Lerni
La 120 plej oftaj Esperantaj adjektivoj (kun kontraŭoj)
Unu finaĵo, unu regulo pri akordo kaj prefikso por kontraŭoj: 120 adjektivoj, ĉiu kun klarigo, kontraŭo kaj ekzemplo.
La plej oftaj Esperantaj adjektivoj estas bona, alia, granda, multa, bela kaj nova. Nia listo de 1 000 oftaj vortoj enhavas 120 adjektivojn, kaj ĉiuj estas sube. Kune ili konsistigas 3,2 % de ĉiuj vortoj en korpuso de 5,8 milionoj da vortoj el ĉiutagaj Esperantaj frazoj, kaj la dek plej oftaj sole konsistigas 1,2 %. Adjektivo finiĝas per -a kaj kopias la -j kaj -n de sia substantivo, do unu mallonga leciono pri substantivoj kaj adjektivoj malfermas ĉiujn 120. Ĉar vi jam parolas Esperanton, la tabelo ne tradukas: ĝi donas mallongan klarigon en Esperanto, la kontraŭon kaj ekzemplon.
Unu finaĵo, du akordaj finaĵoj
Ĉiu adjektivo de la listo finiĝas per -a, krom ambaŭ. Aldonu -j por multe-nombro kaj -n por objekto, ĉiam en tiu ordo.
| Unu-nombro | Multe-nombro | |
|---|---|---|
| Subjekto | nova libro | novaj libroj |
| Objekto (-n) | novan libron | novajn librojn |
- Post esti ne estas -n: La libro estas nova. La libroj estas novaj.
- La ordo estas libera. Nova libro kaj libro nova ambaŭ estas ĝustaj; PMEG notas, ke adjektivo post sia substantivo ofte estas emfazata.
- Sen substantivo. Lingvonomoj perdas la vorton lingvo: Ŝi parolas la francan. Kvantaj adjektivoj ofte staras solaj: Multaj scias tion.
- Ambaŭ estas la escepto. Ĝi ricevas nek -j nek -n, kaj ĝi ne kombiniĝas kun la: ambaŭ knabinoj, Mi vidis ambaŭ knabinojn.
La 10 adjektivoj por lerni unue
Tio estas nia propra elekto, ne oficiala listo. Ses el la dek estas la ses plej oftaj adjektivoj entute: bona, alia, granda, multa, bela kaj nova. La sekvaj kvar laŭ ofteco, tuta, kelka, sola kaj unua, funkcias kiel malgrandaj vortoj pri kvanto kaj ordo kaj venas tuj poste. Anstataŭ ili ni prenas la kontraŭojn malbona kaj malgranda, plus feliĉa kaj malfacila, ĉar komencanto bezonas ilin jam en la unuaj konversacioj.
| Adjektivo | Klarigo | Kontraŭo | Kial unue |
|---|---|---|---|
| bona | plaĉa, taŭga, utila aŭ morale ĝusta | malbona | La plej ofta adjektivo, ĉirkaŭ unu vorto el 500: Bonan tagon! |
| malbona | ne bona | bona | La unua *mal-*vorto, kiun vi renkontas |
| granda | havanta pli ol ordinaran grandecon | malgranda | Grandeco; grandega ankaŭ estas en la listo |
| malgranda | ne granda | granda | Kompletigas la paron pri grandeco |
| nova | ĵus farita aŭ ekzistanta | malnova | Aĵoj kaj novaĵoj; malnova estas la kontraŭo por aĵoj |
| bela | plaĉa al la okulo aŭ orelo | malbela | Komplimentoj |
| multa | en granda kvanto aŭ nombro | malmulta | Kvanto: multan dankon |
| alia | ne la sama kiel tiu, pri kiu oni parolis | sama | Peti ion alian |
| feliĉa | sentanta ĝojon pro bona sorto | malfeliĉa | Bondeziroj: Feliĉan naskiĝtagon! |
| malfacila | postulanta multe da peno | facila | Paroli pri lernado; facila ne kostas plian radikon |
La 120 plej oftaj Esperantaj adjektivoj
Rango estas la loko de la adjektivo inter ĉiuj 1 000 vortoj de la listo, do bona sur loko 57 estas la unua adjektivo, kiu aperas. La kolumno Kontraŭo montras la vorton por la inversa signifo: la *mal-*vorton, se ReVo, la Reta Vortaro, havas ĝin kun la pura kontraŭa senco, alie apartan vorton, kiun ReVo difinas kontraŭ ĝi aŭ listigas kiel ĝian antonimon, kaj –, kie ni trovis neniun naturan paron. Maloftaj vortoj kun mallarĝa senco, kiel malpropra aŭ malpreta, mankas. La ekzemploj estas niaj; serĉu ajnan adjektivon en la vortaro.
| Rango | Adjektivo | Klarigo | Kontraŭo | Ekzemplo |
|---|---|---|---|---|
| 57 | bona | plaĉa, taŭga, utila aŭ morale ĝusta | malbona | Ŝi estas bona instruistino. |
| 63 | alia | ne la sama kiel tiu, pri kiu oni parolis | sama | Mi volas alian libron. |
| 81 | granda | havanta pli ol ordinaran grandecon | malgranda | Ili havas grandan domon. |
| 82 | multa | en granda kvanto aŭ nombro | malmulta | En la ĉambro estas multaj homoj. |
| 117 | bela | plaĉa al la okulo aŭ orelo | malbela | Kia bela tago! |
| 118 | nova | ĵus farita aŭ ekzistanta; antaŭe nekonata | malnova | Mi havas novan telefonon. |
| 123 | tuta | kun ĉiuj siaj partoj; ne dividita | – | Mi legis la tutan libron. |
| 143 | kelka | ne nenio, sed ne multe; nedifinita nombro | – | Kelkaj infanoj ludas ekstere. |
| 152 | sola | sen aliaj apude; nur tiu | – | Li loĝas sola. |
| 180 | unua | antaŭ ĉiuj aliaj en vico | lasta | Ĉi tio estas mia unua vizito. |
| 185 | franca | de Francio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Ŝi parolas la francan. |
| 193 | angla | de Anglio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Tio estas angla vorto. |
| 229 | malbona | ne bona; malplaĉa, malutila aŭ morale malĝusta | bona | Hodiaŭ la vetero estas malbona. |
| 247 | juna | ankoraŭ en la komenco de la vivo | maljuna | Mia fratino estas ankoraŭ juna. |
| 248 | lasta | post ĉiuj aliaj en vico | unua | Ĉu tio estas la lasta trajno? |
| 251 | grava | havanta grandan signifon aŭ gravajn sekvojn | malgrava | Ĉi tiu letero estas tre grava. |
| 252 | longa | havanta grandan longon en spaco aŭ tempo | mallonga | Ĝi estas longa rivero. |
| 253 | feliĉa | sentanta ĝojon pro bona sorto | malfeliĉa | La infanoj estas feliĉaj. |
| 268 | malgranda | ne granda; havanta malpli ol ordinaran grandecon | granda | Mi havas malgrandan hundon. |
| 274 | propra | apartenanta al la persono aŭ afero mem | – | Ŝi havas sian propran ĉambron. |
| 277 | sama | tute egala; ne diferenca | malsama | Ni havas la saman nomon. |
| 278 | vera | konforma al la fakto; ne falsa | malvera | Tio estas vera rakonto. |
| 286 | ambaŭ | la unu kaj la alia el du | – | Ambaŭ knabinoj ŝatas muzikon. |
| 290 | alta | havanta grandan vertikalan mezuron | malalta | La monto estas tre alta. |
| 300 | ruĝa | havanta la koloron de sango | – | Ŝi portas ruĝan robon. |
| 306 | malnova | ne nova; ekzistanta delonge | nova | Ni loĝas en malnova domo. |
| 318 | blanka | havanta la koloron de neĝo | nigra | La neĝo estas blanka. |
| 343 | verda | havanta la koloron de freŝa herbo | – | La herbo estas verda. |
| 346 | dua | venanta tuj post la unua | – | Mi loĝas en la dua etaĝo. |
| 375 | forta | havanta multe da forto | malforta | Li estas forta viro. |
| 379 | nigra | havanta la koloron de karbo | blanka | Mi havas nigran katon. |
| 386 | plia | aldonita al tio, kio jam estas | malplia | Ĉu vi bezonas pliajn informojn? |
| 388 | malfacila | postulanta multe da peno aŭ lerteco | facila | Tiu demando estas tro malfacila. |
| 394 | plena | tute plenigita; ne kapabla ricevi pli | malplena | La glaso estas plena. |
| 400 | germana | de Germanio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Li havas germanan aŭton. |
| 403 | maljuna | havanta multe da jaroj (pri homo, besto, planto) | juna | Mia avo estas maljuna. |
| 410 | japana | de Japanio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Ni manĝis japanan manĝaĵon. |
| 415 | certa | pri kiu oni ne dubas | malcerta | Mi estas certa pri tio. |
| 436 | blua | havanta la koloron de sennuba ĉielo | – | La ĉielo estas blua. |
| 441 | riĉa | havanta multe da mono aŭ havaĵoj | malriĉa | Li estas riĉa, sed ne feliĉa. |
| 451 | interesa | altiranta atenton kaj scivolon | enuiga | Tio estas interesa libro. |
| 453 | stulta | malhavanta prudenton aŭ saĝon | inteligenta | Tio estis stulta demando. |
| 454 | stranga | miriga pro malordinareco | normala | Mi aŭdis strangan bruon. |
| 457 | homa | de homo; rilata al homoj | – | Tio estas homa eraro. |
| 483 | venonta | kiu venos; tuj sekva en tempo | pasinta | Ni vizitos vin la venontan semajnon. |
| 490 | ĝusta | senerara; tia, kia ĝi devas esti | malĝusta | Ĉu tio estas la ĝusta vojo? |
| 513 | malsana | ne sana; havanta malsanon | sana | Mia filo estas malsana. |
| 516 | plura | pli ol unu, sed ne tre multaj | – | Li havas plurajn amikojn en Berlino. |
| 525 | pasinta | kiu jam pasis; antaŭ la nuna tempo | venonta | La pasinta semajno estis longa. |
| 537 | laca | bezonanta ripozon post penado | vigla | Mi estas tre laca hodiaŭ. |
| 539 | eta | tre malgranda | – | Ni havas etan kuirejon. |
| 541 | preta | tute preparita por uzo aŭ ago | – | La vespermanĝo estas preta. |
| 547 | libera | ne limigita; ne okupita | mallibera | Ĉu tiu ĉi loko estas libera? |
| 593 | simpla | ne komplika; facile komprenebla | malsimpla | Mi serĉas simplan solvon. |
| 599 | varma | havanta altan temperaturon | malvarma | La kafo estas varma. |
| 612 | farita | jam kreita aŭ plenumita | – | La laboro jam estas farita. |
| 613 | okupata | havanta multe por fari | – | Ŝi estas tre okupata hodiaŭ. |
| 617 | ŝatata | kiun oni ŝatas; plaĉa | – | Ĉi tio estas mia plej ŝatata kanto. |
| 619 | fama | konata de multaj homoj | – | Ŝi estas fama kantistino. |
| 621 | aĝa | havanta multe da jaroj; ankaŭ pri la nombro de jaroj | juna | Kiom aĝa vi estas? |
| 623 | bonega | tre bona | malbonega | La manĝaĵo estis bonega. |
| 626 | bruna | havanta la koloron de kafo aŭ tero | – | Li havas brunajn okulojn. |
| 643 | malvarma | havanta malaltan temperaturon | varma | La akvo estas tro malvarma. |
| 644 | usona | de Usono, de ĝia popolo | – | Mia amiko estas usona. |
| 658 | malmulta | en malgranda kvanto aŭ nombro | multa | Malmultaj homoj scias tion. |
| 667 | facila | postulanta malmulte da peno | malfacila | Ĉi tiu ekzerco estas facila. |
| 668 | ĉina | de Ĉinio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Mi ŝatas ĉinan teon. |
| 672 | terura | kaŭzanta grandan timon aŭ abomenon | bonega | La vetero estis terura. |
| 675 | afabla | ĝentila kaj bonvola al aliaj | malafabla | La vendisto estas tre afabla. |
| 680 | proksima | ne malproksima; preskaŭ apuda | malproksima | La stacidomo estas proksima. |
| 681 | malsama | ne sama; diferenca | sama | Ni havas malsamajn opiniojn. |
| 684 | danĝera | povanta kaŭzi damaĝon | sekura | Tiu strato estas danĝera nokte. |
| 704 | malfermita | ne fermita; kun libera enirejo | fermita | La pordo estas malfermita. |
| 705 | inteligenta | kapabla rapide kompreni kaj lerni | stulta | Ŝi estas tre inteligenta knabino. |
| 728 | flava | havanta la koloron de citrono | – | Mi ŝatas flavajn florojn. |
| 732 | rusa | de Rusio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Li legas rusan libron. |
| 741 | mallonga | ne longa; havanta malgrandan longon | longa | Mi skribis mallongan leteron. |
| 743 | fremda | de alia lando aŭ loko; ne konata | – | Ŝi lernas fremdan lingvon. |
| 752 | tria | venanta tuj post la dua | – | Tio estas mia tria taso da teo. |
| 756 | amuza | kaŭzanta ridon aŭ ĝojon | – | Tiu filmo estas tre amuza. |
| 759 | diversa | malsama inter si; de multaj specoj | – | Ili vendas diversajn fruktojn. |
| 763 | saĝa | havanta bonan juĝon kaj sperton | malsaĝa | Mia avino estas saĝa virino. |
| 764 | dika | havanta grandan trairan mezuron; pri homo: korpulenta | maldika | La libro estas tre dika. |
| 768 | agrabla | kaŭzanta plaĉan senton | malagrabla | Ĉi tiu ĉambro estas agrabla. |
| 774 | multekosta | havanta altan prezon | malmultekosta | Tiu robo estas tro multekosta. |
| 776 | pura | ne malpura; sen ŝmiraĵo | malpura | Mia ĉambro estas pura. |
| 784 | mortinta | kiu jam mortis | viva | Mortinta birdo kuŝas en la ĝardeno. |
| 796 | konata | kiun oni konas | – | Tiu kanto estas tre konata. |
| 798 | kioma | demandanta pri loko en vico | – | Kioma horo estas? |
| 802 | hispana | de Hispanio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Mi trinkis hispanan vinon. |
| 806 | freneza | tute malprudenta; mense perturbita | – | Tio estas freneza ideo. |
| 812 | kontenta | sentanta, ke oni havas sufiĉe | malkontenta | Ni estas kontentaj pri la rezulto. |
| 823 | ĉarma | plaĉe alloga | – | Vi havas ĉarman ĝardenon. |
| 835 | belega | tre bela | – | La vido estas belega. |
| 846 | griza | havanta koloron inter nigra kaj blanka | – | Hodiaŭ la ĉielo estas griza. |
| 865 | okupita | havanta laboron, kiu prenas la tempon; pri loko: jam uzata de iu | – | Ĉu ĉi tiu seĝo estas okupita? |
| 869 | bongusta | havanta bonan guston | – | La supo estas bongusta. |
| 875 | mirinda | kaŭzanta miron kaj admiron | – | Ĝi estis mirinda vojaĝo. |
| 878 | ĉefa | plej grava; unua laŭ rango | – | Tio estas la ĉefa problemo. |
| 879 | fermita | ne malfermita | malfermita | La vendejo estas fermita hodiaŭ. |
| 887 | antikva | el tre malnova tempo | moderna | Ni vizitis antikvan urbon. |
| 897 | malriĉa | havanta malmulte da mono aŭ havaĵoj | riĉa | Ili estis malriĉaj, sed feliĉaj. |
| 898 | rapida | farata kun granda rapido | malrapida | Ŝi estas rapida kuristino. |
| 905 | sekva | venanta post tiu ĉi | antaŭa | La sekva trajno foriras je la deka. |
| 919 | grandega | tre granda | – | Ni vidis grandegan elefanton. |
| 927 | komuna | apartenanta al pluraj kune | – | Ni havas komunan amikon. |
| 930 | kara | amata; alte ŝatata; (arkaisme) multekosta | malkara | Kara amiko, mi skribas al vi el Parizo. |
| 942 | serioza | ne ŝerca; grava kaj zorgema | malserioza | Li estas serioza homo. |
| 952 | internacia | inter naciaj ŝtatoj; ne limigita al unu nacio | – | Esperanto estas internacia lingvo. |
| 954 | perfekta | sen difekto; tute bona | – | Neniu estas perfekta. |
| 959 | malplena | ne plena; enhavanta nenion | plena | La botelo estas malplena. |
| 961 | freŝa | ĵus farita aŭ rikoltita | malfreŝa | Mi aĉetis freŝan panon. |
| 970 | sesa | venanta tuj post la kvina | – | Mi leviĝas je la sesa horo. |
| 976 | utila | havanta avantaĝon; helpanta atingi celon | malutila | Via konsilo estis tre utila. |
| 977 | itala | de Italio, de ĝia popolo aŭ lingvo | – | Mi ŝatas italan kafon. |
| 989 | eŭropa | de Eŭropo | – | Ŝi vojaĝas tra eŭropaj landoj. |
| 991 | antaŭa | venanta antaŭ tiu ĉi | sekva | Ni parolis pri tio en la antaŭa leciono. |
| 996 | natura | de la naturo; ne artefarita | malnatura | Tio estas tute natura. |
| 997 | necesa | nepre bezonata | – | La bileto ne estas necesa. |
| 998 | taŭga | konvena por difinita celo | maltaŭga | Tiu ĉambro estas taŭga por ni. |
Kvar notoj pri la tabelo:
- Kontraŭoj. 71 el la 120 adjektivoj havas unu: 52 per mal- kaj 19 per aparta vorto. La 49 streketoj inkluzivas kolorojn, naciecajn adjektivojn kaj ordajn numeralojn, kiuj ne havas kontraŭon, kaj adjektivojn kiel amuza aŭ freneza, kie neniu unuopa vorto estas la natura inverso. Por simpla nego uzu ne: nekonata „ne konata”, nenecesa „ne necesa”. Tio ne estas kontraŭo; la diferenco estas klarigita en la paĝo Esperantaj kontraŭoj.
- Participoj. Dek eroj estas participoj uzataj kiel adjektivoj: venonta, pasinta, farita, okupata, ŝatata, mortinta, malfermita, okupita, fermita kaj konata. Vidu participojn.
- Okupata kaj okupita. Ambaŭ estas pasivaj participoj de okupi kaj ambaŭ signifas „havanta multe por fari”. Zamenhof skribis, ke la uzado postulas mi estas okupita (Lingvaj Respondoj, citite en ReVo). PMEG ankaŭ trovas okupita pli kutima, sed diras, ke por homo, kiun okupas laboro, ambaŭ taŭgas sen praktika diferenco. En nia listo okupata (617) estas la pli ofta el la du. Seĝo, kiun iu jam uzas, estas okupita.
- Koloroj. La ok koloroj estas ruĝa, blanka, verda, nigra, blua, bruna, flava kaj griza; pli da nuancoj kaj la uzo de hel- kaj malhel- estas en la paĝo koloroj.
Kontraŭoj: mal- kaj apartaj vortoj
Dek tri adjektivoj de la listo komenciĝas per mal-, kaj dek du paroj estas en la listo kun ambaŭ vortoj: bona kaj malbona, granda kaj malgranda, multa kaj malmulta, nova kaj malnova, juna kaj maljuna, longa kaj mallonga, sama kaj malsama, plena kaj malplena, riĉa kaj malriĉa, varma kaj malvarma, facila kaj malfacila, fermita kaj malfermita. Unu radiko donas ambaŭ finojn de la skalo; vidu prefiksojn kaj la 74 parojn en la paĝo pri kontraŭaj vortoj.
Aliaj kontraŭoj estas du apartaj vortoj, do mal- ne helpas. Tiuj paroj estas en la supra tabelo:
| Paro | Kial ni parigas ilin |
|---|---|
| nigra – blanka | ReVo donas blanka kiel antonimon de nigra |
| unua – lasta | Unua kaj lasta loko en serio |
| venonta – pasinta | ReVo difinas ĉiun kontraŭ la alia |
| sekva – antaŭa | Ordo en serio aŭ en tempo |
| laca – vigla | ReVo difinas laca kiel malvigla |
| stulta – inteligenta | ReVo difinas malinteligenta kiel stulta |
| interesa – enuiga | ReVo difinas enui kiel senti malplaĉon pro manko de intereso |
| danĝera – sekura | Sekura signifas esti en situacio sen danĝero |
| antikva – moderna | ReVo difinas moderna en kontrasto kun la antikva |
| alia – sama | ReVo difinas alia kiel malsama |
| terura – bonega | ReVo difinas terura en unu senco kiel malbonega |
| stranga – normala | ReVo difinas stranga kiel malordinaran; nenormala estas inter ĝiaj rilataj vortoj |
Komparado: pli, plej, ol
Adjektivoj ne ricevas komparan finaĵon. Oni uzas la vortetojn pli, plej, ol kaj tiel … kiel. Neniu formo estas neregula: la komparativo de bona estas pli bona, kaj tiu de malbona estas pli malbona. La plenaj reguloj estas en la paĝo komparado.
| Funkcio | Skemo | Ekzemplo |
|---|---|---|
| pli alta grado | pli … ol | Tiu libro estas pli interesa ol ĉi tiu. |
| plej alta grado | la plej … el | Ŝi estas la plej juna el la infanoj. |
| malpli alta grado | malpli … ol | Ĉi tiu ekzerco estas malpli malfacila ol la alia. |
| sama grado | tiel … kiel | La libro estas tiel dika kiel la vortaro. |
| tre alta aŭ troa grado | tre, tro | tre bela, tro multekosta |
Adjektivoj kiel unua aŭ franca nomas fiksan pozicion aŭ devenon, do oni malofte komparas ilin. Por ŝanĝi la forton ene de la vorto, uzu la sufikson -eg-: bona → bonega, bela → belega kaj granda → grandega troviĝas en la listo.
Adjektivoj faritaj el aliaj vortoj
La finaĵo -a aldonas la ideon „havanta aŭ rilata al tio, kion diras la radiko” (PMEG): homa estas „rilata al homoj”, longa „havanta longon”. La preciza senco dependas de la radiko kaj de la kunteksto, do kontrolu nekonatajn vortojn en la vortaro. Plej multaj adjektivoj, kiujn vi renkontos, estas faritaj el aliaj vortoj per vortfarado.
| Fonto | Skemo | Ekzemplo | Signifo |
|---|---|---|---|
| substantivo | radiko + -a | danĝero → danĝera (684) | „havanta aŭ kaŭzanta danĝeron” |
| substantivo | radiko + -a | homo → homa (457) | „rilata al homo” |
| substantivo | radiko + -a | domo → doma | „rilata al domo, hejma” |
| substantivo | radiko + -a | somero → somera | „de la somero” |
| verbo | participo | fermi → fermita (879) | „kiu estas fermita” |
| verbo | participo | morti → mortinta (784) | „kiu jam mortis” |
| verbo | sufikso -em-, -ebl-, -ind- | lerni → lernema, manĝi → manĝebla, legi → leginda | „emanta lerni”, „kiun oni povas manĝi”, „indanta esti legata” |
| adjektivo | prefikso mal- | bona → malbona (229) | „kontraŭa al bona” |
| adjektivo | sufikso -eg- | bela → belega (835) | „tre bela” |
| frazo | inter nacioj | → internacia (952) | „inter nacioj” |
Adjektivoj en via lingvo kaj en Esperanto
Via gepatra lingvo povas konduki al kelkaj kutimaj eraroj. Jen la plej oftaj.
- Neniu genro. Esperantaj adjektivoj ne dependas de genro: nova libro, nova domo, nova knabo. La franca (nouveau, nouvelle), hispana (nuevo, nueva), germana (neuer, neue, neues), pola (nowy, nowa, nowe) kaj rusa (новый, новая, новое) adjektivoj akordas ankaŭ laŭ genro; en Esperanto restas nur -j kaj -n. La germana adjektivo ŝanĝas sian finaĵon eĉ laŭ artikolo kaj kazo (ein guter Mann, der gute Mann, einen guten Mann); en Esperanto ekzistas nur bona kaj bonan.
- Se adjektivoj ne akordas en via lingvo. La angla adjektivo neniam ŝanĝiĝas (new book, new books), sed la Esperanta kopias la pluralon: novaj libroj, ne nova libroj, kaj la objekton: Mi havas novan libron.
- Loko de la adjektivo. En la franca, hispana kaj itala la adjektivo ofte venas post la substantivo (maison blanche, casa blanca, casa bianca). Esperanto permesas tion, sed ordinare la adjektivo staras antaŭ la substantivo, kaj adjektivo post la substantivo ofte estas emfazata: blanka domo estas la neŭtrala formo.
- Nacieco kun malgranda litero. La angla skribas French, German, American kaj Chinese per majusklo. Esperanto skribas franca, germana, usona kaj ĉina per malgranda litero, kiel la franca, hispana, itala, germana, pola kaj rusa adjektivoj. Atentu ankaŭ: la angla American ofte signifas „de Usono”, kaj tion Esperanto diras usona; amerika rilatas al Ameriko.
- Komparado sen neregulaĵoj. La angla better, germana besser, franca meilleur, hispana mejor, pola lepszy kaj rusa лучше estas apartaj formoj, sed Esperanto diras simple pli bona. La sama simpla skemo servas por ĉiu adjektivo.
- Malnova kaj maljuna. La angla old, germana alt, hispana viejo, pola stary kaj rusa старый kovras aĵojn kaj homojn. Esperanto disigas ilin: malnova domo, sed maljuna viro. Por la nombro de jaroj diru aĝa: Kiom aĝa vi estas? La kontraŭo de malnova estas nova, kaj la kontraŭo de maljuna estas juna.
- Alta kaj granda. La germana Er ist groß kaj franca Il est grand ofte signifas „li estas alta”. Esperanto uzas alta por alteco de homo, monto aŭ domo (Li estas alta), kaj granda por ĝenerala grandeco.
- Stranga kaj fremda. Stranga signifas „miriga pro malordinareco” (ReVo). Por io fremda, nekonata aŭ el alia lando oni diras fremda: fremda urbo, fremda lingvo. La angla strange kovras ambaŭ ideojn („stranga” kaj „nekonata”); la germana disigas ilin (seltsam kaj fremd), kiel Esperanto.
- Kara kaj multekosta. La franca cher, itala caro, pola drogi kaj rusa дорогой signifas kaj „amata” kaj „multekosta”. La Esperanta kara ĉefe signifas „amata” (Kara amiko); ReVo markas la signifon „multekosta” kiel arkaisman. Por prezo oni diras multekosta aŭ malmultekosta.
- Libera ne estas senpaga. La angla free kovras liberecon kaj senpagecon. Esperanto distingas ilin: libera estas „ne limigita” aŭ „ne okupita” (libera seĝo), sed por tio, kio kostas nenion, oni diras senpaga.
- Adjektivo kiel substantivo. La angla the rich, germana die Reichen, hispana los ricos kaj franca les riches uzas la adjektivon kiel substantivon. Esperanto ofte faras ĉi tie substantivon per -ul-: riĉulo, malriĉulo, junulo, maljunulo, malsanulo (vidu sufiksojn).
- Participo aŭ adjektivo. Fermita respondas al participo en la franca (fermé), hispana (cerrado), germana (geschlossen) kaj pola (zamknięty). Por la angla dead, germana tot, hispana muerto kaj pola martwy la vorto de nia listo estas la aktiva participo mortinta: „kiu jam mortis”.
Kiel ni kalkulis
Ni kalkulis la 8-an de Oktobro 2026 en nia dosiero esperanto-1000-common-words.csv. Ĝi baziĝas sur 822 296 frazoj de Tatoeba kun 5 831 657 vortoj. Ĉiu adjektiva formo kalkuliĝas sub sia formo je -a, sen multe-nombra -j kaj objekta -n. La metodo estas en la paĝo oftaj vortoj.
- 120 el la 1 000 eroj estas adjektivoj (12,0 %). Iliaj valoroj
per_millionkune faras 31 786 por miliono, do adjektivoj estas 3,2 % de ĉiuj vortoj en la korpuso, aŭ 4,1 % de la vortoj, kiujn kovras la listo de 1 000 vortoj. - Verboj, substantivoj kaj adverboj en la sama listo konsistigas 17,6 % (313 eroj), 8,7 % (359) kaj 4,6 % (89). Adjektivoj estas multaj, sed ĉiu el ili estas malofta: la plej ofta, bona, aperas 1 958 fojojn por miliono da vortoj, dum esti aperas 40 934 fojojn. Vidu la plej oftajn verbojn.
- Nur 4 el la 100 plej oftaj vortoj estas adjektivoj (bona 57, alia 63, granda 81, multa 82). Estas 25 inter la unuaj 300 vortoj kaj 46 inter la unuaj 500.
- La 10, 20, 50 kaj 100 plej oftaj adjektivoj konsistigas 1,2 %, 1,6 %, 2,4 % kaj 3,0 % de ĉiuj vortoj, tio estas 37 %, 51 %, 74 % kaj 94 % de ĉiuj aperoj de adjektivoj en la listo.
La vortspeco venas el la finaĵo: ero je -a estas adjektivo. Posedaj pronomoj (mia, via) kaj la tabelvortoj kia, tia, ia, ĉia kaj nenia kalkuliĝas en siaj propraj klasoj, dum kioma, kiu demandas pri loko en vico, kaj ambaŭ kalkuliĝas kiel adjektivoj. Kvin grupoj elstaras:
| Grupo | Adjektivoj | Por miliono da vortoj | Ekzemploj |
|---|---|---|---|
| Kun mal- | 13 | 2 658 | malbona, malgranda, malnova |
| Nacieco kaj regiono | 10 | 2 352 | franca, angla, germana, japana |
| Koloroj | 8 | 1 736 | ruĝa, blanka, verda, nigra |
| Participoj | 10 | 1 370 | venonta, pasinta, fermita |
| Ordaj numeraloj | 4 | 1 121 | unua, dua, tria, sesa |
Malfermita estas samtempe *mal-*vorto kaj participo. Tatoeba enhavas mallongajn, skribitajn, ofte tradukitajn frazojn; romanoj aŭ parolado donus alian ordon, kiel montras la listo en la paĝo Vortprovizo.
Oftaj demandoj
Kiuj estas la plej oftaj adjektivoj en Esperanto?
En nia listo la dek plej oftaj estas bona, alia, granda, multa, bela, nova, tuta, kelka, sola kaj unua. Kune ili konsistigas 1,2 % de ĉiuj vortoj en la korpuso de Tatoeba; bona sole estas ĉirkaŭ unu vorto el 500.
Kiel oni formas adjektivon en Esperanto?
Metu -a post radiko: danĝer- donas danĝera. Aldonu -j por multe-nombro kaj -n por objekto: danĝeraj stratoj, danĝerajn stratojn. Vidu substantivojn kaj adjektivojn.
Kiel oni diras la kontraŭon de adjektivo en Esperanto?
Metu mal- antaŭ ĝi: granda → malgranda. Kelkaj kontraŭoj estas apartaj vortoj, ekzemple nigra – blanka; vidu kontraŭajn vortojn.
Kiel oni diras „pli bona” kaj „la plej bona” en Esperanto?
Diru pli bona kaj la plej bona. Nenio estas neregula; la samaj pli kaj plej servas por ĉiu adjektivo (komparado).
Ĉu la adjektivo staras antaŭ la substantivo aŭ post ĝi?
Kutime antaŭ ĝi, sed ambaŭ ordoj estas ĝustaj: granda domo kaj domo granda signifas la samon. Post la substantivo la adjektivo ofte estas emfazata (PMEG).
Fontoj
- Esperantopedia: 1 000 plej oftaj Esperantaj vortoj (CSV: rango, vortspeco, angla signifo, ofteco por miliono), kalkulita la 8-an de Oktobro 2026; metodo en ĉi tiu paĝo
- Tatoeba: elŝutoj – Esperantaj frazoj, elŝutitaj la 7-an de Oktobro 2026; permesilo CC BY 2.0 FR
- Reta Vortaro (ReVo), legita la 8-an de Oktobro 2026: artikoloj bona, alia, juna, nigra, laca, vigla, enui, sekura, moderna, terura, kara, stranga, fremda, libera, pagi (senpaga), -ul, okupi, venonta, pasinta kaj mal-
- PMEG: Bazaj reguloj por A-vortoj, Uzo de A-vortoj, Ambaŭ, Kvantaj A-vortoj, Specialaj okazoj de participelekto, MAL
- Wiktionary: Esperanto lemmas (angle; CC BY-SA 4.0) kaj ESPDIC de Paul Denisowski (CC BY 3.0), la fontoj de la anglaj signifoj en la listo
Se Esperantopedia helpis vin, vi povas subteni ĝin.