Esperantopedia

Lerni

La 120 plej oftaj Esperantaj adjektivoj (kun kontraŭoj)

Unu finaĵo, unu regulo pri akordo kaj prefikso por kontraŭoj: 120 adjektivoj, ĉiu kun klarigo, kontraŭo kaj ekzemplo.

Ĝisdatigita: 10 min. da legado

La plej oftaj Esperantaj adjektivoj estas bona, alia, granda, multa, bela kaj nova. Nia listo de 1 000 oftaj vortoj enhavas 120 adjektivojn, kaj ĉiuj estas sube. Kune ili konsistigas 3,2 % de ĉiuj vortoj en korpuso de 5,8 milionoj da vortoj el ĉiutagaj Esperantaj frazoj, kaj la dek plej oftaj sole konsistigas 1,2 %. Adjektivo finiĝas per -a kaj kopias la -j kaj -n de sia substantivo, do unu mallonga leciono pri substantivoj kaj adjektivoj malfermas ĉiujn 120. Ĉar vi jam parolas Esperanton, la tabelo ne tradukas: ĝi donas mallongan klarigon en Esperanto, la kontraŭon kaj ekzemplon.

Unu finaĵo, du akordaj finaĵoj

Ĉiu adjektivo de la listo finiĝas per -a, krom ambaŭ. Aldonu -j por multe-nombro kaj -n por objekto, ĉiam en tiu ordo.

Unu-nombroMulte-nombro
Subjektonova libronovaj libroj
Objekto (-n)novan libronnovajn librojn
  • Post esti ne estas -n: La libro estas nova. La libroj estas novaj.
  • La ordo estas libera. Nova libro kaj libro nova ambaŭ estas ĝustaj; PMEG notas, ke adjektivo post sia substantivo ofte estas emfazata.
  • Sen substantivo. Lingvonomoj perdas la vorton lingvo: Ŝi parolas la francan. Kvantaj adjektivoj ofte staras solaj: Multaj scias tion.
  • Ambaŭ estas la escepto. Ĝi ricevas nek -j nek -n, kaj ĝi ne kombiniĝas kun la: ambaŭ knabinoj, Mi vidis ambaŭ knabinojn.

La 10 adjektivoj por lerni unue

Tio estas nia propra elekto, ne oficiala listo. Ses el la dek estas la ses plej oftaj adjektivoj entute: bona, alia, granda, multa, bela kaj nova. La sekvaj kvar laŭ ofteco, tuta, kelka, sola kaj unua, funkcias kiel malgrandaj vortoj pri kvanto kaj ordo kaj venas tuj poste. Anstataŭ ili ni prenas la kontraŭojn malbona kaj malgranda, plus feliĉa kaj malfacila, ĉar komencanto bezonas ilin jam en la unuaj konversacioj.

AdjektivoKlarigoKontraŭoKial unue
bonaplaĉa, taŭga, utila aŭ morale ĝustamalbonaLa plej ofta adjektivo, ĉirkaŭ unu vorto el 500: Bonan tagon!
malbonane bonabonaLa unua *mal-*vorto, kiun vi renkontas
grandahavanta pli ol ordinaran grandeconmalgrandaGrandeco; grandega ankaŭ estas en la listo
malgrandane grandagrandaKompletigas la paron pri grandeco
novaĵus farita aŭ ekzistantamalnovaAĵoj kaj novaĵoj; malnova estas la kontraŭo por aĵoj
belaplaĉa al la okulo aŭ orelomalbelaKomplimentoj
multaen granda kvanto aŭ nombromalmultaKvanto: multan dankon
aliane la sama kiel tiu, pri kiu oni parolissamaPeti ion alian
feliĉasentanta ĝojon pro bona sortomalfeliĉaBondeziroj: Feliĉan naskiĝtagon!
malfacilapostulanta multe da penofacilaParoli pri lernado; facila ne kostas plian radikon

La 120 plej oftaj Esperantaj adjektivoj

Rango estas la loko de la adjektivo inter ĉiuj 1 000 vortoj de la listo, do bona sur loko 57 estas la unua adjektivo, kiu aperas. La kolumno Kontraŭo montras la vorton por la inversa signifo: la *mal-*vorton, se ReVo, la Reta Vortaro, havas ĝin kun la pura kontraŭa senco, alie apartan vorton, kiun ReVo difinas kontraŭ ĝi aŭ listigas kiel ĝian antonimon, kaj –, kie ni trovis neniun naturan paron. Maloftaj vortoj kun mallarĝa senco, kiel malpropra aŭ malpreta, mankas. La ekzemploj estas niaj; serĉu ajnan adjektivon en la vortaro.

RangoAdjektivoKlarigoKontraŭoEkzemplo
57bonaplaĉa, taŭga, utila aŭ morale ĝustamalbonaŜi estas bona instruistino.
63aliane la sama kiel tiu, pri kiu oni parolissamaMi volas alian libron.
81grandahavanta pli ol ordinaran grandeconmalgrandaIli havas grandan domon.
82multaen granda kvanto aŭ nombromalmultaEn la ĉambro estas multaj homoj.
117belaplaĉa al la okulo aŭ orelomalbelaKia bela tago!
118novaĵus farita aŭ ekzistanta; antaŭe nekonatamalnovaMi havas novan telefonon.
123tutakun ĉiuj siaj partoj; ne dividita–Mi legis la tutan libron.
143kelkane nenio, sed ne multe; nedifinita nombro–Kelkaj infanoj ludas ekstere.
152solasen aliaj apude; nur tiu–Li loĝas sola.
180unuaantaŭ ĉiuj aliaj en vicolastaĈi tio estas mia unua vizito.
185francade Francio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Ŝi parolas la francan.
193anglade Anglio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Tio estas angla vorto.
229malbonane bona; malplaĉa, malutila aŭ morale malĝustabonaHodiaŭ la vetero estas malbona.
247junaankoraŭ en la komenco de la vivomaljunaMia fratino estas ankoraŭ juna.
248lastapost ĉiuj aliaj en vicounuaĈu tio estas la lasta trajno?
251gravahavanta grandan signifon aŭ gravajn sekvojnmalgravaĈi tiu letero estas tre grava.
252longahavanta grandan longon en spaco aŭ tempomallongaĜi estas longa rivero.
253feliĉasentanta ĝojon pro bona sortomalfeliĉaLa infanoj estas feliĉaj.
268malgrandane granda; havanta malpli ol ordinaran grandecongrandaMi havas malgrandan hundon.
274propraapartenanta al la persono aŭ afero mem–Ŝi havas sian propran ĉambron.
277samatute egala; ne diferencamalsamaNi havas la saman nomon.
278verakonforma al la fakto; ne falsamalveraTio estas vera rakonto.
286ambaŭla unu kaj la alia el du–Ambaŭ knabinoj ŝatas muzikon.
290altahavanta grandan vertikalan mezuronmalaltaLa monto estas tre alta.
300ruĝahavanta la koloron de sango–Ŝi portas ruĝan robon.
306malnovane nova; ekzistanta delongenovaNi loĝas en malnova domo.
318blankahavanta la koloron de neĝonigraLa neĝo estas blanka.
343verdahavanta la koloron de freŝa herbo–La herbo estas verda.
346duavenanta tuj post la unua–Mi loĝas en la dua etaĝo.
375fortahavanta multe da fortomalfortaLi estas forta viro.
379nigrahavanta la koloron de karboblankaMi havas nigran katon.
386pliaaldonita al tio, kio jam estasmalpliaĈu vi bezonas pliajn informojn?
388malfacilapostulanta multe da peno aŭ lertecofacilaTiu demando estas tro malfacila.
394plenatute plenigita; ne kapabla ricevi plimalplenaLa glaso estas plena.
400germanade Germanio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Li havas germanan aŭton.
403maljunahavanta multe da jaroj (pri homo, besto, planto)junaMia avo estas maljuna.
410japanade Japanio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Ni manĝis japanan manĝaĵon.
415certapri kiu oni ne dubasmalcertaMi estas certa pri tio.
436bluahavanta la koloron de sennuba ĉielo–La ĉielo estas blua.
441riĉahavanta multe da mono aŭ havaĵojmalriĉaLi estas riĉa, sed ne feliĉa.
451interesaaltiranta atenton kaj scivolonenuigaTio estas interesa libro.
453stultamalhavanta prudenton aŭ saĝoninteligentaTio estis stulta demando.
454strangamiriga pro malordinareconormalaMi aŭdis strangan bruon.
457homade homo; rilata al homoj–Tio estas homa eraro.
483venontakiu venos; tuj sekva en tempopasintaNi vizitos vin la venontan semajnon.
490ĝustasenerara; tia, kia ĝi devas estimalĝustaĈu tio estas la ĝusta vojo?
513malsanane sana; havanta malsanonsanaMia filo estas malsana.
516plurapli ol unu, sed ne tre multaj–Li havas plurajn amikojn en Berlino.
525pasintakiu jam pasis; antaŭ la nuna tempovenontaLa pasinta semajno estis longa.
537lacabezonanta ripozon post penadoviglaMi estas tre laca hodiaŭ.
539etatre malgranda–Ni havas etan kuirejon.
541pretatute preparita por uzo aŭ ago–La vespermanĝo estas preta.
547liberane limigita; ne okupitamalliberaĈu tiu ĉi loko estas libera?
593simplane komplika; facile kompreneblamalsimplaMi serĉas simplan solvon.
599varmahavanta altan temperaturonmalvarmaLa kafo estas varma.
612faritajam kreita aŭ plenumita–La laboro jam estas farita.
613okupatahavanta multe por fari–Ŝi estas tre okupata hodiaŭ.
617ŝatatakiun oni ŝatas; plaĉa–Ĉi tio estas mia plej ŝatata kanto.
619famakonata de multaj homoj–Ŝi estas fama kantistino.
621aĝahavanta multe da jaroj; ankaŭ pri la nombro de jarojjunaKiom aĝa vi estas?
623bonegatre bonamalbonegaLa manĝaĵo estis bonega.
626brunahavanta la koloron de kafo aŭ tero–Li havas brunajn okulojn.
643malvarmahavanta malaltan temperaturonvarmaLa akvo estas tro malvarma.
644usonade Usono, de ĝia popolo–Mia amiko estas usona.
658malmultaen malgranda kvanto aŭ nombromultaMalmultaj homoj scias tion.
667facilapostulanta malmulte da penomalfacilaĈi tiu ekzerco estas facila.
668ĉinade Ĉinio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Mi ŝatas ĉinan teon.
672terurakaŭzanta grandan timon aŭ abomenonbonegaLa vetero estis terura.
675afablaĝentila kaj bonvola al aliajmalafablaLa vendisto estas tre afabla.
680proksimane malproksima; preskaŭ apudamalproksimaLa stacidomo estas proksima.
681malsamane sama; diferencasamaNi havas malsamajn opiniojn.
684danĝerapovanta kaŭzi damaĝonsekuraTiu strato estas danĝera nokte.
704malfermitane fermita; kun libera enirejofermitaLa pordo estas malfermita.
705inteligentakapabla rapide kompreni kaj lernistultaŜi estas tre inteligenta knabino.
728flavahavanta la koloron de citrono–Mi ŝatas flavajn florojn.
732rusade Rusio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Li legas rusan libron.
741mallongane longa; havanta malgrandan longonlongaMi skribis mallongan leteron.
743fremdade alia lando aŭ loko; ne konata–Ŝi lernas fremdan lingvon.
752triavenanta tuj post la dua–Tio estas mia tria taso da teo.
756amuzakaŭzanta ridon aŭ ĝojon–Tiu filmo estas tre amuza.
759diversamalsama inter si; de multaj specoj–Ili vendas diversajn fruktojn.
763saĝahavanta bonan juĝon kaj spertonmalsaĝaMia avino estas saĝa virino.
764dikahavanta grandan trairan mezuron; pri homo: korpulentamaldikaLa libro estas tre dika.
768agrablakaŭzanta plaĉan sentonmalagrablaĈi tiu ĉambro estas agrabla.
774multekostahavanta altan prezonmalmultekostaTiu robo estas tro multekosta.
776purane malpura; sen ŝmiraĵomalpuraMia ĉambro estas pura.
784mortintakiu jam mortisvivaMortinta birdo kuŝas en la ĝardeno.
796konatakiun oni konas–Tiu kanto estas tre konata.
798kiomademandanta pri loko en vico–Kioma horo estas?
802hispanade Hispanio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Mi trinkis hispanan vinon.
806frenezatute malprudenta; mense perturbita–Tio estas freneza ideo.
812kontentasentanta, ke oni havas sufiĉemalkontentaNi estas kontentaj pri la rezulto.
823ĉarmaplaĉe alloga–Vi havas ĉarman ĝardenon.
835belegatre bela–La vido estas belega.
846grizahavanta koloron inter nigra kaj blanka–Hodiaŭ la ĉielo estas griza.
865okupitahavanta laboron, kiu prenas la tempon; pri loko: jam uzata de iu–Ĉu ĉi tiu seĝo estas okupita?
869bongustahavanta bonan guston–La supo estas bongusta.
875mirindakaŭzanta miron kaj admiron–Ĝi estis mirinda vojaĝo.
878ĉefaplej grava; unua laŭ rango–Tio estas la ĉefa problemo.
879fermitane malfermitamalfermitaLa vendejo estas fermita hodiaŭ.
887antikvael tre malnova tempomodernaNi vizitis antikvan urbon.
897malriĉahavanta malmulte da mono aŭ havaĵojriĉaIli estis malriĉaj, sed feliĉaj.
898rapidafarata kun granda rapidomalrapidaŜi estas rapida kuristino.
905sekvavenanta post tiu ĉiantaŭaLa sekva trajno foriras je la deka.
919grandegatre granda–Ni vidis grandegan elefanton.
927komunaapartenanta al pluraj kune–Ni havas komunan amikon.
930karaamata; alte ŝatata; (arkaisme) multekostamalkaraKara amiko, mi skribas al vi el Parizo.
942seriozane ŝerca; grava kaj zorgemamalseriozaLi estas serioza homo.
952internaciainter naciaj ŝtatoj; ne limigita al unu nacio–Esperanto estas internacia lingvo.
954perfektasen difekto; tute bona–Neniu estas perfekta.
959malplenane plena; enhavanta nenionplenaLa botelo estas malplena.
961freŝaĵus farita aŭ rikoltitamalfreŝaMi aĉetis freŝan panon.
970sesavenanta tuj post la kvina–Mi leviĝas je la sesa horo.
976utilahavanta avantaĝon; helpanta atingi celonmalutilaVia konsilo estis tre utila.
977italade Italio, de ĝia popolo aŭ lingvo–Mi ŝatas italan kafon.
989eŭropade Eŭropo–Ŝi vojaĝas tra eŭropaj landoj.
991antaŭavenanta antaŭ tiu ĉisekvaNi parolis pri tio en la antaŭa leciono.
996naturade la naturo; ne artefaritamalnaturaTio estas tute natura.
997necesanepre bezonata–La bileto ne estas necesa.
998taŭgakonvena por difinita celomaltaŭgaTiu ĉambro estas taŭga por ni.

Kvar notoj pri la tabelo:

  • Kontraŭoj. 71 el la 120 adjektivoj havas unu: 52 per mal- kaj 19 per aparta vorto. La 49 streketoj inkluzivas kolorojn, naciecajn adjektivojn kaj ordajn numeralojn, kiuj ne havas kontraŭon, kaj adjektivojn kiel amuza aŭ freneza, kie neniu unuopa vorto estas la natura inverso. Por simpla nego uzu ne: nekonata „ne konata”, nenecesa „ne necesa”. Tio ne estas kontraŭo; la diferenco estas klarigita en la paĝo Esperantaj kontraŭoj.
  • Participoj. Dek eroj estas participoj uzataj kiel adjektivoj: venonta, pasinta, farita, okupata, ŝatata, mortinta, malfermita, okupita, fermita kaj konata. Vidu participojn.
  • Okupata kaj okupita. Ambaŭ estas pasivaj participoj de okupi kaj ambaŭ signifas „havanta multe por fari”. Zamenhof skribis, ke la uzado postulas mi estas okupita (Lingvaj Respondoj, citite en ReVo). PMEG ankaŭ trovas okupita pli kutima, sed diras, ke por homo, kiun okupas laboro, ambaŭ taŭgas sen praktika diferenco. En nia listo okupata (617) estas la pli ofta el la du. Seĝo, kiun iu jam uzas, estas okupita.
  • Koloroj. La ok koloroj estas ruĝa, blanka, verda, nigra, blua, bruna, flava kaj griza; pli da nuancoj kaj la uzo de hel- kaj malhel- estas en la paĝo koloroj.

Kontraŭoj: mal- kaj apartaj vortoj

Dek tri adjektivoj de la listo komenciĝas per mal-, kaj dek du paroj estas en la listo kun ambaŭ vortoj: bona kaj malbona, granda kaj malgranda, multa kaj malmulta, nova kaj malnova, juna kaj maljuna, longa kaj mallonga, sama kaj malsama, plena kaj malplena, riĉa kaj malriĉa, varma kaj malvarma, facila kaj malfacila, fermita kaj malfermita. Unu radiko donas ambaŭ finojn de la skalo; vidu prefiksojn kaj la 74 parojn en la paĝo pri kontraŭaj vortoj.

Aliaj kontraŭoj estas du apartaj vortoj, do mal- ne helpas. Tiuj paroj estas en la supra tabelo:

ParoKial ni parigas ilin
nigra – blankaReVo donas blanka kiel antonimon de nigra
unua – lastaUnua kaj lasta loko en serio
venonta – pasintaReVo difinas ĉiun kontraŭ la alia
sekva – antaŭaOrdo en serio aŭ en tempo
laca – viglaReVo difinas laca kiel malvigla
stulta – inteligentaReVo difinas malinteligenta kiel stulta
interesa – enuigaReVo difinas enui kiel senti malplaĉon pro manko de intereso
danĝera – sekuraSekura signifas esti en situacio sen danĝero
antikva – modernaReVo difinas moderna en kontrasto kun la antikva
alia – samaReVo difinas alia kiel malsama
terura – bonegaReVo difinas terura en unu senco kiel malbonega
stranga – normalaReVo difinas stranga kiel malordinaran; nenormala estas inter ĝiaj rilataj vortoj

Komparado: pli, plej, ol

Adjektivoj ne ricevas komparan finaĵon. Oni uzas la vortetojn pli, plej, ol kaj tiel … kiel. Neniu formo estas neregula: la komparativo de bona estas pli bona, kaj tiu de malbona estas pli malbona. La plenaj reguloj estas en la paĝo komparado.

FunkcioSkemoEkzemplo
pli alta gradopli … olTiu libro estas pli interesa ol ĉi tiu.
plej alta gradola plej … elŜi estas la plej juna el la infanoj.
malpli alta gradomalpli … olĈi tiu ekzerco estas malpli malfacila ol la alia.
sama gradotiel … kielLa libro estas tiel dika kiel la vortaro.
tre alta aŭ troa gradotre, trotre bela, tro multekosta

Adjektivoj kiel unua aŭ franca nomas fiksan pozicion aŭ devenon, do oni malofte komparas ilin. Por ŝanĝi la forton ene de la vorto, uzu la sufikson -eg-: bona → bonega, bela → belega kaj granda → grandega troviĝas en la listo.

Adjektivoj faritaj el aliaj vortoj

La finaĵo -a aldonas la ideon „havanta aŭ rilata al tio, kion diras la radiko” (PMEG): homa estas „rilata al homoj”, longa „havanta longon”. La preciza senco dependas de la radiko kaj de la kunteksto, do kontrolu nekonatajn vortojn en la vortaro. Plej multaj adjektivoj, kiujn vi renkontos, estas faritaj el aliaj vortoj per vortfarado.

FontoSkemoEkzemploSignifo
substantivoradiko + -adanĝero → danĝera (684)„havanta aŭ kaŭzanta danĝeron”
substantivoradiko + -ahomo → homa (457)„rilata al homo”
substantivoradiko + -adomo → doma„rilata al domo, hejma”
substantivoradiko + -asomero → somera„de la somero”
verboparticipofermi → fermita (879)„kiu estas fermita”
verboparticipomorti → mortinta (784)„kiu jam mortis”
verbosufikso -em-, -ebl-, -ind-lerni → lernema, manĝi → manĝebla, legi → leginda„emanta lerni”, „kiun oni povas manĝi”, „indanta esti legata”
adjektivoprefikso mal-bona → malbona (229)„kontraŭa al bona”
adjektivosufikso -eg-bela → belega (835)„tre bela”
frazointer nacioj→ internacia (952)„inter nacioj”

Adjektivoj en via lingvo kaj en Esperanto

Via gepatra lingvo povas konduki al kelkaj kutimaj eraroj. Jen la plej oftaj.

  • Neniu genro. Esperantaj adjektivoj ne dependas de genro: nova libro, nova domo, nova knabo. La franca (nouveau, nouvelle), hispana (nuevo, nueva), germana (neuer, neue, neues), pola (nowy, nowa, nowe) kaj rusa (новый, новая, новое) adjektivoj akordas ankaŭ laŭ genro; en Esperanto restas nur -j kaj -n. La germana adjektivo ŝanĝas sian finaĵon eĉ laŭ artikolo kaj kazo (ein guter Mann, der gute Mann, einen guten Mann); en Esperanto ekzistas nur bona kaj bonan.
  • Se adjektivoj ne akordas en via lingvo. La angla adjektivo neniam ŝanĝiĝas (new book, new books), sed la Esperanta kopias la pluralon: novaj libroj, ne nova libroj, kaj la objekton: Mi havas novan libron.
  • Loko de la adjektivo. En la franca, hispana kaj itala la adjektivo ofte venas post la substantivo (maison blanche, casa blanca, casa bianca). Esperanto permesas tion, sed ordinare la adjektivo staras antaŭ la substantivo, kaj adjektivo post la substantivo ofte estas emfazata: blanka domo estas la neŭtrala formo.
  • Nacieco kun malgranda litero. La angla skribas French, German, American kaj Chinese per majusklo. Esperanto skribas franca, germana, usona kaj ĉina per malgranda litero, kiel la franca, hispana, itala, germana, pola kaj rusa adjektivoj. Atentu ankaŭ: la angla American ofte signifas „de Usono”, kaj tion Esperanto diras usona; amerika rilatas al Ameriko.
  • Komparado sen neregulaĵoj. La angla better, germana besser, franca meilleur, hispana mejor, pola lepszy kaj rusa лучше estas apartaj formoj, sed Esperanto diras simple pli bona. La sama simpla skemo servas por ĉiu adjektivo.
  • Malnova kaj maljuna. La angla old, germana alt, hispana viejo, pola stary kaj rusa старый kovras aĵojn kaj homojn. Esperanto disigas ilin: malnova domo, sed maljuna viro. Por la nombro de jaroj diru aĝa: Kiom aĝa vi estas? La kontraŭo de malnova estas nova, kaj la kontraŭo de maljuna estas juna.
  • Alta kaj granda. La germana Er ist groß kaj franca Il est grand ofte signifas „li estas alta”. Esperanto uzas alta por alteco de homo, monto aŭ domo (Li estas alta), kaj granda por ĝenerala grandeco.
  • Stranga kaj fremda. Stranga signifas „miriga pro malordinareco” (ReVo). Por io fremda, nekonata aŭ el alia lando oni diras fremda: fremda urbo, fremda lingvo. La angla strange kovras ambaŭ ideojn („stranga” kaj „nekonata”); la germana disigas ilin (seltsam kaj fremd), kiel Esperanto.
  • Kara kaj multekosta. La franca cher, itala caro, pola drogi kaj rusa дорогой signifas kaj „amata” kaj „multekosta”. La Esperanta kara ĉefe signifas „amata” (Kara amiko); ReVo markas la signifon „multekosta” kiel arkaisman. Por prezo oni diras multekosta aŭ malmultekosta.
  • Libera ne estas senpaga. La angla free kovras liberecon kaj senpagecon. Esperanto distingas ilin: libera estas „ne limigita” aŭ „ne okupita” (libera seĝo), sed por tio, kio kostas nenion, oni diras senpaga.
  • Adjektivo kiel substantivo. La angla the rich, germana die Reichen, hispana los ricos kaj franca les riches uzas la adjektivon kiel substantivon. Esperanto ofte faras ĉi tie substantivon per -ul-: riĉulo, malriĉulo, junulo, maljunulo, malsanulo (vidu sufiksojn).
  • Participo aŭ adjektivo. Fermita respondas al participo en la franca (fermé), hispana (cerrado), germana (geschlossen) kaj pola (zamknięty). Por la angla dead, germana tot, hispana muerto kaj pola martwy la vorto de nia listo estas la aktiva participo mortinta: „kiu jam mortis”.

Kiel ni kalkulis

Ni kalkulis la 8-an de Oktobro 2026 en nia dosiero esperanto-1000-common-words.csv. Ĝi baziĝas sur 822 296 frazoj de Tatoeba kun 5 831 657 vortoj. Ĉiu adjektiva formo kalkuliĝas sub sia formo je -a, sen multe-nombra -j kaj objekta -n. La metodo estas en la paĝo oftaj vortoj.

  • 120 el la 1 000 eroj estas adjektivoj (12,0 %). Iliaj valoroj per_million kune faras 31 786 por miliono, do adjektivoj estas 3,2 % de ĉiuj vortoj en la korpuso, aŭ 4,1 % de la vortoj, kiujn kovras la listo de 1 000 vortoj.
  • Verboj, substantivoj kaj adverboj en la sama listo konsistigas 17,6 % (313 eroj), 8,7 % (359) kaj 4,6 % (89). Adjektivoj estas multaj, sed ĉiu el ili estas malofta: la plej ofta, bona, aperas 1 958 fojojn por miliono da vortoj, dum esti aperas 40 934 fojojn. Vidu la plej oftajn verbojn.
  • Nur 4 el la 100 plej oftaj vortoj estas adjektivoj (bona 57, alia 63, granda 81, multa 82). Estas 25 inter la unuaj 300 vortoj kaj 46 inter la unuaj 500.
  • La 10, 20, 50 kaj 100 plej oftaj adjektivoj konsistigas 1,2 %, 1,6 %, 2,4 % kaj 3,0 % de ĉiuj vortoj, tio estas 37 %, 51 %, 74 % kaj 94 % de ĉiuj aperoj de adjektivoj en la listo.

La vortspeco venas el la finaĵo: ero je -a estas adjektivo. Posedaj pronomoj (mia, via) kaj la tabelvortoj kia, tia, ia, ĉia kaj nenia kalkuliĝas en siaj propraj klasoj, dum kioma, kiu demandas pri loko en vico, kaj ambaŭ kalkuliĝas kiel adjektivoj. Kvin grupoj elstaras:

GrupoAdjektivojPor miliono da vortojEkzemploj
Kun mal-132 658malbona, malgranda, malnova
Nacieco kaj regiono102 352franca, angla, germana, japana
Koloroj81 736ruĝa, blanka, verda, nigra
Participoj101 370venonta, pasinta, fermita
Ordaj numeraloj41 121unua, dua, tria, sesa

Malfermita estas samtempe *mal-*vorto kaj participo. Tatoeba enhavas mallongajn, skribitajn, ofte tradukitajn frazojn; romanoj aŭ parolado donus alian ordon, kiel montras la listo en la paĝo Vortprovizo.

Oftaj demandoj

Kiuj estas la plej oftaj adjektivoj en Esperanto?

En nia listo la dek plej oftaj estas bona, alia, granda, multa, bela, nova, tuta, kelka, sola kaj unua. Kune ili konsistigas 1,2 % de ĉiuj vortoj en la korpuso de Tatoeba; bona sole estas ĉirkaŭ unu vorto el 500.

Kiel oni formas adjektivon en Esperanto?

Metu -a post radiko: danĝer- donas danĝera. Aldonu -j por multe-nombro kaj -n por objekto: danĝeraj stratoj, danĝerajn stratojn. Vidu substantivojn kaj adjektivojn.

Kiel oni diras la kontraŭon de adjektivo en Esperanto?

Metu mal- antaŭ ĝi: granda → malgranda. Kelkaj kontraŭoj estas apartaj vortoj, ekzemple nigra – blanka; vidu kontraŭajn vortojn.

Kiel oni diras „pli bona” kaj „la plej bona” en Esperanto?

Diru pli bona kaj la plej bona. Nenio estas neregula; la samaj pli kaj plej servas por ĉiu adjektivo (komparado).

Ĉu la adjektivo staras antaŭ la substantivo aŭ post ĝi?

Kutime antaŭ ĝi, sed ambaŭ ordoj estas ĝustaj: granda domo kaj domo granda signifas la samon. Post la substantivo la adjektivo ofte estas emfazata (PMEG).

Fontoj

Se Esperantopedia helpis vin, vi povas subteni ĝin.