Mẫu câu
Mẫu câu Esperanto cơ bản kèm cách phát âm
Bảy mươi chín mẫu câu trong sáu nhóm – đủ để tự giới thiệu, hỏi những điều đơn giản và nhờ giúp đỡ.
Đây là những câu người nói Esperanto dùng mỗi ngày, xếp theo tình huống. Mỗi câu có phần hướng dẫn phát âm: từ được tách thành các âm tiết và âm tiết mang trọng âm được viết hoa. Trọng âm luôn rơi vào nguyên âm áp chót. Tiếng Esperanto không có thanh điệu như tiếng Việt, nên bạn đọc mọi âm tiết với giọng đều, phẳng.
Hãy đọc các chữ cái theo đúng quy tắc của Esperanto: c = “ts” (âm tiếng Việt không có, như “ts” trong từ “cats” của tiếng Anh), ĉ = “ch”, ĝ = “j” trong “jam” của tiếng Anh, ĵ = “s” trong “measure”, j = “y” như trong “yes”, ŝ = “sh”, ŭ = “w”. Nguyên âm đọc thuần, không trượt âm: a như “a”, e như “e”, i như “i”, o như “o”, u như “u”. Vài chữ cái viết giống tiếng Việt nhưng đọc khác: d đọc như “đ” (không phải “d” tiếng Việt), s đọc như “x”, ĥ như “kh”. Chi tiết nằm ở trang bảng chữ cái.
Lịch sự
| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| Dankon! | DAN-kon | Cảm ơn! |
| Multan dankon! | MUL-tan DAN-kon | Cảm ơn rất nhiều! |
| Koran dankon! | KO-ran DAN-kon | Xin chân thành cảm ơn! |
| Ne dankinde. | ne dan-KIN-de | Không có gì. (nghĩa đen: “không đáng để cảm ơn”) |
| …, mi petas. | mi PE-tas | …, làm ơn. |
| Bonvolu… | bon-VO-lu | Xin hãy… (+ động từ) |
| Pardonu! | par-DO-nu | Xin lỗi! / Cho tôi qua với! |
| Mi bedaŭras. | mi be-DAŬ-ras | Tôi rất tiếc. / Tôi xin lỗi. |
| Ne gravas. | ne GRA-vas | Không sao đâu. |
| Bonvenon! | bon-VE-non | Chào mừng! |
| Jes. / Ne. | jes / ne | Vâng. / Không. |
| Bone. | BO-ne | Được. / Tốt. |
| Kompreneble! | kom-pre-NE-ble | Dĩ nhiên rồi! |
| Bonan apetiton! | BO-nan a-pe-TI-ton | Chúc ăn ngon miệng! |
| Sanon! | SA-non | Chúc sức khỏe! (cũng nói khi ai đó hắt hơi) |
Mi petas đứng sau thứ bạn xin: Kafon, mi petas – “Cho tôi một ly cà phê”. Bonvolu đứng trước động từ: Bonvolu fermi la pordon – “Xin hãy đóng cửa lại”.
Tự giới thiệu
| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| Kiel vi nomiĝas? | KI-el vi no-MI-ĝas | Bạn tên là gì? |
| Mi nomiĝas Anna. | mi no-MI-ĝas AN-na | Tôi tên là Anna. |
| Mia nomo estas Tom. | MI-a NO-mo ES-tas tom | Tên tôi là Tom. |
| Mi ĝojas konatiĝi kun vi. | mi ĜO-jas ko-na-TI-ĝi kun vi | Rất vui được làm quen với bạn. |
| De kie vi venas? | de KI-e vi VE-nas | Bạn đến từ đâu? |
| Mi venas el Kanado. | mi VE-nas el ka-NA-do | Tôi đến từ Canada. |
| Kie vi loĝas? | KI-e vi LO-ĝas | Bạn sống ở đâu? |
| Mi loĝas en Londono. | mi LO-ĝas en lon-DO-no | Tôi sống ở Luân Đôn. |
| Kiom aĝa vi estas? | KI-om A-ĝa vi ES-tas | Bạn bao nhiêu tuổi? |
| Mi estas tridek jarojn aĝa. | mi ES-tas TRI-dek JA-rojn A-ĝa | Tôi ba mươi tuổi. |
| Kio estas via profesio? | KI-o ES-tas VI-a pro-fe-SI-o | Bạn làm nghề gì? |
| Mi estas instruisto. | mi ES-tas in-stru-IS-to | Tôi là giáo viên. |
| Mi estas studento. | mi ES-tas stu-DEN-to | Tôi là sinh viên. |
| Mi lernas Esperanton. | mi LER-nas es-pe-RAN-ton | Tôi đang học tiếng Esperanto. |
| Mi parolas iomete. | mi pa-RO-las i-o-ME-te | Tôi nói được một chút. |
| Jen mia amiko Petro. | jen MI-a a-MI-ko PE-tro | Đây là bạn tôi, Petro. |
Tiếng Esperanto không có mạo từ bất định (như “một”), nên nghề nghiệp hay quốc tịch không cần mạo từ: Mi estas instruisto – “Tôi là giáo viên”. Nữ giới có thể thêm -in-: instruistino, studentino.
Câu hỏi
| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| Kio? | KI-o | Cái gì? |
| Kiu? | KI-u | Ai? / Cái nào? |
| Kie? | KI-e | Ở đâu? |
| Kien? | KI-en | Đến đâu? |
| Kiam? | KI-am | Khi nào? |
| Kial? | KI-al | Tại sao? |
| Kiel? | KI-el | Như thế nào? |
| Kiom? | KI-om | Bao nhiêu? |
| Kia? | KI-a | Loại nào? |
| Ĉu vi…? | ĉu vi | Bạn có… không? (câu hỏi có/không) |
| Kio estas tio? | KI-o ES-tas TI-o | Đó là cái gì? |
| Kie estas la necesejo? | KI-e ES-tas la ne-ce-SE-jo | Nhà vệ sinh ở đâu? |
| Kioma horo estas? | ki-O-ma HO-ro ES-tas | Bây giờ là mấy giờ? |
| Kiom kostas tio? | KI-om KOS-tas TI-o | Cái đó giá bao nhiêu? |
Mọi từ để hỏi đều bắt đầu bằng ki- và thuộc bảng từ tương liên. Câu hỏi có/không mở đầu bằng ĉu: Ĉu vi estas laca? – “Bạn có mệt không?”. Xem thêm về câu hỏi và phủ định.
Hiểu và không hiểu
| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| Mi komprenas. | mi kom-PRE-nas | Tôi hiểu. |
| Mi ne komprenas. | mi ne kom-PRE-nas | Tôi không hiểu. |
| Ĉu vi komprenas? | ĉu vi kom-PRE-nas | Bạn có hiểu không? |
| Bonvolu ripeti. | bon-VO-lu ri-PE-ti | Xin nhắc lại. |
| Bonvolu paroli pli malrapide. | bon-VO-lu pa-RO-li pli mal-ra-PI-de | Xin nói chậm hơn. |
| Kion signifas…? | KI-on sig-NI-fas | … nghĩa là gì? |
| Kiel oni diras … en Esperanto? | KI-el O-ni DI-ras … en es-pe-RAN-to | … nói thế nào trong tiếng Esperanto? |
| Kiel oni skribas tion? | KI-el O-ni SKRI-bas TI-on | Cái đó viết thế nào? |
| Ĉu vi povas skribi tion? | ĉu vi PO-vas SKRI-bi TI-on | Bạn có thể viết ra được không? |
| Mi ne scias. | mi ne SCI-as | Tôi không biết. |
| Mi estas komencanto. | mi ES-tas ko-men-CAN-to | Tôi là người mới bắt đầu. |
| Ĉu vi parolas angle? | ĉu vi pa-RO-las AN-gle | Bạn có nói tiếng Anh không? |
| Momenton, mi petas. | mo-MEN-ton, mi PE-tas | Xin đợi một chút. |
Giúp đỡ và khẩn cấp
| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| Helpu! | HEL-pu | Cứu với! |
| Ĉu vi povas helpi min? | ĉu vi PO-vas HEL-pi min | Bạn giúp tôi được không? |
| Mi bezonas helpon. | mi be-ZO-nas HEL-pon | Tôi cần giúp đỡ. |
| Voku kuraciston! | VO-ku ku-ra-CIS-ton | Gọi bác sĩ đi! |
| Voku la policon! | VO-ku la po-LI-con | Gọi cảnh sát đi! |
| Voku ambulancon! | VO-ku am-bu-LAN-con | Gọi xe cứu thương đi! |
| Mi perdiĝis. | mi per-DI-ĝis | Tôi bị lạc. |
| Mi malsanas. | mi mal-SA-nas | Tôi bị ốm. |
| Fajro! | FAJ-ro | Cháy! |
| Atentu! | a-TEN-tu | Cẩn thận! |
Trò chuyện xã giao và phản ứng
| Esperanto | Phát âm | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| Kio nova? | KI-o NO-va | Có gì mới không? |
| Bonege! | bo-NE-ge | Tuyệt vời! |
| Interese! | in-te-RE-se | Thú vị quá! |
| Ĉu vere? | ĉu VE-re | Thật không? |
| Eble. | EB-le | Có lẽ. |
| Certe! | CER-te | Chắc chắn rồi! |
| Mi konsentas. | mi kon-SEN-tas | Tôi đồng ý. |
| Ne zorgu. | ne ZOR-gu | Đừng lo. |
| Bonŝancon! | bon-ŜAN-con | Chúc may mắn! |
| Gratulon! | gra-TU-lon | Chúc mừng! |
| Feliĉan naskiĝtagon! | fe-LI-ĉan nas-kiĝ-TA-gon | Chúc mừng sinh nhật! |
Về lời chào và tạm biệt vào các thời điểm khác nhau trong ngày, xem lời chào. Về khách sạn, nhà hàng và vé, xem mẫu câu du lịch.
Câu hỏi thường gặp
Nói “cảm ơn” bằng tiếng Esperanto thế nào?
Dankon! (DAN-kon). Muốn nhấn mạnh hơn, hãy nói Multan dankon! “Cảm ơn rất nhiều!” Câu đáp thông thường là Ne dankinde “Không có gì”.
Nói “tôi không hiểu” bằng tiếng Esperanto thế nào?
Mi ne komprenas (mi ne kom-PRE-nas). Thêm Bonvolu paroli pli malrapide để nhờ người đối diện nói chậm hơn.
Nói “chúc sức khỏe” (khi nâng ly) bằng tiếng Esperanto thế nào?
Sanon! hoặc Je via sano! – “Chúc bạn sức khỏe!”. Sanon! cũng là lời người ta nói sau khi ai đó hắt hơi.
Vì sao phần phát âm dùng chữ cái Esperanto?
Vì chính tả Esperanto vốn đã theo âm. Khi bạn đã biết 28 chữ cái, chữ viết cho biết chính xác cách đọc; phần hướng dẫn chỉ thêm chỗ ngắt âm tiết và trọng âm.
Nguồn
Nếu Esperantopedia giúp ích cho bạn, bạn có thể ủng hộ chúng tôi.