Esperanto’da giysiler ve alışveriş ifadeleri

Esperanto’da giysiler vestoj’dur; bu kelime “giysi, kıyafet” anlamındaki vesto’dan gelir ve tek bir giysi parçasına vestaĵo denir. Bir giysinin üzerinizde olduğunu söylemek için porti ya da surhavi, giyme eylemi için surmeti, birine giysi giydirmek için vesti kullanılır. Okunuş sütunu kelimeleri hecelere böler ve vurgulu heceyi büyük harflerle gösterir; harfler Türkçe yazımla verilmiştir (bkz. alfabe).

#Günlük giysiler

#İç çamaşırı, gecelik ve mayo

#Ayakkabı, şapka ve aksesuar

#Parçalar ve malzemeler

Bir malzeme -a ile sıfat olur: lana ŝalo “yün şal”, kotona ĉemizo “pamuklu gömlek”, leda jako “deri ceket”. Türkçede malzeme adı ek almadan sıfat görevi görür (“deri ceket”); Esperanto’da -a gerekir. Buradaki kelimelerin çoğu 1905 tarihli Fundamento’dan gelir. Robo, palto, bluzo, sandalo, piĵamo, zipo ve kaskedo sonraki Resmî Eklemelerdir; pulovero, svetero, ŝorto ve ĝinzo ReVo’da bulunur, ancak resmî olarak işaretlenmemiştir.

#Türkçe konuşanlar için benzerlikler ve tuzaklar

#Giysi fiilleri

#Porti, surhavi ya da surmeti?

Surmeti bir şeyi üstünüze geçirdiğiniz andır. Porti ve surhavi ise giyiyor olmayı anlatır. Porti aynı zamanda “taşımak” demektir; bu yüzden Li portas la mantelon “paltoyu giyiyor” ya da “paltoyu taşıyor” anlamına gelebilir. Surhavi (ReVo’da “üzerinde bulundurmak”) ise yalnızca giyilmiş olmayı anlatır. Türkçedeki “giymek” hem eylemi hem durumu karşılar; Esperanto bunları ayırır.

Vesti nesne ister, tıpkı Türkçedeki “giydirmek” gibi: Ŝi vestas la infanon. – “Çocuğu giydiriyor.” Kendiniz için vestiĝi ya da vesti sin kullanın: La infano vestiĝas mem. – “Çocuk kendi kendine giyiniyor.” Aradaki fark -ig- ve -iĝ- sayfasında, sin ise zamirler sayfasında açıklanır.

#Giysi kelimelerini türetmek

Asıl kelime sonda gelir: kap·vest·o “baş giysisi”dir. Daha fazlası için kelime türetme, ön ekler ve son ekler sayfalarına bakın.

PMEG’in -aĵ- için örneği tolo → tolaĵo “ketenden yapılmış bir şey”dir; -ej- için ĉapelejo “şapka dükkânı ya da şapkaların saklandığı yer” örneğini verir.

#Beden ve renkler

Sıfatlar isme uyar: Ĉi tiuj ŝuoj estas tro malgrandaj. – “Bu ayakkabılar çok küçük.” Türkçede sıfat çoğul almaz (“küçük ayakkabılar”); Esperanto’da sıfat da çoğul -j ve belirtme -n alır. “Daha uzun” için pli kullanın: Mi serĉas pli longan jupon. – “Daha uzun bir etek arıyorum.” Bkz. karşılaştırma ve belirtme durumu. Renkler de sıfattır: ruĝa jupo, helblua ĉemizo. Renkler sayfası bunları tonlarıyla birlikte listeler.

#Giysi alışverişi için ifadeler

#Bakmak ve denemek

ReVo provbudo’yu giysi mağazasında giysi denemeye ayrılmış kabin olarak tanımlar. Surprovi tam fiildir, ama yalın provi de yaygındır.

#Beden ve duruş

Burada sidi, görünüş bakımından yakışmak demektir (ReVo). Mezuro, kelimesi kelimesine “ölçü”, giysi bedeni için kullanılır.

#Fiyat ve ödeme

Mağaza butiko ya da vendejo, mağaza sahibi ya da satıcı butikisto’dur. Giysi mağazası vestvendejo (ReVo’nun kelimesi) ya da vestobutiko’dur. Birden çok şey için ilin kullanın: Mi prenos ilin.

#Ne giyiyorsunuz?

Her mevsimde ne giyileceği hava ve mevsimler sayfasındadır.

#Sık sorulan sorular

#Esperanto’da “giysiler” nasıl denir?

Vestoj. Tek bir parça vestaĵo’dur. “Giymek” porti ya da surhavi’dir: Mi portas ruĝan robon. – “Kırmızı bir elbise giyiyorum.”

#Esperanto’da “elbise” nasıl denir?

Kadın elbisesi robo’dur: Ŝi surhavas ruĝan robon. – “Üzerinde kırmızı bir elbise var.” “Giydirmek” fiili vesti’dir.

#Esperanto’da porti ile surmeti arasındaki fark nedir?

Surmeti giysiyi giymek, yani üstüne geçirmektir; porti ve surhavi giyiyor olmaktır. Demeti giysiyi çıkarmaktır.

#Esperanto’da “Bunu deneyebilir miyim?” nasıl sorulur?

Ĉu mi povas provi ĝin? ya da daha doğrusu Ĉu mi povas surprovi ĝin?

#Esperanto’da pantalono tekil mi, çoğul mu?

Tekil. Bir pantolon tek giysidir: unu pantalono; iki pantolon du pantalonoj. Türkçedeki “pantolon” da tekildir (“iki pantolon”). Aynısı kalsono, ŝorto ve ĝinzo için de geçerlidir. Ayakkabı, eldiven ve çorapta ise tersi olur: ŝuo, ganto ve ŝtrumpo birer parçadır, bu yüzden bir çift paro da ŝuoj’dur.

#Kaynaklar

• ReVo: vesto, vesti, vestaĵo, vestaro, vestejo, subvesto, kapvesto, piedvesto, noktovesto, laborvesto, senvestiĝi
• ReVo: ĉemizo, pantalono, jupo, robo, jako, mantelo, palto, bluzo, pulovero, svetero, veŝto, ĝinzo, ŝorto, kostumo, bankostumo, kalsono, mamzono
• ReVo: ŝuo, boto, sandalo, ŝtrumpo, ŝtrumpeto, ĉapelo, ĉapo, kaskedo, kravato, zono, ganto, ŝalo, monujo
• ReVo: butono, butonumi, poŝo, maniko, zipo, ŝtofo, lano, kotono, silko, ledo, trikaĵo, kudri, kudristo, kudrejo
• ReVo: meti (surmeti, demeti), porti, havi (surhavi), provi, surprovi, provbudo, sidi, vestoŝranko, rabato, butiko
• PMEG: AĴ, EJ, IĜ
• Tatoeba (CC BY 2.0 FR), yalnızca kullanımı doğrulamak için kullanıldı: #464632 pantalonon aŭ jupon, #555050 surprovi, #1687098 bone sidas, #570339 sin vestas, #1461552 mezuro