“Tôi yêu bạn” bằng tiếng Esperanto: Mi amas vin

“Tôi yêu bạn” trong tiếng Esperanto là Mi amas vin – đọc là mi A-mas vin. Mi là “tôi”, amas là “yêu” ở thì hiện tại, và vin là “bạn” với đuôi tân ngữ -n. Câu này dùng được cho người yêu, con cái, cha mẹ hay bạn bè, cho một người hay nhiều người, vì vi nghĩa là “bạn” cả số ít lẫn số nhiều. Tiếng Việt phải chọn cặp xưng hô như “anh yêu em” hay “em yêu anh” tùy người nói; tiếng Esperanto chỉ có một câu cho tất cả.

#Các cách nói “tôi yêu bạn”

Phần phát âm tách từ thành âm tiết; âm tiết mang trọng âm được viết hoa.

Cấu tạo từ làm phần lớn công việc. Từ gốc am- “tình yêu” sinh ra amo “tình yêu (danh từ)”, ami “yêu”, amato / amatino “người yêu dấu (nam / nữ)”, amiko “bạn bè”, enamiĝi “phải lòng” và amindumi “tán tỉnh”. Hậu tố -eg- làm từ mạnh hơn, và -et- làm nó nhỏ hơn hoặc dịu dàng hơn. Xem hậu tố.

#Tên gọi thân mật

Hậu tố -in- đánh dấu phụ nữ, và -et- thêm sự trìu mến: kara “thân mến” → karulo “người thân yêu” → karuleto “người yêu bé bỏng”. Người nói tự do sáng tạo thêm tên gọi theo cách tương tự.

#Lời khen

Hãy chú ý các đuôi: tính từ hòa hợp với danh từ, nên belajn okulojn có -j (số nhiều) và -n (tân ngữ) ở cả hai từ. Xem thêm danh từ và tính từ.

#Hẹn hò, cầu hôn và lời chúc

Các động từ về hôn nhân cho thấy tiếng Esperanto xử lý giới tính thế nào. Edziĝi nghĩa là “trở thành chồng”, edziniĝi “trở thành vợ”, và geedziĝi “kết hôn với nhau” – tiền tố ge- nghĩa là “của cả hai giới”. Từ điển ReVo đưa ví dụ với cả kun lẫn al sau những động từ này.

#Esperanto và tình yêu: “Edzperanto”

Những người Esperanto đùa rằng ngôn ngữ của họ là Edzperanto – sự pha trộn giữa edzo “chồng” và peranto “người làm mối, người trung gian”. Trò chơi chữ này xuất hiện năm 1923 trong một bài thơ của Raymond Schwartz, về hai người bạn đi tìm chồng. Nó phổ biến vì nhiều cặp đôi thật sự gặp nhau qua Esperanto: ngay từ thập niên 1930, những người Esperanto đã thu thập các báo cáo về hàng chục cuộc hôn nhân quốc tế bắt đầu qua thư từ hay đại hội.

Một số cặp đôi như vậy nuôi dạy con cái bằng Esperanto. Các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 1.000 gia đình với khoảng 2.000 trẻ em nói tiếng Esperanto bản ngữ (2004). Tuy nhiên, ở phần lớn các gia đình như vậy, bố mẹ có chung một tiếng mẹ đẻ; ở nhiều gia đình khác, Esperanto là ngôn ngữ duy nhất mà bố mẹ có chung. Xem thêm về người nói bản ngữ tiếng Esperanto.

#Câu hỏi thường gặp

#Nói “tôi yêu bạn” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Mi amas vin (mi A-mas vin). Để nói “tôi cũng yêu bạn”, thêm ankaŭ: Ankaŭ mi amas vin.

#Khác biệt giữa “Mi amas vin” và “Mi ŝatas vin” là gì?

Ami là “yêu” và ŝati là “thích”. Dùng Mi ŝatas vin cho một người bạn hoặc người mới phải lòng, và Mi amas vin cho tình cảm sâu đậm.

#Nói “tình yêu của tôi” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Mia amo – “tình yêu của tôi” – hoặc mia kara, “người thân mến của tôi”. Với người yêu, karulo (nam) và karulino (nữ) rất phổ biến.

#Nói “tôi nhớ bạn” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Vi mankas al mi – nghĩa đen “bạn thiếu vắng đối với tôi”. Mi sopiras al vi – “tôi mong nhớ bạn” – da diết hơn.

#“Mi amas vin” có giống nhau cho nam và nữ không?

Có. Đại từ và động từ trong tiếng Esperanto không đổi theo giới tính, nên Mi amas vin giống nhau dù ai nói và nói với ai.

#Nguồn

• Wiktionary: mi amas vin
• Wiktionary: karulo, koramiko, enamiĝi, sopiri, edziĝi
• ReVo: edzo, edziĝi, edziniĝi, geedziĝi
• Vikipedio: Edzperanto
• Vikipedio: Internaciaj geedziĝoj esperantistaj
• Wikipedia: Native Esperanto speakers
• PMEG: Personaj pronomoj