世界语音乐、艺术与文化词汇：乐器、绘画、电影和书籍怎么说

世界语里，音乐是 muziko，歌曲是 kanto，绘画是 pentraĵo，电影是 filmo，书是 libro。演奏乐器用 ludi，听音乐用 aŭskulti，看戏或电影用 spekti。表示人、场所和作品的词都从同一个词根长出来：pentri“绘画”构成 pentristo“画家”和 pentraĵo“画作”。“发音”一列把词切成音节，重读音节用大写字母标出。ŝati 和 ludi 这类爱好的基本词见爱好与运动；本页补充更广泛的词汇。

#音乐和歌唱

#乐器

说自己会演奏某种乐器，用 ludi 加带宾格词尾 -n 的乐器名：Dick ludis pianon kaj Lucy kantis“迪克弹钢琴，露西唱歌”。表示愿望时也一样：Mi ĉiam volis lerni ludi tamburon“我一直想学打鼓”。ReVo 还引用了 ludi sur la gitaro；见宾格。演奏者可以加 -ist-，但 ReVo 把 violonisto 定义为职业演奏者，所以说业余爱好时用动词更稳妥：Mi ludas gitaron.

#艺术、绘画和博物馆

Desegni 用线条画出形状，pentri 用颜色，farbi 则是给一个表面涂色，如 ReVo 的 blankfarba muro“刷成白色的墙”。

#戏剧、电影和电视

#书籍和文学

#表示听、看和创作的动词

ReVo 把 aŭskulti 定义为为了听见而集中注意力，把 aŭdi 定义为用耳朵感知。Spekti 用于被表演或展示的东西：ReVo 把它描述为观看和聆听在剧院、电影院或马戏团里呈现的内容。Rigardi 是把目光投向某物。

#从词根到人、场所和作品

学会一个词根，就得到一整个词族：kanti 构成 kanto、kantisto 和 kantado。见后缀和构词法。

#常用句子

Kian muzikon? 问的是哪一类音乐；Kiun muzikon? 问的是已知范围中的哪一种（见关联词）。在 Ĉu la ekspozicio plaĉis al vi? 中，展览是主语，人放在 al 之后；plaĉi 和 ŝati 见感受。

#汉语使用者要注意什么？

• 汉语里“弹、拉、吹、打”，世界语里一律是 ludi。 弹钢琴、弹吉他、拉小提琴、吹长笛、打鼓，汉语要换动词；世界语都说 ludi 加乐器名并带宾格 -n：ludi pianon、ludi violonon、ludi fluton、ludi tamburon。
• 汉语的“画”，世界语分成 desegni、pentri 和 farbi。 用线条画素描、画图是 desegni，用颜色画油画、水彩是 pentri，把墙或门涂上颜料是 farbi。
• 汉语的“看”，世界语要选动词。 “看电影”“看戏”是 spekti（观看演出），“看画”“看照片”是 rigardi（把目光投向），“看书”是 legi（读）。
• 汉语的“听”，世界语分成 aŭskulti 和 aŭdi。 “听音乐”是 aŭskulti muzikon（留神去听），“听见”是 aŭdi（耳朵感知到）。
• 汉语的“……家”“……手”“……师”，常对应 -ist-。 画家是 pentristo，歌手是 kantisto，雕塑家是 skulptisto，作家是 verkisto；演员是 aktoro，导演是 reĝisoro。
• 汉语的“写”，世界语里写作品是 verki。 写一部小说、一首诗是 verki；verko 是“作品”，verkisto 是“作家”。
• “电影”有两个词。 一部片子是 filmo，电影这门艺术是 kino，放电影的影院是 kinejo。
• 没有量词。 汉语说“一首歌”“一幅画”“一部电影”“一本书”，世界语直接说 unu kanto、unu pentraĵo、unu filmo、unu libro。

#世界语自己的音乐、电影和图书

世界语有自己的文化。唱片厂牌 Vinilkosmo 自1990年起出版世界语专辑，世界语文化节 KEF 始于1986年，Angoroj（1964年）是第一部完全用世界语拍摄的故事片。柴门霍夫翻译的 Hamleto（《哈姆雷特》）出版于1894年，Claude Piron 的 Gerda malaperis!（1983年）是为学习者写的侦探小说。更多内容见音乐与电影和世界语文学。想开启一场话题，可以问：Ĉu vi konas grupon, kiu kantas en Esperanto? – “你知道有哪支乐队用世界语演唱吗？”

#常见问题

#世界语里“我弹吉他”怎么说？

Mi ludas gitaron. 所有乐器都用 ludi 加 -n：ludi pianon、ludi violonon。带 sur 的形式也有：ludi sur la gitaro。

#Aŭskulti 和 aŭdi 有什么区别？

Aŭskulti 是有意去听，aŭdi 是听见。Mi aŭskultis sed mi aŭdis nenion 的意思是“我留神听了，可什么也没听见”。

#世界语里“画家”“绘画”和“雕塑家”怎么说？

Pentristo、pentraĵo 和 skulptisto。词根加 -ist- 表示人，加 -aĵ- 表示做出来的东西。

#世界语里“电影院”怎么说？

Kinejo 是放映电影的建筑；kino 是电影这门艺术，如 Vi ŝatas kinon, ĉu ne?“你喜欢看电影，对吧？”

#世界语里“小说”怎么说？

Romano。短篇小说是 novelo，故事是 rakonto，诗是 poemo。作者是 verkisto 或 aŭtoro。

#来源

• ReVo：muziko, muziki, muzikisto, muzikaĵo, muzikilo、kanto, kanti, kantisto, kantado、komponi, komponisto、koncerto, koncertejo、orkestro、dirigento、ĥoro、koruso、grupo (muzikgrupo)、simfonio、ĵazo、repo、roko、lulkanto
• ReVo：instrumento、piano、orgeno、organo、sintezilo、gitaro、violono、violonĉelo、kontrabaso、harpo、fluto、klarneto、hobojo、fagoto、trumpeto、trombono、saksofono、akordiono、tamburo, tamburisto
• ReVo：arto, artisto, belarto, skulptarto、pentri, pentraĵo, pentristo、farbo, farbi、peniko、desegni, desegnaĵo、skulpti, skulptaĵo, skulptisto、statuo、bildo、portreto、pejzaĝo、foto, fotilo、fotografi、muzeo、galerio、ekspozicio
• ReVo：teatro, teatraĵo、aktoro, aktorino、rolo、scenejo, scenaro、reĝisoro、spekti, spektanto、spektaklo、dramo、komedio、tragedio、bileto、aplaŭdi、filmo, filmi, filmisto, desegnofilmo、kino, kinejo、televido
• ReVo：libro, librejo、romano、novelo、rakonto、fabelo、poemo、poezio、poeto、verso、rimo、verki, verko, verkisto, verkaro、aŭtoro、ĉapitro、legi、biblioteko、eldoni, eldonejo、aŭskulti、aŭdi、rigardi、ludi
• PMEG：IST、AĴ、EJ、IL、AR、AD、IND、tabelvortoj (kia, kiu)、similsignifaj verboj (ŝati, plaĉi)
• Tatoeba（CC BY 2.0 FR），引用或改编的句子：#428624 Dick ludis pianon kaj Lucy kantis、#2060708 Mi ĉiam volis lerni ludi tamburon、#429962 Ĉu vi povas kanti tiun kanton?、#517894 Mi aŭskultis sed mi aŭdis nenion、#482125 Ni spektis novan elsendon en televido、#704693 Mia ŝatokupo estas pentri sovaĝajn florojn、#4507392 Kiom da simfonioj komponis Betoveno?、#720003 Ĉu tiun ĉi libron verkis vi?、#428583 Dum la manĝo mi legis libron、#520223 Kie estas la plej proksima muzeo?、#5790666 Ĉu la ekspozicio plaĉis al vi?、#453495 Ĉu vi iras al la kinejo?、#447166 Kiu estas via plej ŝatata aktoro?、#3494231 Vi ŝatas kinon, ĉu ne?；改编自 #451182 Kiom kostas enirbileto por la koncerto?
• 维基百科（英文）：Vinilkosmo、Angoroj；Vikipedio：Kultura Esperanto-Festivalo、Gerda malaperis!；古腾堡计划：Hamleto