Konversacio en Esperanto: opinio, konsento, nu, do, ja

Por doni opinion en Esperanto diru Laŭ mi… (laŭ mia opinio) aŭ Mi pensas, ke…. Por konsenti diru Mi konsentas aŭ Vi pravas; por malkonsenti diru Mi ne konsentas. Malgrandaj vortoj kiel nu, do kaj ja tenas la paroladon fluanta. La frazoj estas grupigitaj laŭ tio, kion vi volas fari; por saluto, adiaŭo kaj prezentiĝo vidu la salutojn kaj la bazajn frazojn. En la prononca kolumno la akcenta silabo estas skribita per majuskloj; ĝi ĉiam estas la antaŭlasta.

#Doni opinion

La verboj diferencas laŭ forto. ReVo difinas opinii kiel havi opinion aŭ juĝi, kaj listigas „opinii” kiel unu sencon de pensi; tial Mi pensas, ke… estas la ĉiutaga „mi pensas”. Kredi estas pli forta: ĝia unua senco en ReVo estas firma konvinko, kaj la malfortan sencon „mi supozas” ReVo markas kiel evitindan. Por supozo uzu supozi (provizore akcepti ion sen certa pruvo) aŭ ŝajni al iu: Ŝajnas al mi, ke… PMEG traktas Laŭ mi kiel egalan al Mi opinias, ke….

#Konsenti kaj malkonsenti

Pravi estas verbo. ReVo difinas ĝin kiel esti prava, do Vi pravas ne bezonas estas, kaj malpravi signifas esti malprava. La adjektivo ankaŭ taŭgas (Vi estas prava). Vi malpravas sonas akre; Mi pensas, ke vi eraras estas pli milda. Aldonu kun por la persono kaj pri por la punkto: Mi konsentas kun vi pri tio. ReVo aldonas, ke konsenti temas pri aparta punkto kaj ofte venas post diskuto.

Al nea demando kiel Ĉu vi ne konsentas? la vortoj jes kaj ne povas esti komprenataj en du manieroj: PMEG priskribas du sistemojn, kaj Zamenhof ĉefe uzis unu, sed foje ankaŭ la alian. Tial PMEG konsilas mallongan frazon: Jes, mi konsentas aŭ Ne, mi ne konsentas. Vidu demandojn kaj neadon.

#Redemandi kaj ne kompreni

Ĉu vi povus…? estas pli ĝentila peto, laŭ PMEG. Mi ne komprenas kaj Kiel oni diras … en Esperanto? troviĝas en la bazaj frazoj.

#Plenigaj kaj ligaj vortoj

Tri el ili facile misuziĝas:

• Ja ne signifas „jes”. Jes respondas al demando; ja staras ene de frazo kaj emfazas, ke io estas vera (PMEG). Ĝi povas akcenti neadon (Mi ja ne diris tion!) aŭ koncesi punkton antaŭ sed: Li ja estas afabla, sed mi ne fidas lin. Jes ja! estas la emfaza „jes”.
• Do havas du taskojn, laŭ PMEG: ĝi montras konkludon („tial”), kaj ĝi aldonas emfazon al demandoj kaj ordonoj: Kio do okazis?, Venu do!
• Nu estas ĉiuflanka ekkrio. PMEG listigas naŭ uzojn, de malpacienco kaj konsento ĝis duboj, rezigno kaj fino de parolado; la tono decidas. Pri nu, ha, ho kaj hm vidu la interjekciojn, kaj pri tamen la konjunkciojn.

#Ŝanĝi la temon kaj fini la konversacion

ReVo difinas parenteze kiel klarigan flankan rimarkon, kaj por cetere („krome; aliflanke”) ĝi donas la germanan ekvivalenton übrigens, kiu respondas ankaŭ al la angla „by the way”. Por adiaŭi, vidu la salutojn.

#Telefonado kaj mesaĝoj

ReVo listigas hola kaj halo kiel telefonan saluton. Ĝi aldonas, ke la aŭtoroj de PIV sugestas la skribon ha lo por eviti konfuzon kun halo (granda ĉambro), kaj ke unu uzgvidilo, kiun ĝi citas, preferas Saluton! Pri „telefoni reen” revoki estas kaptilo. Kelkaj parolantoj uzas ĝin tiel (Tatoeba #542287), sed ReVo difinas ĝin kiel voki iun aŭ ion reen al loko aŭ kiel malvalidigi ion, ne kiel resendi telefonvokon. Diru Mi telefonos al vi poste aŭ Mi retelefonos, kio sekvas la ŝablonon de PMEG por re- (saluti → resaluti, „saluti responde”); ReVo ne havas apartan artikolon pri retelefoni. Vidu la prefiksojn.

ReVo havas artikolojn pri mesaĝo, retmesaĝo, tujmesaĝilo kaj mesaĝi; tekstmesaĝo aperas en ĝi nur en ekzemplo.

#Ĝentileco en diskuto

ReVo difinas interrompi kiel haltigi la paroladon de iu per propra parolado, kaj rajti kiel havi permeson; tial Ĉu mi rajtas…? petas permeson. Pardonu, bonvolu kaj Ĉu vi povus…? estas klarigitaj en la ĝentilaj frazoj. Lernu kvin aŭ ses frazojn samtempe kaj diru ilin laŭte; pli da konsiloj estas en kiel lerni Esperanton.

#Kalkoj el via lingvo en la konversacio

En babilado oni tentas traduki frazojn kaj plenigajn vortojn laŭvorte el la gepatra lingvo. Jen kelkaj kalkoj, kiujn valoras anstataŭi per la esperanta formo.

• „Havi pravon”. La franca avoir raison, la germana Recht haben, la hispana tener razón kaj la pola mieć rację uzas esprimon kun „havi”. En Esperanto la verbo pravi (ReVo: esti prava) diras la samon per unu vorto: Vi pravas.
• „Pensi de”. La angla think of, la franca penser de kaj la germana halten von uzas aliajn prepoziciojn. ReVo montras la esperantan modelon: Kion vi pensas pri mia projekto? Por la temo de la penso uzu pri.
• „I think you are right” sen ke. La angla ofte forlasas that. En Esperanto skribu ke kaj antaŭ ĝi komon: Mi pensas, ke vi pravas. PMEG notas, ke ke forlasiĝas nur kelkfoje kaj preskaŭ nur en nerekta parolo; se vi dubas, uzu ke.
• „He said he would come”. La angla he said he would come kaj la franca il a dit qu'il viendrait ŝanĝas la tempon en la subfrazo. En Esperanto uzu la verboformon, kiun la subfrazo havus memstare: PMEG montras Mi diris, ke li venos (el Li venos. Tion mi diris.). La formo en -us servas por imagaj situacioj, ne por ordinara nerekta parolo.
• „I think so” kaj „I don't think so”. Jes kaj ne povas anstataŭi tutan subfrazon; PMEG donas la ekzemplon Mi pensas, ke jes! Do Mi pensas, ke jes kaj Mi pensas, ke ne sufiĉas.
• Fina demando kiel „isn't it?”. La angla fina demando ŝanĝiĝas laŭ la verbo kaj la persono (isn't it?, don't you?, can't he?). En Esperanto unu formo servas ĉiam: ĉu ne? PMEG donas la ekzemplon Tokio estas la ĉefurbo de Japanujo, ĉu ne? kaj notas, ke Zamenhof preferis ĉu ne vere? aŭ ne vere?.
• Ja kiel „jes”. En la germana, la nederlanda kaj la skandinavaj lingvoj ja signifas „jes”, kaj tiuj parolantoj tentas respondi Ja! En Esperanto la responda vorto estas jes; la germana ja en Das weißt du ja respondas al la esperanta ja en Vi ja scias tion.
• Kredi kaj revoki. La kaptilojn „I guess” (Mi kredas, kie oni volas diri Mi supozas) kaj „call back” (revoki, kie oni volas diri retelefoni) vidu en la sekcioj supre.

#Oftaj demandoj

#Kiel oni esprimas konsenton en Esperanto?

Mi konsentas (mi kon-SEN-tas) aŭ Mi samopinias. Aldonu kun vi por la persono kaj pri tio por la punkto. Malkonsento estas Mi ne konsentas.

#Kiel oni diras „mi pensas” en Esperanto?

Mi pensas, ke… estas la ĉiutaga elekto; Mi opinias, ke… kaj Laŭ mi… esprimas opinion. Mi kredas, ke… signifas firman konvinkon, kaj ReVo malkonsilas ĝin por milda „mi supozas”.

#Ĉu „vi pravas” estas ĝusta?

Jes. Pravi estas verbo kun la senco „esti prava” (ReVo), do Vi pravas estas ĝusta, kaj same Vi estas prava. La kontraŭo estas Vi malpravas.

#Kion signifas nu, do kaj ja?

Nu estas ĉiuflanka ekkrio (instigo, hezito, rezigno), do signifas „tial” aŭ aldonas emfazon al demandoj kaj ordonoj, kaj ja emfazas, ke io estas vera. Ja ne estas „jes”; tio estas jes.

#Ĉu oni povas forlasi ke post Mi pensas?

PMEG notas, ke ke forlasiĝas nur kelkfoje kaj preskaŭ nur en nerekta parolo. Pli sekura estas Mi pensas, ke vi pravas, kun komo antaŭ ke.

#Kiel oni respondas la telefonon en Esperanto?

Saluton! aŭ Halo! (ankaŭ skribate Ha lo!). Por demandi, kiu vokas, diru Kun kiu mi parolas?

#Fontoj

• PMEG: Ja, Do, Tamen, Oficialaj ekkriaj vortetoj (nu, ha, ho), Neoficialaj ekkrioj (hm), Respondvortoj (jes ja, nea demando, Mi pensas, ke jes), Ĉu (ĉu ne?), Laŭ, Fraztipoj kaj frazfunkcioj (Ĉu vi povus…?), Prefikso RE, Verboformoj en „ke”-frazoj, Forlaso de „ke”
• Tatoeba: frazo 542287, revoki uzata por resendi telefonvokon (CC BY 2.0 FR)
• ReVo: opinii, samopinii, pensi, pripensi, kredi, supozi, pravi, malpravi, konsenti, erari, ŝajni, nu, do, ja, hm, fakte, alivorte, ekzemple, cetere, parenteze, temo, interrompi, rajti, respekti, vidpunkto, hola, halo, voki, revoki, telefoni, mesaĝo, retmesaĝo, tujmesaĝilo, mesaĝi, lasi, tekstmesaĝo en ekzemplo
• Vikivortaro (france): avoir raison