝia – onun (kadın)ŝiaj gepatroj
ĝiĝia – onun (hayvan, nesne)ĝia nomo
ninia – bizimnia avino
iliilia – onlarınilia kato

Çoğul yapın

Cevabı yazın. ĉ, ĝ, ŝ, ŭ için cx, gx, sx, ux yazabilirsiniz.

  1. knabino “kız”

    Cevapknabinoj

  2. la kato “kedi”

    Cevapla katoj

  3. mia amiko “arkadaşım”

    Cevapmiaj amikoj

  4. nia avo “büyükbabamız”

    Cevapniaj avoj

Jen, kaj, ankaŭ

Jen bir şeyi gösterir, tıpkı Türkçedeki “işte” gibi: Jen mia frato – “İşte erkek kardeşim”, Jen la fotoj – “İşte fotoğraflar”. Kaj kelimeleri ve cümleleri bağlar: Paulo kaj Rita. Ankaŭ “de, da” demektir ve normalde ilgili olduğu kelimenin hemen önünde durur: Ankaŭ Marta estas studento – “Marta da öğrenci”. Türkçedeki “de, da” kelimenin arkasına gelir, ankaŭ ise önüne: “Marta da” ankaŭ Marta, “ben de” ankaŭ mi olur. Bir ad ya da zamirden sonra, aynı anlamda ters sırayı da duyarsınız: Marta ankaŭ estas studento.

Türkçedeki “de, da”yı Esperanto’daki de ile karıştırmayın: de “-in” ya da “-den” demektir. İsim tamlamasında sıra da Türkçenin tersidir: önce sahip olunan şey, sonra de ve sahibi gelir. “Ailemin fotoğrafı” foto de mia familio, “ailenin patronu” la ĉefo de la familio olur.

Cümleyi kurun

Kelimeleri doğru sıraya koyun.

  1. İşte annemle babam.

    Kelimeler: miaj jen mia gepatroj

    CevapJen miaj gepatroj.

  2. İşte ailemin bir fotoğrafı.

    Kelimeler: de foto la mia jen familio

    CevapJen foto de mia familio.

  3. Kedi ailenin patronu.

    Kelimeler: kato la la familio ĉefo de estas la

    CevapLa kato estas la ĉefo de la familio.Şunlar da doğru: La ĉefo de la familio estas la kato.

  4. Marta da öğrenci (Pedro gibi).

    Kelimeler: studento Marta estas ankaŭ

    CevapAnkaŭ Marta estas studento.Şunlar da doğru: Marta ankaŭ estas studento.

Alıştırmalar

2. ders alıştırmaları

  1. Frato kelimesinin çoğulu nedir?

    Cevapfratoj

  2. Hangi kelime dişildir?

    Cevapfratino

  3. Esperanto’ya çevirin (tanımlık la ile): “kediler”

    Cevapla katoj

  4. Jen miaj gepatroj ne demektir?

    Cevap“İşte annemle babam.”

  5. Tanımlığı yazın: ___ familio estas granda.

    CevapLa

  6. Esperanto’ya çevirin: “kız kardeşlerim”

    Cevapmiaj fratinoj

  7. Hangi cümle “Marta da öğrenci” demektir?

    CevapAnkaŭ Marta estas studento.

  8. Gepatroj ne demektir?

    Cevapanne baba

  9. Esperanto’ya çevirin: “İşte erkek kardeşim.”

    CevapJen mia frato / Jen estas mia frato

Kültür köşesi

Bazı aileler evde Esperanto konuşur. Onunla büyüyen çocuklara denaskuloj – “doğuştan konuşanlar” – denir; araştırmacılar sayılarının yaklaşık 1.000 ile 2.000 arasında olduğunu tahmin ediyor. Bazıları Esperanto sayesinde tanışan ve başka ortak dili olmayan çiftlerin çocuklarıdır; daha sık görülen durum ise ortak bir dili olan anne babaların çocuklarıyla Esperanto konuşmayı seçmesidir. Daha fazlası için bkz. ana dili Esperanto olanlar.

Sık sorulan sorular

Esperanto’da dil bilgisel cinsiyet var mı?

Hayır, tıpkı Türkçede olduğu gibi. İsimlerin cinsiyeti yoktur ve la her isim için aynıdır. Yalnızca insanları ve hayvanları bildiren kelimeler cinsiyet gösterebilir; dişil biçimi -in- yapar.

“Bir kedi” derken “bir” nasıl çevrilir?

Hiç çevrilmez. Esperanto’da belirsiz tanımlık yoktur: kato “(bir) kedi” ya da “kedi”, la kato ise “(bildiğimiz) kedi” demektir. Unu yalnızca sayı olan “bir”dir: unu kato “bir tane kedi”.

Neden mia gepatroj değil de miaj gepatroj?

Mia sıfat gibi davranır ve sıfatlar, isimleri çoğul olduğunda -j alır. Bu uyumu 3. derste çalışacaksınız.

Kaynaklar

Esperantopedia işinize yaradıysa ona destek olabilirsiniz.