Kiel skribi leteron aŭ retpoŝton en Esperanto

Esperanta letero havas la kutimajn partojn: datitan kapon, saluton, la mesaĝon, finon kaj vian nomon. Komencu per Kara… (KA-ra) al amiko aŭ per Estimata… (es-ti-MA-ta) en formala letero, kaj finu per Amike (a-MI-ke) aŭ Kun amikaj salutoj (kun a-MI-kaj sa-LU-toj). La dato aspektas la 8-an de Oktobro 2026, kun majusklo por la monato. Retpoŝto sekvas la saman skemon kun kelkaj aldonaj vortoj. En la prononcaj gvidiloj la akcenta silabo estas en majuskloj; ĝi ĉiam estas la antaŭlasta.

#La partoj de letero

Por la dato PMEG donas kiel kutiman leterŝablonon semajntagon kaj tagon, ambaŭ kun la akuzativo -n: merkredon la 26-an de Novembro 1997. La semajntago povas forfali (la 8-an de Oktobro 2026), kaj vi povas meti vian urbon antaŭe, kiel en la modelaj leteroj sube. Monataj nomoj estas propraj nomoj, tial PMEG rekomendas majusklon (Oktobro) kaj neniam la antaŭ ili. PMEG ankaŭ malrekomendas tute ciferajn datojn kiel 9.3.01, ĉar landoj legas ilin malsame, kaj preferas la monaton kiel vorton aŭ mallongigon (8 Okt. 2026); la ISO-formo 2026-10-08 estas principe rekomendata, kvankam ne ĉiuj konas ĝin. Pli en tagoj kaj monatoj.

#Salutoj: de formala ĝis varma

ReVo notas, ke kara ofte servas por alparoli iun, precipe en la komenco de letero. Estimata estas la participo de estimi, „alte taksi iun” (ReVo). PMEG diras, ke alparolo estas apartigita per komo aŭ staras kiel aparta frazo, kaj ke oni neniam metas la antaŭ ĝi: Estimata prezidanto… David Jordan aldonas, ke la krisigno estas pli kutima fino de alparolo, kaj la komo malpli kutima.

#Titoloj kaj „vi”

Titoloj staras antaŭ la familia nomo sen la: sinjoro Novak. Ne ekzistas formala „vi” (vidu pronomojn), do respekto venas el la saluto, la fino kaj ĝentilaj petoj (vidu ĝentilajn frazojn).

#Komencaj frazoj kaj petoj

#Finoj

Jordan klarigas, ke fino estas teknike frazo, kies subjekto estas la subskribanto: Elkore salutas plus via nomo signifas „(nomo) elkore salutas vin”. La listo de finaĵoj en Vikipedio havas ankaŭ Brakume (kun brakumo) kaj Ame (kun amo) por proksimaj personoj.

#Kial Bonan tagon! havas -n, sed Kara Maria ne

Salutoj kaj deziroj estas mallongigitaj frazoj. PMEG montras, ke Bonan matenon! staras anstataŭ Mi deziras al vi bonan matenon!; la akuzativo -n restis, kiam la verbo malaperis.

Post kun kaj ĝis ne venas -n (kun koraj salutoj, ĝis baldaŭ). Ankaŭ la alparolo ne ricevas -n: PMEG diras, ke alparolo ĉiam estas sen rolmontrilo, do skribu Kara Maria, neniam Karan Marian. Vidu la paĝon salutoj por la sama regulo en parolado.

#Leteroj en via lingvo kaj en Esperanto

Kelkaj konvencioj de leteroj diferencas de lingvo al lingvo:

#Skribi retpoŝton

Esperante oni diras retpoŝto, ankaŭ retletero, retmesaĝo aŭ e-poŝto (Vikipedio). Pli da vortoj troviĝas ĉe teknologio kaj interreto.

Se la programo de la ricevonto ne povas montri ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ kaj ŭ, skribu ilin per la x-sistemo (cx, gx). Sur papero koverto bezonas adreson, straton, poŝtkodon, urbon kaj landon, kaj poŝtmarkon sur la koverto.

#Tri modelaj leteroj

#Formala letero al organizo

#Persona letero al amiko

#Retpoŝto por peti informojn

Por unuaj vortoj kaj mallongaj mesaĝoj, vidu bazajn frazojn.

#Oftaj demandoj

#Kiel oni finas leteron en Esperanto?

Per fina saluto kaj via nomo: Kun amikaj salutoj aŭ Amike al amikoj, Sincere via aŭ Kun afablaj salutoj en formalaj leteroj. Jordan diras, ke la plej simpla fino estas Salutas aŭ Elkore salutas antaŭ la subskribo.

#Kiel oni komencas formalan leteron en Esperanto?

Per Estimata sinjoro Novak, aŭ Estimata sinjorino Novak, al nomata persono, kaj per Estimataj gesinjoroj, kiam vi ne konas la leganton. Ne metu la antaŭ la titolo.

#Kiel oni skribas la daton en Esperanta letero?

Kiel la 8-an de Oktobro 2026: la tago kiel orda numeralo, poste de kaj la monato kun majusklo. La leterŝablono de PMEG aldonas la semajntagon, ambaŭ kun -n: ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026.

#Kiel oni nomas la retpoŝtan adreson, la temon kaj la aldonaĵon?

Retpoŝta adreso, temo kaj aldonaĵo (ankaŭ kunsendaĵo). La signo @ legiĝas ĉe, do maria@ekzemplo.org legiĝas maria ĉe ekzemplo punkto org.

#Ĉu Esperanto havas formalan „vi” por leteroj?

Ne. Vi servas por unu persono aŭ pluraj, amiko aŭ fremdulo; respekton montras la saluto, la fino kaj ĝentilaj petoj.

#Ĉu Kara Maria aŭ Karan Marian?

Kara Maria. Saluto estas alparolo, kaj PMEG diras, ke alparolo ne ricevas rolmontrilon, do ne ekzistas -n. Fiksitaj deziroj kiel Bonan tagon! tamen finiĝas per -n.

#Fontoj

• PMEG: Datoj – kiel oni skribas daton en la komenco de letero
• PMEG: Alvoko – alparolo, sen la antaŭ alparolo
• PMEG: Mallongigitaj frazoj – Bonan matenon!, Saluton!, Dankon!, Ĉion bonan al vi kaj via familio!
• PMEG: Fraztipoj kaj frazfunkcioj – Ĉu vi povus…?, Mi pardonpetas
• PMEG: I-verboj kun rolvortetoj – por + infinitivo
• PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj – monataj nomoj
• ReVo: kara, estimi, sinjoro, sinjorino, doktoro, letero, adreso, temo, kunsendaĵo
• Vikipedio: Retpoŝto, Adiaŭo, Listo de mallongigoj en retletera temo
• David K. Jordan, Being Colloquial in Esperanto: Writing Letters
• Wiktionary (angla): amike, kore
• Tatoeba (CC BY 2.0 FR), uzita por kontroli, ke tiuj frazoj aperas en veraj frazoj: #630293, #1069767, #2503769, #2051593, #9622140, #4827819, #1554154, #554050, #4452080, #507094, #10324050 (ekzemplo)